Thoát vị màng não tủy là một bệnh lý hiếm gặp, có thể gây nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu không được điều trị kịp thời. Phẫu thuật thoát vị màng não tủy là phương pháp hiệu quả giúp khắc phục tình trạng này. Cùng tìm hiểu về nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh qua bài viết dưới đây.
Thoát vị màng não tủy là gì?
Thoát vị màng não tủy là bệnh lý xảy ra do khuyết tật bẩm sinh ở cột sống, thường xuất hiện ngay từ khi trẻ chào đời. Phần sau của đốt sống không khép kín, tạo điều kiện cho màng cứng tủy phình ra qua khe hở, hình thành túi thoát vị. Đây là một bệnh nghiêm trọng, có thể gây rối loạn chức năng thần kinh, ảnh hưởng đến hình dáng cơ thể và sinh hoạt hàng ngày. Phẫu thuật thoát vị màng não tủy là phương pháp cần thiết để khắc phục và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài của bệnh thoát vị màng não tủy.
Thoát vị màng não tủy là bệnh lý rất nguy hiểm
Dựa vào cấu trúc bên trong túi thoát vị, thoát vị màng não tủy được chia thành 4 dạng chính:
- Thoát vị màng não tủy (Meningocele): Túi thoát vị chứa màng cứng, màng nhện và dịch não tủy, nhưng không bao gồm tủy sống. Đây là dạng nhẹ nhất, ít gây rối loạn chức năng thần kinh.
- Thoát vị màng não tủy – tủy (Meningomyelocele): Túi thoát vị ngoài màng cứng và dịch não tủy còn chứa thêm một phần tủy hoặc đuôi ngựa. Dạng này thường gây ảnh hưởng nghiêm trọng hơn đến thần kinh và vận động.
- Thoát vị tủy (Myelocele): Túi thoát vị được lấp đầy hoàn toàn bởi tủy sống, làm tăng nguy cơ mất chức năng vận động và cảm giác.
- Thoát vị ống tủy – tủy (Syringomyelocele): Túi thoát vị chứa cả tủy sống và ống tủy trung tâm, đây là dạng nặng nhất, thường gây biến chứng nghiêm trọng, bao gồm rối loạn chức năng thần kinh và nguy cơ nhiễm trùng cao.
Nguyên nhân gây thoát vị màng não tủy
Thoát vị màng não tủy do các khiếm khuyết bẩm sinh trong quá trình phát triển ống thần kinh ở giai đoạn phôi thai gây nên. Trong khoảng ngày thứ 18, nếu việc đóng ống thần kinh tại lỗ thần kinh trước ở đầu phôi không hoàn thiện, sẽ dẫn đến dị tật thoát vị não màng não hoặc thoát vị tủy màng tủy. Tương tự, khi lỗ thần kinh sau ở đuôi phôi không đóng kín, dị tật gai sống chẻ đôi có thể xuất hiện, ở dạng mở hoặc kín. Đây là nguyên nhân chính gây ra các tổn thương nghiêm trọng liên quan đến cột sống và tủy sống.
Ngoài ra, sự thiếu hụt axit folic trong thai kỳ được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu. Axit folic đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và đóng kín ống thần kinh. Nếu thiếu chất này, đặc biệt trong giai đoạn đầu của thai kỳ, khả năng xuất hiện dị tật ống thần kinh, bao gồm thoát vị màng não tủy sẽ tăng cao.
Bên cạnh đó, bất thường trong sự phát triển của cột sống cũng góp phần không nhỏ. Khi cung sau của đốt sống không khép kín hoàn toàn, nó tạo ra một khoảng trống khiến màng não hoặc tủy có thể phình ra bên ngoài, hình thành túi thoát vị.
Thoát vị màng não tủy là khuyết tật bẩm sinh ở trẻ
Yếu tố di truyền và môi trường cũng có vai trò quan trọng. Gia đình có tiền sử dị tật ống thần kinh làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Đồng thời, việc mẹ bầu tiếp xúc với hóa chất độc hại, sử dụng thuốc không an toàn hoặc bị nhiễm trùng trong thai kỳ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển bình thường của phôi thai, dẫn đến các khuyết tật bẩm sinh.
Triệu chứng thoát vị màng não tủy
Thoát vị màng não tủy là dị tật bẩm sinh có thể dễ dàng nhận biết ngay từ khi trẻ chào đời. Đặc điểm điển hình nhất là sự xuất hiện của một khối thoát vị ở vùng lưng, thường nằm ở thắt lưng - cùng. Khối này có thể mềm, được che phủ bởi lớp da nhăn nheo, căng bóng hoặc tương đối dày. Trong một số trường hợp, lớp da này mỏng, dễ rách, gây rò dịch não tủy – một dấu hiệu cảnh báo nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng. Kích thước khối thoát vị có thể thay đổi theo nhịp thở và nhịp tim của trẻ, thậm chí khi ấn vào có thể xẹp xuống nhưng nhanh chóng phồng lên trở lại.
