Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng có thể gây đau lưng, đau lan xuống chân, tê bì, yếu chi. Phần lớn trường hợp thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng có thể kiểm soát bằng điều trị bảo tồn. Tuy nhiên, khi điều trị bảo tồn không đem lại hiệu quả, người bệnh có thể cần can thiệp phẫu thuật. Vậy khi nào thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng cần phẫu thuật, việc trì hoãn can thiệp có thể gây ra những ảnh hưởng gì? Cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là gì?
Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng xảy ra khi phần nhân nhầy bên trong đĩa đệm dịch chuyển và thoát ra ngoài qua vòng xơ bị rách hoặc tổn thương. Khi khối thoát vị chèn ép vào rễ thần kinh, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau, tê bì, giảm cảm giác hoặc yếu cơ.
Quá trình thoái hóa tự nhiên theo tuổi là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến đĩa đệm mất dần tính đàn hồi, dễ bị nứt rách và thoát vị. Ngoài ra, nguy cơ thoát vị đĩa đệm có thể gia tăng bởi nhiều yếu tố như:
- Thường xuyên mang vác vật nặng.
- Ngồi hoặc đứng một tư thế trong thời gian dài.
- Lao động, vận động sai tư thế.
- Thừa cân, béo phì.
- Ít vận động.
- Chấn thương vùng cột sống.
.png)
Phim chụp MRI thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng kèm hẹp ống sống
Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng không chỉ gặp ở người lớn tuổi mà ngày càng phổ biến ở người trẻ, đặc biệt là nhân viên văn phòng, người thường xuyên sử dụng máy tính hoặc lái xe trong thời gian dài nhưng ít thay đổi tư thế.
Triệu chứng của thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng chứng thường bắt đầu bằng những cơn đau vùng thắt lưng cùng những dấu hiệu khác:
- Đau lan từ lưng xuống mông và chân theo đường đi của dây thần kinh.
- Tê bì, châm chích hoặc giảm cảm giác ở chân.
- Yếu cơ, khó thực hiện một số động tác ở chân.
- Hạn chế khả năng vận động và sinh hoạt.
Tuy nhiên, không phải trường hợp đau thần kinh tọa nào cũng do thoát vị đĩa đệm. Các triệu chứng tương tự có thể gặp ở người bị hẹp ống sống, trượt đốt sống, thoái hóa cột sống hoặc gai xương chèn ép rễ thần kinh. Vì vậy, người bệnh cần được thăm khám và chẩn đoán chính xác trước khi lựa chọn phương pháp điều trị.
Chẩn đoán thoát vị đĩa đệm bằng cách nào?
Đau lưng có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý khác nhau. Thậm chí, một số người không có triệu chứng nhưng vẫn phát hiện hình ảnh thoát vị đĩa đệm khi kiểm tra cột sống.
Để xác định nguyên nhân và mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng, đánh giá triệu chứng và chỉ định các phương pháp cận lâm sàng phù hợp.
Trong đó, chụp cộng hưởng từ (MRI) là phương pháp quan trọng giúp đánh giá tình trạng đĩa đệm, vị trí và mức độ thoát vị, đồng thời xác định tình trạng chèn ép rễ thần kinh hoặc các cấu trúc liên quan.
Kết quả thăm khám và chẩn đoán hình ảnh là cơ sở để bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, từ điều trị bảo tồn đến can thiệp phẫu thuật.
Điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Tùy vào mức độ thoát vị, triệu chứng, tình trạng thần kinh và cấu trúc cột sống, người bệnh có thể được điều trị bảo tồn hoặc phẫu thuật.
Điều trị bảo tồn
Với những trường hợp thoát vị đĩa đệm ở giai đoạn sớm, triệu chứng chưa nghiêm trọng hoặc chưa có dấu hiệu tổn thương thần kinh tiến triển, người bệnh thường được ưu tiên điều trị bảo tồn.
Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định:
- Thuốc giảm đau, chống viêm.
- Vật lý trị liệu.
- Phục hồi chức năng.
