Ngưng thở khi ngủ là tình trạng gián đoạn một phần hoặc toàn phần luồng khí đi vào phổi, dẫn đến tình trạng ngưng thở hoặc giảm thở trong khi ngủ. Tìm hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết giúp người bệnh phát hiện sớm tình trạng sức khỏe để có phương án điều trị phù hợp, hạn chế biến chứng.
Ngưng thở khi ngủ là gì?
Ngưng thở khi ngủ là tình trạng xẹp đường hô hấp trên trong khi ngủ, dẫn đến gián đoạn một phần hoặc hoàn toàn luồng khí đi vào phổi, từ đó làm xuất hiện các biến cố hô hấp bao gồm ngưng thở và/hoặc giảm thở.
Những khoảng ngưng thở này thường kéo dài khoảng vài giây đến hơn 10 giây và có thể lặp lại nhiều lần trong khi ngủ. Nhiều trường hợp có thể xảy ra hàng chục, thậm chí hàng trăm lần mỗi đêm, ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ, khiến giấc ngủ không còn sâu và trọn vẹn như bình thường.
Ngưng thở khi ngủ được đánh giá bằng chỉ số ngưng thở, giảm thở AHI, là tổng số lần ngưng thở/giảm thở trong vòng 1 giờ. Chỉ số AHI từ 5 - 14 được đánh giá là nhẹ, từ 15 - 19 là trung bình và mức độ ngưng thở khi ngủ nặng là khi chỉ số AHI lớn hơn 30.
Ngưng thở khi ngủ là tình trạng ngưng thở hoặc giảm thở trong khi ngủ
Các dạng ngưng thở khi ngủ thường gặp
Ngưng thở khi ngủ được chia thành 3 dạng chính, tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Bao gồm:
Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn đường thở
Đây là dạng phổ biến nhất, chiếm khoảng 80-90% các trường hợp mắc bệnh. Ở dạng này, các cơ vùng họng của người bệnh bị giãn ra trong khi ngủ khiến đường thở bị hẹp nên không khí khó lưu thông, dẫn đến tình trạng ngưng thở tạm thời.
Ngưng thở khi ngủ do nguyên nhân thần kinh trung ương
Một dạng khác của chứng ngưng thở khi ngủ đó là ngưng thở khi ngủ do nguyên nhân thần kinh trung ương. Ở dạng này, vấn đề của bệnh không nằm ở đường thở mà là do tín hiệu điều khiển từ não. Não không gửi tính hiệu đúng cách để cơ thể thực hiện động tác hít thở đúng nhịp dẫn đến tình trạng nhịp thở bị gián đoạn.
Ngưng thở khi ngủ hỗn hợp
Một dạng khác nữa của chứng ngưng thở khi ngủ đó là ngưng thở khi ngủ hỗn hợp, là sự kết hợp cả hai cơ chế bên trên. Đây là dạng ngưng thở khi ngủ không phổ biến.
Nguyên nhân gây ngưng thở khi ngủ
Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng ngưng thở khi ngủ, trong đó phổ biến nhất là do thừa cân, béo phì. Với những trường hợp này, lượng mỡ tích tụ quanh vùng cổ tăng lên, tạo áp lực lên đường thở. Đường thở có thể bị thu hẹp khiến cho luồng không khí khó lưu thông trong khi ngủ.
Cấu trúc đường thở bất thường có thể gây tình trạng ngưng thở khi ngủ
Bên cạnh đó, cấu trúc giải phẫu đường thở cũng có thể là nguyên nhân gây nên hiện tượng này. Những người có amidan lớn, lưỡi to, vòm họng hẹp, hàm dưới nhỏ… có nguy cơ cao mắc chứng ngưng thở khi ngủ vì đường thể dễ bị chèn ép khi các cơ giãn ra khi ngủ.
Tuổi tác cũng là yếu tố nguy cơ gây bệnh. Khi tuổi càng cao, các cơ vùng họng có xu hướng lỏng lẻo hơn, làm tăng khả năng gây tắc nghẽn đường thở.
Ngoài ra, thói quen sinh hoạt cũng có thể là nguy cơ gây bệnh. Việc uống nhiều bia rượu hoặc sử dụng thuốc an thần trước khi ngủ có thể làm cơ vùng họng giãn quá mức, từ đó làm tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ. Bên cạnh đó, hút thuốc lá cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến ngưng thở khi ngủ do hút thuốc gây viêm, phù nề đường hô hấp khiến cho việc lưu thông không khí gặp khó khăn.
