Chỉ vì viên sỏi 12mm mắc kẹt ở đoạn thấp ống mật chủ, cụ bà N.T.H (86 tuổi) rơi vào tình trạng viêm đường mật cấp, nhiễm khuẩn huyết và có nguy cơ diễn tiến nặng. Nhờ được các bác sĩ BVĐK Hồng Ngọc cấp cứu, hồi sức tích cực và can thiệp nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) lấy sỏi, giải áp đường mật ngay trong giai đoạn nguy kịch, người bệnh nhanh chóng vượt qua cơn nguy hiểm, hết đau bụng, có thể ăn uống và đi lại bình thường chỉ sau 2 ngày.
Nguy kịch vì viên sỏi 1,2cm gây tắc ống mật chủ
Bà N.T.H (86 tuổi) cấp cứu tại BVĐK Hồng Ngọc trong tình trạng sốt cao rét run, đau bụng thượng vị, nôn nhiều lần, không ăn uống được nhiều ngày, thể trạng suy kiệt.
Ngay lập tức, bệnh nhân được hồi sức cấp cứu và nhanh chóng thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh cần thiết để xác định nguyên nhân.
Kết quả cộng hưởng từ đường mật (MRI) ghi nhận ống mật chủ giãn tới 22mm - gấp 3 lần bình thường, bên trong có nhiều sỏi, viên lớn nhất kích thước 12x12mm gây tắc nghẽn. Đồng thời, đường mật trong gan giãn, túi mật căng to, chứa nhiều sỏi, có dấu hiệu thâm nhiễm xung quanh.
Kết quả xét nghiệm cho thấy người bệnh rơi vào tình trạng nhiễm trùng nặng, đã xuất hiện dấu hiệu nhiễm khuẩn huyết. Cụ thể, chỉ số CRP tăng gấp 23 lần bình thường, còn Procalcitonin – chỉ dấu quan trọng của nhiễm khuẩn huyết – đạt 19,53 ng/mL, cao gần 300 lần so với ngưỡng bình thường.
Bên cạnh đó, định lượng Bilirubin đánh giá chức năng mật tăng gấp 3 lần, men gan tăng hơn 2 lần bình thường - thể hiện tổn thương gan mật nghiêm trọng.
“Viên sỏi ống mật chủ gây tắc nghẽn đường mật, khiến dịch mật ứ đọng, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển trong đường mật, xâm nhập vào máu và gây nhiễm khuẩn huyết. Đây là tình trạng rất nguy hiểm, đặc biệt bệnh nhân còn xuất hiện nôn ra máu, thể trạng suy kiệt, khiến việc hồi sức và điều trị trở nên phức tạp hơn. Vì vậy, chúng tôi phải nhanh chóng kiểm soát tình trạng nhiễm trùng và can thiệp xử lý nguyên nhân gây tắc mật ngay khi có thể," PGS.TS.BS Nguyễn Cảnh Bình, bác sĩ trực tiếp điều trị cho bệnh nhân, cho biết.
Cụ thể, bệnh nhân được hồi sức tích cực, nâng đỡ thể trạng và sử dụng kháng sinh phổ rộng để kiểm soát nhiễm trùng. Song song với quá trình điều trị, các bác sĩ tiến hành cấy máu để xác định tác nhân gây bệnh. Kết quả cho thấy bệnh nhân nhiễm khuẩn huyết do vi khuẩn E.coli từ đường mật, qua đó phác đồ kháng sinh được điều chỉnh theo kết quả vi sinh, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị.
Sau 2 ngày điều trị, các chỉ số nhiễm trùng giảm dần, thể trạng người bệnh ổn định hơn và đáp ứng đủ điều kiện để thực hiện can thiệp xử lý nguyên nhân gây tắc mật.
