
Tham vấn chuyên môn: BSCKII - Lê Thị Trâm - Khoa Hô hấp Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh.
Người bị hen có nên uống cà phê?
Người mắc hen phế quản không nhất thiết phải bỏ cà phê nếu uống không gây khó chịu và không có hướng dẫn hạn chế riêng từ bác sĩ. Tuy nhiên, mức dung nạp caffeine khác nhau giữa từng người. Bạn nên chú ý những biểu hiện sau uống như hồi hộp, run tay, mất ngủ hoặc ợ chua để điều chỉnh lượng dùng phù hợp.
Nếu gần đây bạn ho về đêm, khò khè, khó thở nhiều hơn hoặc phải tăng số lần dùng thuốc cắt cơn, cần đi khám để đánh giá mức độ kiểm soát hen. Trong trường hợp này, điều quan trọng là kiểm tra lại việc điều trị, không dựa vào cảm giác dễ thở sau uống cà phê để nhận định bệnh đã ổn định.

Caffeine ảnh hưởng thế nào đến bệnh hen?
Caffeine có khả năng làm giãn phế quản nhẹ trong một thời gian ngắn. Tổng quan nghiên cứu của Cochrane ghi nhận chất này giúp cải thiện một số chỉ số chức năng hô hấp trong vài giờ sau khi sử dụng ở người mắc hen. Tuy nhiên, bằng chứng đó không đủ để khuyến nghị cà phê như một phương pháp điều trị hen. Cà phê không thay thế thuốc kiểm soát hen hoặc thuốc cắt cơn.
Bên cạnh tác động trên đường thở, caffeine gây hồi hộp, bồn chồn hoặc khó ngủ ở người nhạy cảm. Với người có trào ngược, cà phê cũng là yếu tố làm triệu chứng khó chịu hơn trong một số trường hợp. Nếu ho sau uống đi kèm ợ chua, nóng rát hoặc tăng khi nằm, bạn nên theo dõi mối liên hệ này và trao đổi với bác sĩ.

Những trường hợp người bị hen cần hạn chế cà phê
Người mắc hen nên giảm lượng cà phê hoặc hỏi ý kiến bác sĩ khi gặp những tình huống sau:
- Đang dùng theophylline: Caffeine làm tăng nguy cơ gặp tác dụng phụ của thuốc bởi khi sử dụng đồng thời, chúng cộng gộp tác dụng gây kích thích lên hệ tim mạch và hệ thần kinh, làm tăng nguy cơ hồi hộp, run tay, mất ngủ,... Hãy hỏi bác sĩ, dược sĩ về lượng dùng phù hợp và tính cả caffeine từ trà, nước tăng lực hoặc thức uống khác mà người bệnh thường sử dụng.
- Hồi hộp, tim đập nhanh hoặc run tay sau uống: Nên giảm lượng hoặc tạm ngừng cà phê. Nếu triệu chứng kéo dài, cần được đánh giá thay vì tự cho rằng đó chỉ là tác dụng của caffeine.
- Khó ngủ hoặc mất ngủ: Tránh uống vào chiều muộn, buổi tối. Nếu bị đánh thức bởi ho, khò khè hay khó thở, cần kiểm tra khả năng kiểm soát hen.
- Ho kèm ợ chua, nóng rát sau uống: Giảm lượng cà phê, tránh nằm ngay sau uống và đi khám nếu triệu chứng tái diễn.
- Có tiền sử dị ứng thành phần pha kèm: Nếu từng có phản ứng dị ứng vớisữa, kem béo, hương liệu và các thành phần khác trong cà phê, Cần tránh đúng tác nhân đã gây dị ứng theo hướng dẫn chuyên môn.