Ngưng thở khi ngủ có nguy hiểm không?
Ngưng thở khi ngủ không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại cho sức khỏe tổng thể của người bệnh nếu không được phát hiện và điều trị sớm.
Vậy ngưng thở khi ngủ gây ra những mối nguy hiểm nào?
Giảm chất lượng giấc ngủ
Đây là tác động dễ thấy nhất của bệnh lý này. Khi bị ngưng thở khi ngủ, người bệnh sẽ khó có được giấc ngủ sâu, trọn vẹn, thường xuyên bị tỉnh giấc và mệt mỏi khi thức dậy.
Điều này khiến họ cảm thấy uể oải, khó tập trung và thường xuyên thấy buồn ngủ vào ban ngày.
Tăng nguy cơ bệnh tim mạch
Khi xảy ra tình trạng ngưng thở khi ngủ, oxy trong máu giảm khiến tim phải làm việc nhiều hơn. Lâu dần, sẽ dẫn đến các nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, đột tử nguy hiểm.
Rối loạn chuyển hóa
Người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ có nguy cơ cao bị kháng insulin, đái tháo đường type 2, tăng mỡ máu…
Ảnh hưởng đến trí nhớ và tinh thần
Ngưng thở khi ngủ thường xuyên kéo theo tình trạng thiếu oxy, điều này có thể làm giảm khả năng ghi nhớ, giảm tập trung, tăng nguy cơ trầm cảm và khiến người bệnh dễ cáu gắt hơn bình thường.
Ngủ ngáy là dấu hiệu dễ nhận biết của chứng ngưng thở khi ngủ
Dấu hiệu nhận biết chứng ngưng thở khi ngủ
Dấu hiệu dễ nhận biết nhất của chứng ngưng thở khi ngủ đó là ngủ ngáy to kéo dài. Tuy nhiên, không phải ai ngáy to cũng mắc bệnh. Điểm khác biệt nằm ở chỗ, tiếng ngáy của người bị ngưng thở khi ngủ thường đi kèm với những khoảng lặng bất thường, giống như người đang ngủ mà tạm thời ngừng thờ. Sau đó, họ có thể có biểu hiện thở gấp, khịt mũi hoặc giật mình tỉnh giấc.
Ngoài ra, người bị ngưng thở khi ngủ ban ngày thường có cảm giác buồn ngủ, mệt mỏi, khó tập trung. Một số trường hợp có thể bị đau đầu vào buổi sáng hoặc thấy khô miệng khi thức dậy.
Khi nào nên đi khám bác sĩ?
Ngưng thở khi ngủ không chỉ ảnh hưởng đến giấc ngủ mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây nên các bệnh lý về tim mạch, suy giảm trí nhớ. Vì vậy, nếu thường xuyên ngáy to, ngủ không sâu hoặc cảm thấy buồn ngủ quá mức vào ban ngày, tốt nhất nên đi khám để tìm ra nguyên nhân gây nên tình trạng này và được điều trị sớm.
Không phải ai ngủ ngáy cũng bị ngưng thở khi ngủ nhưng việc thăm khám với bác sĩ chuyên khoa sẽ tìm ra được chính xác nguyên nhân gây nên tình trạng này.
Đo đa ký hô hấp tại BVĐK Hồng Ngọc để chẩn đoán chứng ngưng thở khi ngủ
Một số trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị người bệnh đo đa ký hô hấp, phương pháp theo dõi các chỉ số nhịp thở, nhịp tim, nồng độ oxy và hoạt động của não trong khi ngủ. Kết quả của phương pháp này giúp xác định chính xác người bệnh có mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ hay không.
Việc hiểu rõ về nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và mức độ ảnh hưởng của ngưng thở khi ngủ sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe của mình. Nếu có những biểu hiện nghi ngờ, việc thăm khám và đánh giá sớm có thể giúp kiểm soát tình trạng này hiệu quả hơn và cải thiện chất lượng cuộc sống lâu dài.
KHOA HÔ HẤP - BVĐK HỒNG NGỌC
Số 8 Châu Văn Liêm, phường Từ Liêm, Hà Nội'
Số 55 Yên Ninh, phường Ba Đình, Hà Nội
Hotline: 0947 616 006
Ngưng thở khi ngủ là tình trạng gián đoạn một phần hoặc toàn phần luồng khí đi vào phổi, dẫn đến tình trạng ngưng thở hoặc giảm thở trong khi ngủ. Tìm hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết giúp người bệnh phát hiện sớm tình trạng sức khỏe để có phương án điều trị phù hợp, hạn chế biến chứng.
Ngưng thở khi ngủ là gì?
Ngưng thở khi ngủ là tình trạng xẹp đường hô hấp trên trong khi ngủ, dẫn đến gián đoạn một phần hoặc hoàn toàn luồng khí đi vào phổi, từ đó làm xuất hiện các biến cố hô hấp bao gồm ngưng thở và/hoặc giảm thở.
Những khoảng ngưng thở này thường kéo dài khoảng vài giây đến hơn 10 giây và có thể lặp lại nhiều lần trong khi ngủ. Nhiều trường hợp có thể xảy ra hàng chục, thậm chí hàng trăm lần mỗi đêm, ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ, khiến giấc ngủ không còn sâu và trọn vẹn như bình thường.
Ngưng thở khi ngủ được đánh giá bằng chỉ số ngưng thở, giảm thở AHI, là tổng số lần ngưng thở/giảm thở trong vòng 1 giờ. Chỉ số AHI từ 5 - 14 được đánh giá là nhẹ, từ 15 - 19 là trung bình và mức độ ngưng thở khi ngủ nặng là khi chỉ số AHI lớn hơn 30.
Ngưng thở khi ngủ là tình trạng ngưng thở hoặc giảm thở trong khi ngủ
Các dạng ngưng thở khi ngủ thường gặp
Ngưng thở khi ngủ được chia thành 3 dạng chính, tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Bao gồm:
Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn đường thở
Đây là dạng phổ biến nhất, chiếm khoảng 80-90% các trường hợp mắc bệnh. Ở dạng này, các cơ vùng họng của người bệnh bị giãn ra trong khi ngủ khiến đường thở bị hẹp nên không khí khó lưu thông, dẫn đến tình trạng ngưng thở tạm thời.
Ngưng thở khi ngủ do nguyên nhân thần kinh trung ương
Một dạng khác của chứng ngưng thở khi ngủ đó là ngưng thở khi ngủ do nguyên nhân thần kinh trung ương. Ở dạng này, vấn đề của bệnh không nằm ở đường thở mà là do tín hiệu điều khiển từ não. Não không gửi tính hiệu đúng cách để cơ thể thực hiện động tác hít thở đúng nhịp dẫn đến tình trạng nhịp thở bị gián đoạn.
Ngưng thở khi ngủ hỗn hợp
Một dạng khác nữa của chứng ngưng thở khi ngủ đó là ngưng thở khi ngủ hỗn hợp, là sự kết hợp cả hai cơ chế bên trên. Đây là dạng ngưng thở khi ngủ không phổ biến.
Nguyên nhân gây ngưng thở khi ngủ
Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng ngưng thở khi ngủ, trong đó phổ biến nhất là do thừa cân, béo phì. Với những trường hợp này, lượng mỡ tích tụ quanh vùng cổ tăng lên, tạo áp lực lên đường thở. Đường thở có thể bị thu hẹp khiến cho luồng không khí khó lưu thông trong khi ngủ.
Cấu trúc đường thở bất thường có thể gây tình trạng ngưng thở khi ngủ
Bên cạnh đó, cấu trúc giải phẫu đường thở cũng có thể là nguyên nhân gây nên hiện tượng này. Những người có amidan lớn, lưỡi to, vòm họng hẹp, hàm dưới nhỏ… có nguy cơ cao mắc chứng ngưng thở khi ngủ vì đường thể dễ bị chèn ép khi các cơ giãn ra khi ngủ.
Tuổi tác cũng là yếu tố nguy cơ gây bệnh. Khi tuổi càng cao, các cơ vùng họng có xu hướng lỏng lẻo hơn, làm tăng khả năng gây tắc nghẽn đường thở.
Ngoài ra, thói quen sinh hoạt cũng có thể là nguy cơ gây bệnh. Việc uống nhiều bia rượu hoặc sử dụng thuốc an thần trước khi ngủ có thể làm cơ vùng họng giãn quá mức, từ đó làm tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ. Bên cạnh đó, hút thuốc lá cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến ngưng thở khi ngủ do hút thuốc gây viêm, phù nề đường hô hấp khiến cho việc lưu thông không khí gặp khó khăn.
Ngưng thở khi ngủ có nguy hiểm không?
Ngưng thở khi ngủ không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại cho sức khỏe tổng thể của người bệnh nếu không được phát hiện và điều trị sớm.
Vậy ngưng thở khi ngủ gây ra những mối nguy hiểm nào?
Giảm chất lượng giấc ngủ
Đây là tác động dễ thấy nhất của bệnh lý này. Khi bị ngưng thở khi ngủ, người bệnh sẽ khó có được giấc ngủ sâu, trọn vẹn, thường xuyên bị tỉnh giấc và mệt mỏi khi thức dậy.
Điều này khiến họ cảm thấy uể oải, khó tập trung và thường xuyên thấy buồn ngủ vào ban ngày.
Tăng nguy cơ bệnh tim mạch
Khi xảy ra tình trạng ngưng thở khi ngủ, oxy trong máu giảm khiến tim phải làm việc nhiều hơn. Lâu dần, sẽ dẫn đến các nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, đột tử nguy hiểm.
Rối loạn chuyển hóa
Người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ có nguy cơ cao bị kháng insulin, đái tháo đường type 2, tăng mỡ máu…
Ảnh hưởng đến trí nhớ và tinh thần
Ngưng thở khi ngủ thường xuyên kéo theo tình trạng thiếu oxy, điều này có thể làm giảm khả năng ghi nhớ, giảm tập trung, tăng nguy cơ trầm cảm và khiến người bệnh dễ cáu gắt hơn bình thường.
Ngủ ngáy là dấu hiệu dễ nhận biết của chứng ngưng thở khi ngủ
Dấu hiệu nhận biết chứng ngưng thở khi ngủ
Dấu hiệu dễ nhận biết nhất của chứng ngưng thở khi ngủ đó là ngủ ngáy to kéo dài. Tuy nhiên, không phải ai ngáy to cũng mắc bệnh. Điểm khác biệt nằm ở chỗ, tiếng ngáy của người bị ngưng thở khi ngủ thường đi kèm với những khoảng lặng bất thường, giống như người đang ngủ mà tạm thời ngừng thờ. Sau đó, họ có thể có biểu hiện thở gấp, khịt mũi hoặc giật mình tỉnh giấc.
Ngoài ra, người bị ngưng thở khi ngủ ban ngày thường có cảm giác buồn ngủ, mệt mỏi, khó tập trung. Một số trường hợp có thể bị đau đầu vào buổi sáng hoặc thấy khô miệng khi thức dậy.
Khi nào nên đi khám bác sĩ?
Ngưng thở khi ngủ không chỉ ảnh hưởng đến giấc ngủ mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây nên các bệnh lý về tim mạch, suy giảm trí nhớ. Vì vậy, nếu thường xuyên ngáy to, ngủ không sâu hoặc cảm thấy buồn ngủ quá mức vào ban ngày, tốt nhất nên đi khám để tìm ra nguyên nhân gây nên tình trạng này và được điều trị sớm.
Không phải ai ngủ ngáy cũng bị ngưng thở khi ngủ nhưng việc thăm khám với bác sĩ chuyên khoa sẽ tìm ra được chính xác nguyên nhân gây nên tình trạng này.
Đo đa ký hô hấp tại BVĐK Hồng Ngọc để chẩn đoán chứng ngưng thở khi ngủ
Một số trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị người bệnh đo đa ký hô hấp, phương pháp theo dõi các chỉ số nhịp thở, nhịp tim, nồng độ oxy và hoạt động của não trong khi ngủ. Kết quả của phương pháp này giúp xác định chính xác người bệnh có mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ hay không.
Việc hiểu rõ về nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và mức độ ảnh hưởng của ngưng thở khi ngủ sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe của mình. Nếu có những biểu hiện nghi ngờ, việc thăm khám và đánh giá sớm có thể giúp kiểm soát tình trạng này hiệu quả hơn và cải thiện chất lượng cuộc sống lâu dài.