Can thiệp ERCP lấy sạch sỏi ống mật chủ, giải quyết lập tức tình trạng tắc mật và nhiễm trùng
Ngay sau khi tình trạng nhiễm khuẩn được kiểm soát, để giải quyết tận gốc tình trạng tắc mật và nhiễm trùng, ê-kíp bác sĩ đã tiến hành hội chẩn và quyết định lựa chọn giải pháp nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) lấy sỏi ống mật chủ.
"Bệnh nhân đã 86 tuổi, thể trạng suy kiệt, gầy yếu (35kg) nên nếu phẫu thuật sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Sau khi đánh giá toàn diện, bác sĩ lựa chọn ERCP vì đây là phương pháp ít xâm lấn, không cần mổ mở hay tạo đường rạch trên thành bụng. Kỹ thuật này vừa giúp xử lý nguyên nhân gây tắc mật, vừa giảm nguy cơ biến chứng, ít đau hơn và rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh," PGS.TS.BS Nguyễn Cảnh Bình cho biết.
Trong quá trình can thiệp, dưới sự hỗ trợ của hệ thống nội soi hiện đại và máy chụp X-quang C-arm, bác sĩ đưa ống nội soi cửa sổ nhìn bên đường miệng, đi qua dạ dày đến đoạn D2 tá tràng. Từ đây, catheter được luồn vào đường mật, sau đó bác sĩ tiến hành cắt cơ Oddi dùng bóng nong rộng đoạn thấp ống mật chủ, lấy viên sỏi ra tá tràng, giải phóng vị trí tắc nghẽn và tái lập lưu thông đường mật ngay lập tức.
"Đây là trường hợp khá phức tạp vì vị trí đưa dụng cụ vào đường mật nằm sát một túi thừa lớn ở tá tràng, khiến việc tiếp cận gặp nhiều khó khăn. Sau gần 45 phút với nhiều thao tác tỉ mỉ, ê-kíp mới đưa được viên sỏi ra tá tràng. Ngay khi đường mật được khai thông, lượng lớn dịch mủ ứ đọng theo dòng mật được thoát ra ngoài, điều này cho thấy lưu thông đường mật đã được tái lập," PGS.TS.BS Nguyễn Cảnh Bình cho biết.
Chưa đầy 12 giờ sau can thiệp ERCP, tình trạng nhiễm khuẩn giảm nhanh, chỉ số sinh tồn và các chỉ số chức năng gan - mật của bà H dần trở về ngưỡng bình thường. Bệnh nhân tỉnh táo dễ chịu, hết sốt, giảm đau bụng, ăn uống tốt và có thể vận động nhẹ nhàng sau 2 ngày. Sau 5 ngày điều trị, sức khỏe dần ổn định và được xuất viện.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Cảnh Bình, đối với những bệnh nhân cao tuổi, thể trạng suy giảm, việc lựa chọn phương pháp điều trị cần được cân nhắc kỹ lưỡng để vừa bảo đảm hiệu quả, vừa hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng.
“Với các trường hợp sỏi ống mật chủ như bệnh nhân H, ERCP là giải pháp tối ưu vì có thể lấy sỏi qua đường tự nhiên, tái lập lưu thông đường mật mà không cần phẫu thuật. Đây là kỹ thuật ít xâm lấn, giúp người bệnh giảm đau, hồi phục nhanh và sớm trở lại sinh hoạt bình thường” - PGS.TS.BS Nguyễn Cảnh Bình nhấn mạnh.
Hiện nay, kỹ thuật nội soi mật tụy ngược dòng ERCP được triển khai thường quy tại BVĐK Hồng Ngọc trong hệ thống quy trình ngoại khoa chuẩn hóa theo tiêu chuẩn Royal College of Surgeons (RCS, Vương quốc Anh). Cùng với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và hệ thống thiết bị hiện đại, bệnh viện đã điều trị thành công nhiều trường hợp sỏi ống mật chủ, tắc mật, viêm đường mật và các bệnh lý mật tụy phức tạp.