- Điều chỉnh tư thế trong sinh hoạt và lao động.
- Kiểm soát cân nặng.
- Luyện tập phù hợp với tình trạng cột sống.
Các phương pháp này giúp kiểm soát triệu chứng, cải thiện khả năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, điều trị bảo tồn chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ quá trình hồi phục. Nếu tình trạng đau kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc xuất hiện các dấu hiệu cho thấy rễ thần kinh bị chèn ép, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá lại để xác định hướng điều trị tiếp theo.
.png)
Điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng bằng nội khoa: uống thuốc, tiêm giảm đau, vật lý trị liệu…
Phẫu thuật thoát vị đĩa đệm
Phẫu thuật được cân nhắc khi điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả hoặc người bệnh xuất hiện tình trạng chèn ép thần kinh ảnh hưởng đến sinh hoạt, vận động
Đặc biệt, khi người bệnh đã xuất hiện dấu hiệu tổn thương thần kinh, việc trì hoãn điều trị có thể khiến quá trình hồi phục chức năng thần kinh trở nên khó khăn và kéo dài hơn.
Do đó, quyết định phẫu thuật không chỉ dựa vào hình ảnh thoát vị trên MRI mà cần được đưa ra dựa trên sự kết hợp giữa triệu chứng lâm sàng, mức độ chèn ép thần kinh, tình trạng cột sống và đáp ứng với điều trị trước đó.
Các phương pháp phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Tùy vị trí thoát vị, mức độ tổn thương đĩa đệm và tình trạng ổn định của cột sống, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp trong đó có 2 phương pháp chính:
Phẫu thuật lấy nhân nhầy đĩa đệm
Lấy nhân nhầy đĩa đệm thường được chỉ định khi phần nhân nhầy thoát ra ngoài gây chèn ép rễ thần kinh, trong khi cấu trúc đĩa đệm và cột sống chưa bị tổn thương nghiêm trọng, chưa có tình trạng mất vững.
Mục tiêu của phẫu thuật là loại bỏ phần nhân nhầy thoát vị, giải phóng chèn ép thần kinh, từ đó giúp giảm đau, giảm tê và cải thiện khả năng vận động.
.png)
Phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng giúp giải phóng chèn ép, điều trị căn nguyên gây bệnh
Phẫu thuật lấy đĩa đệm, ghép xương và cố định cột sống
Trong trường hợp đĩa đệm đã tổn thương, thoái hóa, mất chiều cao hoặc người bệnh có kèm tình trạng mất vững, trượt đốt sống, hẹp ống sống..., bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp lấy đĩa đệm, ghép xương và cố định cột sống.
Với những trường hợp này, chỉ lấy phần nhân nhầy thoát vị có thể chưa giải quyết được toàn bộ vấn đề. Phẫu thuật hướng tới hai mục tiêu chính là giải phóng chèn ép thần kinh và làm vững đoạn cột sống bị tổn thương.
Tùy tình trạng cụ thể, phẫu thuật viên sẽ lựa chọn kỹ thuật phù hợp nhằm giải quyết nguyên nhân chèn ép, đồng thời hạn chế tổn thương các mô lành xung quanh.
Những câu hỏi liên quan đến phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Mổ nội soi có phải là phương pháp phẫu thuật thoát vị đĩa đệm?
Không phải. Nhiều người bệnh nhầm lẫn giữa phương pháp phẫu thuật và kỹ thuật phẫu thuật. Mổ nội soi, vi phẫu... là những kỹ thuật có thể được sử dụng để thực hiện phẫu thuật thoát vị đĩa đệm. Đây không phải là những phương pháp điều trị hoàn toàn riêng biệt.
Không phải trường hợp thoát vị đĩa đệm nào cũng phù hợp với kỹ thuật nội soi hoặc vi phẫu. Việc lựa chọn kỹ thuật cần dựa trên vị trí khối thoát vị, mức độ tổn thương, tình trạng đĩa đệm và cấu trúc cột sống của từng người bệnh.
Phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng có liệt không?
Lo lắng phẫu thuật cột sống có thể gây liệt hoặc ảnh hưởng đến khả năng đi lại là tâm lý thường gặp ở người bệnh. Theo chia sẻ của PGS.TS.BS Hà Kim Trung, ở vùng cột sống thắt lưng từ L2 đến L5/S1, vị trí này không có tủy sống mà chủ yếu là các rễ thần kinh nên không gây liệt. Bên cạnh đó, phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng hiện có thể được thực hiện bằng các kỹ thuật ít xâm lấn, kết hợp hệ thống kính vi phẫu và máy C-arm 3D, hỗ trợ phẫu thuật viên xác định chính xác vị trí tổn thương và thao tác trong quá trình phẫu thuật.
.png)
Người bệnh hồi phục, tái khám sau phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Sau phẫu thuật thoát vị đĩa đệm bao lâu có thể hồi phục?
Thời gian hồi phục sau phẫu thuật phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ tổn thương, tình trạng thần kinh trước mổ, phương pháp phẫu thuật, thể trạng và quá trình phục hồi chức năng của từng người bệnh.
Tại BVĐK Hồng Ngọc, sau phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, người bệnh có thể được hướng dẫn vận động và đi lại nhẹ nhàng từ khoảng 1–2 ngày sau mổ, tùy tình trạng cụ thể.
Thời điểm trở lại các hoạt động thể thao cũng khác nhau ở từng trường hợp, thường có thể từ 1–3 tháng sau phẫu thuật khi người bệnh đã được bác sĩ đánh giá và hướng dẫn phù hợp.
Việc tuân thủ hướng dẫn chăm sóc sau mổ, phục hồi chức năng và điều chỉnh thói quen vận động đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục.
Trì hoãn phẫu thuật khi đã có chỉ định có thể gây ảnh hưởng gì?
Không phải trường hợp thoát vị đĩa đệm nào cũng cần phẫu thuật. Tuy nhiên, khi đã có chỉ định can thiệp, việc trì hoãn điều trị có thể khiến tình trạng bệnh kéo dài và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Người bệnh có thể phải chịu đựng tình trạng đau mạn tính, tê bì, hạn chế vận động, khó khăn trong đi lại, làm việc và sinh hoạt. Cơn đau kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ và tâm lý.
Bên cạnh đó, thuốc điều trị chủ yếu giúp kiểm soát triệu chứng chứ không trực tiếp loại bỏ nguyên nhân chèn ép thần kinh do khối thoát vị. Việc sử dụng thuốc trong thời gian dài cũng có thể tiềm ẩn nguy cơ tác dụng phụ tùy từng loại thuốc và tình trạng sức khỏe.
Đặc biệt, khi chèn ép thần kinh đã gây yếu cơ hoặc các dấu hiệu tổn thương thần kinh, việc trì hoãn can thiệp có thể khiến quá trình hồi phục chức năng thần kinh kéo dài hơn và khả năng hồi phục không còn thuận lợi như khi được điều trị đúng thời điểm.
Trì hoãn phẫu thuật khiến người bệnh phải đối mặt với những cơn đau mạn tính, hạn chế vận động
Vì vậy, khi xuất hiện đau lưng kéo dài, đau lan xuống chân, tê bì hoặc yếu chân, người bệnh nên đi khám để được xác định chính xác nguyên nhân và đánh giá mức độ chèn ép thần kinh. Không nên tự ý kéo dài điều trị hoặc trì hoãn phẫu thuật khi bác sĩ đã xác định có chỉ định can thiệp. Người bệnh có nhu cầu thăm khám, chẩn đoán và tư vấn điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng vui lòng liệ hệ hotline 0912 002 131 để nhận tư vấn
- Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc: 55 Yên Ninh, Hà Nội.
- Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh: Số 8 Châu Văn Liêm, Phường Từ Liêm, Hà Nội.
Lưu ý: Những thông tin cung cấp trong bài viết của BVĐK Hồng Ngọc mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