Cách uống cà phê phù hợp cho người mắc hen
Nếu bệnh hen được kiểm soát và bác sĩ không yêu cầu hạn chế, bạn nên uống lượng nhỏ vừa phải, chọn thời điểm ít ảnh hưởng đến giấc ngủ, phù hợp với khả năng dung nạp và theo dõi phản ứng của cơ thể. Hàm lượng caffeine thay đổi theo loại cà phê, cách pha và dung tích cốc, nên số “ly” không phản ánh chính xác lượng caffeine đã dùng. Không tăng thêm lượng cà phê với mục đích làm giãn phế quản hoặc giảm khó thở.
Khi muốn giảm caffeine, bạn có thể chọn cà phê đã khử phần lớn caffeine, nhưng sản phẩm này không bảo đảm hết khó chịu nếu cà phê làm tăng trào ngược. Trước buổi đo chức năng hô hấp, hãy hỏi cơ sở khám về thời gian cần tránh caffeine và hỏi xem có cần hạn chế caffeine trước xét nghiệm hay không. Đồng thời, thực hiện đúng hướng dẫn dùng thuốc trước xét nghiệm, không tự ngừng thuốc hen.

Thăm khám khi bệnh hen tại Bệnh viện Đa Khoa Hồng Ngọc
Ho, khò khè, khó thở tái diễn hoặc thức giấc về đêm cùng các đợt cấp hen phế quản ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của người mắc hen. Thăm khám chuyên khoa Hô hấp giúp người bệnh đánh giá mức độ kiểm soát hen và có hướng điều trị phù hợp.
Khoa Hô hấp, BVĐK Hồng Ngọc tiếp nhận thăm khám, theo dõi và điều trị hen phế quản. Dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh và kết quả kiểm tra cần thiết, bác sĩ tư vấn phương án điều trị theo tình trạng của từng người bệnh.
Bên cạnh điều trị, người bệnh được tư vấn về các yếu tố ảnh hưởng đến triệu chứng hen, từ tác nhân trong môi trường đến thói quen sinh hoạt và sử dụng đồ uống chứa caffeine. Nếu đang băn khoăn về việc uống cà phê khi mắc hen, bạn hãy trao đổi với bác sĩ tại Khoa Hô hấp BVĐK Hồng Ngọc để được hướng dẫn phù hợp với thuốc đang dùng và tình trạng sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp
Uống cà phê có giúp cắt cơn hen không?
Không dùng cà phê để cắt cơn hen. Khi xuất hiện triệu chứng, người bệnh cần sử dụng thuốc và thực hiện kế hoạch xử trí đã được bác sĩ hướng dẫn. Tác dụng giãn phế quản nhẹ của caffeine không thay thế được thuốc điều trị.
Người bị hen uống cà phê sữa được không?
Người bị hen không cần kiêng cà phê sữa nếu dung nạp tốt các thành phần. Nếu dị ứng đạm sữa bò, cần tránh loại sữa này và kiểm tra thành phần của kem béo, sản phẩm pha kèm.
Có cần tránh cà phê trước khi đo chức năng hô hấp?
Caffeine ảnh hưởng đến một số chỉ số chức năng hô hấp do tác dụng giãn phế quản. Tuy nhiên, không phải xét nghiệm nào cũng yêu cầu kiêng caffeine nên cần hỏi lại trước và thực hiện hướng dẫn chuẩn bị trước khi đo của cơ sở khám. Nếu đã uống cà phê, hãy báo nhân viên y tế trước khi thực hiện xét nghiệm để được tư vấn phù hợp.
Kết luận
Người bị hen có nên uống cà phê phụ thuộc vào khả năng dung nạp, tình trạng bệnh và thuốc đang dùng. Bạn không cần kiêng hoàn toàn nếu uống không gây khó chịu và không có chỉ định hạn chế. Tuy nhiên, cà phê không có vai trò thay thế thuốc, và các triệu chứng hen tái diễn cần được thăm khám.
Lưu ý y khoa: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ngừng, giảm liều thuốc hen hay dùng cà phê để xử trí cơn khó thở.
Tài liệu tham khảo
- Cochrane – Caffeine for asthma: Tổng quan nghiên cứu về caffeine và chức năng hô hấp ở người mắc hen.
- MedlinePlus – Theophylline: Thông tin sử dụng theophylline và lưu ý với thực phẩm, đồ uống chứa caffeine.
- NHLBI – Asthma Attacks: Nhận biết và xử trí cơn hen.
- NIDDK – Eating, Diet, & Nutrition for GER & GERD: Các yếu tố ăn uống liên quan đến triệu chứng trào ngược.