Về hình thái, túi thoát vị thường chứa các thành phần như dịch não tủy, màng não, hoặc cả mô tủy sống. Những túi thoát vị này không chỉ ảnh hưởng đến hình dáng mà còn là yếu tố nguy cơ dẫn đến các rối loạn chức năng thần kinh. Nếu túi thoát vị có chứa rễ thần kinh hoặc một phần tủy, trẻ có thể bị liệt từ nhẹ đến nặng ở hai chân, mất cảm giác hoặc không kiểm soát được các hoạt động của cơ vòng, gây rối loạn tiểu tiện và đại tiện.
Đặc điểm điển hình nhất của thoát vị màng não tủy là sự xuất hiện của một khối thoát vị ở vùng lưng
Phương pháp chẩn đoán thoát vị màng não tủy
Để xác định chính xác tình trạng thoát vị màng não tủy và đánh giá mức độ tổn thương, các phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng đóng vai trò quan trọng.
Chụp X-quang cột sống là bước đầu tiên giúp phát hiện các bất thường về cấu trúc xương. Hình ảnh X-quang cho thấy vị trí và mức độ khuyết cung sau đốt sống, dấu hiệu điển hình của thoát vị màng não tủy. Đây là phương pháp đơn giản, dễ thực hiện, và thường được sử dụng để sàng lọc ban đầu.
Chụp cộng hưởng từ (MRI) là công cụ chẩn đoán chính xác, giúp xác định bệnh nhân có bị thoát vị màng não tủy hay không, đồng thời cung cấp thông tin chi tiết về:
- Loại thoát vị: màng não, màng não-tủy, hoặc thoát vị tủy.
- Đặc điểm của khối thoát vị: kích thước, tính chất, vị trí túi thoát vị.
- Mối liên quan với tủy sống: đánh giá vị trí của chóp tủy so với thân đốt sống và hình ảnh tủy bám thấp.
- Mô mỡ dưới da: xác định độ dày hoặc sự xuất hiện của các bất thường.
- Dị tật kèm theo: như biến dạng toàn trục thần kinh hoặc các vấn đề liên quan khác.
Có thể bạn quan tâm:
Điều trị thoát vị màng não tủy
Phẫu thuật thoát vị tủy màng não tủy là phương pháp tối ưu để điều trị thoát vị màng não tủy. Nếu phát hiện sớm, thoát vị màng não tủy có thể được phẫu thuật ngay trong 24 giờ đầu sau sinh.
Tuy nhiên, phẫu thuật cho trẻ thoát vị màng não tủy vô cùng phức tạp. Trẻ bệnh cần được chuẩn bị rất kỹ trước mổ, đánh giá các mức độ tổn thương thần kinh. Sau mổ, trẻ cần phải được theo dõi sát các biến chứng, đặc biệt là tình trạng nhiễm trùng.
Khoa chấn thương chỉnh hình của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc là địa chỉ thăm khám và điều trị thoát vị màng não tủy được đông đảo khách hàng tin tưởng và đánh giá cao về chất lượng chuyên môn, dịch vụ.
Phẫu thuật thoát vị màng não tủy tại BVĐK Hồng Ngọc
- PGS.TS Hà Kim Trung – Chuyên gia phẫu thuật thần kinh, cột sống, từng tu nghiệp tại Pháp, Nhật, Úc; có nhiều năm kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị bệnh thoát vị màng não tủy.
- Ứng dụng mô hình gây mê – giảm đau trước, trong và sau mổ an toàn, tránh tai biến, kết hợp phác đồ phục hồi chức năng chuyên sâu giúp tăng tuần hoàn máu, ngăn ngừa biến chứng sau mổ.
- Phòng mổ vô khuẩn đạt chuẩn FDA Hoa Kỳ cùng máy C-arm GE thế hệ mới nhất cho hình ảnh sắc nét, định vị chính xác vị trí tổn thương.
- Các tiện ích hiện đại: Không gian bệnh viện khách sạn 5 sao; lịch trình theo dõi cụ thể, chủ động hẹn tái khám; áp dụng BHYT và bảo lãnh bảo hiểm tiết kiệm tối đa chi phí.
Nếu có nhu cầu nhận tư vấn chuyên sâu hơn về phẫu thuật thoát vị màng não tủy tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, quý khách vui lòng liên hệ theo số Hotline 0912002131 hoặc 0949646556 để được hỗ trợ kịp thời!
**Lưu ý: Những thông tin cung cấp trong bài viết của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Người bệnh không được tự ý mua thuốc để điều trị. Để biết chính xác tình trạng bệnh lý, người bệnh cần tới các bệnh viện để được bác sĩ thăm khám trực tiếp, chẩn đoán và tư vấn phác đồ điều trị hợp lý.
Theo dõi fanpage của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để biết thêm thông tin bổ ích khác:
