Tai nạn ngạt khí bể phốt là một trong những sự cố lao động đặc biệt nguy hiểm, thường xảy ra trong các không gian kín như bể phốt, hố ga, cống thoát nước hoặc bể chứa chất thải. Nhiều vụ việc không chỉ gây thương vong cho người trực tiếp làm việc mà còn khiến những người tham gia cứu nạn gặp nguy hiểm do thiếu kiến thức và thiết bị bảo hộ. Vậy ngạt khí bể phốt nguy hiểm như thế nào, cần xử trí ra sao và làm gì để hạn chế rủi ro? Bài viết dưới đây, BSCKI Đinh Quốc Anh - Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh sẽ giúp bạn giải đáp.
Trả lời nhanh: Ngạt khí bể phốt nguy hiểm thế nào?
Ngạt khí bể phốt có thể xảy ra khi người lao động đi vào không gian kín có nồng độ oxy thấp, chứa khí độc hoặc khí dễ cháy nổ. Nạn nhân có thể đau đầu, chóng mặt, khó thở, mất ý thức, co giật, hôn mê, ngừng thở hoặc ngừng tuần hoàn do ngạt khí trong không gian kín. Khi phát hiện người bất tỉnh trong bể phốt, không tự xuống cứu; hãy gọi 115 và lực lượng cứu nạn, cứu hộ, chỉ sơ cứu sau khi nạn nhân đã được đưa ra nơi an toàn.
“Ngạt khí bể phốt” không phải lúc nào cũng là ngộ độc một loại khí duy nhất. Trong thực tế hiện trường, nạn nhân có thể bị ảnh hưởng bởi thiếu oxy, hydrogen sulfide (H₂S), các khí sinh ra từ quá trình phân hủy hữu cơ hoặc phối hợp nhiều yếu tố.
Tham vấn chuyên môn: BSCKI Đinh Quốc Anh - Trưởng khoa Cấp cứu BVĐK Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh Lưu ý: Nội dung phòng tránh tai nạn trong không gian kín cần được đối chiếu với quy định an toàn lao động hiện hành và quy trình của đơn vị thi công.
Tóm tắt nhanh bài viết
- Ngạt khí bể phốt là tai nạn nguy hiểm trong không gian kín, có thể gây bất tỉnh rất nhanh.
- Bể phốt có thể chứa khí độc, khí cháy nổ hoặc môi trường thiếu oxy.
- H₂S là khí thường liên quan đến nước thải, bùn thải, có thể gây kích ứng mắt, đường hô hấp, ảnh hưởng thần kinh, hô hấp ở mức phơi nhiễm nặng.
- Không được dùng mùi để kiểm tra an toàn vì khả năng ngửi H₂S có thể giảm hoặc mất khi tiếp xúc.
- Không tự xuống cứu nạn nhân nếu chưa được huấn luyện và không có thiết bị thở, dây thu hồi, phương án cứu hộ phù hợp.
- Gọi 115 và lực lượng cứu nạn, cứu hộ ngay khi phát hiện người mắc kẹt hoặc bất tỉnh trong bể phốt.
- Chỉ thực hiện sơ cứu, CPR hoặc dùng AED khi nạn nhân đã được đưa ra nơi có không khí an toàn.
- Người từng mất ý thức, co giật, khó thở hoặc mắc kẹt trong bể phốt cần được đánh giá cấp cứu, kể cả khi đã tỉnh lại.
Ngạt khí bể phốt là gì?
Ngạt khí bể phốt là cách gọi chung cho tình trạng người lao động bị ảnh hưởng cấp tính sau khi đi vào bể phốt hoặc khu vực chứa chất thải kín. Đây không phải tên của một chất độc duy nhất. Nạn nhân có thể bị phơi nhiễm khí độc, thiếu oxy hoặc đồng thời gặp nhiều mối nguy khác nhau.
BSCKI Đinh Quốc Anh - Trưởng khoa Cấp cứu BVĐK Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh cho biết, gần đây, 3 bệnh nhân ngạt khí bể phốt được đưa vào cấp cứu tại Hồng Ngọc, trong đó có một bệnh nhân ngạt khí nặng, hôn mê, suy hô hấp cấp, kèm các cơn co giật và kích động. Theo chia sẻ của người nhà bệnh nhân, anh T đã làm nghề này được hơn 20 năm nhưng lần này, anh đã ngất lịm chỉ ít phút sau khi xuống bể, 2 người theo xuống cứu cũng rơi vào hôn mê ngay sau đó.
“Bể phốt có lối ra vào hẹp, thông khí tự nhiên kém và chứa chất hữu cơ đang phân hủy. Những đặc điểm này khiến không khí bên trong có thể thay đổi đáng kể so với bên ngoài. Không gian kín có thể tồn tại khí độc, khí cháy nổ hoặc nồng độ oxy không đủ để duy trì hô hấp bình thường. Một trong những khí nguy hiểm thường liên quan đến nước thải và bùn thải là hydrogen sulfide - H₂S. Đây là khí không màu, có thể có mùi trứng thối ở nồng độ thấp, ở nồng độ cao, H2S làm tê liệt thần kinh khứu giác, khiến người bệnh không ngửi thấy mùi. Cùng với đó khí độc cũng tác động lên hệ thần kinh trung ương và hô hấp cực nhanh với cơ chế gây ngộ độc cấp độ tế bào tương tự xyanua và có khả năng gây ảnh hưởng nhanh đến mắt, hệ hô hấp và thần kinh trung ương. Khi bị ngạt khí trong không gian kín như bể phốt, nạn nhân có thể gặp nhiều di chứng như tổn thương não do thiếu oxy, suy đa cơ quan thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Tuy nhiên, chỉ dựa vào hiện trường hoặc mùi không đủ để xác định tác nhân của một ca bệnh. Việc kết luận cần dựa trên đánh giá hiện trường, thông tin phơi nhiễm, kết quả đo khí và diễn biến lâm sàng” Bác sĩ Quốc Anh chia sẻ thêm.
Vì sao xuống bể phốt có thể bị ngất rất nhanh?
Người lao động có thể bất tỉnh ngay sau ít phút khi xuống bể phốt vì môi trường bên trong có thể chứa khí độc, thiếu oxy hoặc có khí tích tụ ở vùng thấp dù chưa thấy bất thường khi quan sát từ bên ngoài. Một số nguyên nhân bao gồm:
Khí độc hình thành trong quá trình phân hủy chất hữu cơ
H₂S có thể được tạo ra khi chất hữu cơ phân hủy, nó được ghi nhận trong bùn thải, phân lỏng, cống và các hệ thống xử lý nước thải. Khí này đi vào cơ thể chủ yếu qua đường hô hấp. Ở nồng độ cao, H₂S có thể nhanh chóng ức chế hô hấp tế bào, gây tổn thương hệ thần kinh trung ương và trung tâm hô hấp, khiến nạn nhân mất ý thức, co giật, hôn mê hoặc ngừng thở.
Ngoài H₂S, quá trình phân hủy hữu cơ còn có thể tạo ra các khí khác. Một số khí làm tăng nguy cơ cháy nổ hoặc góp phần làm giảm nồng độ oxy trong không khí. Vì vậy, không nên quy mọi vụ tai nạn bể phốt về một loại khí nếu chưa đo khí và đánh giá hiện trường.
Không khí trong bể có thể thiếu oxy
Không gian kín như bể phốt thường khiến cho quá trình trao đổi khí kém hiệu quả do oxy có thể bị tiêu thụ trong quá trình phân hủy hoặc bị các khí khác chiếm chỗ. Môi trường thiếu oxy là tình huống nguy hiểm, cần được đo bằng thiết bị chuyên dụng, không thể đánh giá bằng cảm giác.
Khi não và các cơ quan không nhận đủ oxy, người lao động có thể chóng mặt, mất khả năng phối hợp, lú lẫn và bất tỉnh. Nếu tiếp tục ở trong bể, họ có thể không còn khả năng tự trèo lên hoặc kêu cứu.
Khí có thể tích tụ ở vị trí thấp
H₂S có mật độ hơi lớn hơn không khí và có thể tích tụ tại hố, cống, bể hoặc khu vực thấp, đặc biệt khi thông gió kém. Vì vậy, người đứng ở miệng bể có thể chưa có triệu chứng nhưng người bước xuống sâu có thể đã tiếp cận vào lớp không khí nguy hiểm.
Ngoài độc tính, H₂S còn có thể tạo hỗn hợp cháy nổ với không khí trong một khoảng nồng độ nhất định. Vì vậy, không được bật lửa, hút thuốc, dùng thiết bị điện không phù hợp hoặc tạo tia lửa gần miệng bể. Ngoài H₂S, methane (CH₄) sinh ra trong quá trình phân hủy cũng là khí dễ cháy và có thể gây cháy nổ.
Người xuống cứu tiếp xúc với cùng mối nguy
Khi thấy đồng nghiệp bất tỉnh, phản xạ thường gặp là lập tức trèo xuống kéo người lên. Tuy nhiên, nếu môi trường vẫn còn khí độc hoặc thiếu oxy, người cứu sẽ bị phơi nhiễm giống nạn nhân đầu tiên. Điển hình là trường hợp 3 bệnh nhân được đưa vào cấp cứu tại BVĐK Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh những ngày gần đây, khi thấy đồng nghiệp bị ngất do ngạt khí, hai người lao xuống cứu. Hệ quả là chuỗi tai nạn dây chuyền xảy ra, người cứu cũng nhanh chóng bị ngã gục ngay khi xuống hố mà chưa kịp tiếp cận nạn nhân. Vì vậy, người dân cần lưu ý không tự đi vào bể nếu chưa được huấn luyện, không có thiết bị bảo vệ hô hấp phù hợp, dây cứu sinh cùng phương án cứu hộ.
Dấu hiệu ngạt khí bể phốt
Biểu hiện phụ thuộc vào loại khí, nồng độ, thời gian tiếp xúc, mức oxy trong môi trường và tình trạng sức khỏe của từng người. Không nên dùng một triệu chứng đơn lẻ để xác định tác nhân.
Các triệu chứng có thể liên quan đến H₂S gồm kích ứng mắt và đường hô hấp, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, rối loạn tiêu hóa. Phơi nhiễm nặng có thể gây ngừng thở, co giật, hôn mê hoặc tử vong. Tuy nhiên, không nên kết luận tác nhân chỉ dựa vào triệu chứng nếu chưa có dữ liệu đo khí hoặc đánh giá chuyên môn.
Dấu hiệu hiện trường đặc biệt quan trọng
Nếu một người khỏe mạnh đột ngột gục xuống sau khi vào bể, hố ga, cống hoặc không gian kín, là dấu hiệu đặc biệt gợi ý môi trường bên dưới có nguy cơ rất cao, thường gặp trong các trường hợp nồng độ khí độc hoặc tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng.
Không dùng mùi để đánh giá an toàn
H₂S có mùi trứng thối ở nồng độ thấp nhưng có thể làm tê liệt thần kinh khứu giác ở nồng độ cao khiến mọi người chủ quan, không nhận biết được nguy hiểm. Vì vậy, “không còn mùi” không có nghĩa là an toàn. Cần dùng thiết bị đo khí và quy trình kiểm soát không gian kín.
Sơ cứu người bị ngạt khí bể phốt đúng cách
Sơ cứu đúng trong ngạt khí bể phốt không bắt đầu bằng việc lao xuống kéo nạn nhân lên. Điều quan trọng đầu tiên là bảo đảm an toàn cho người cứu, gọi lực lượng phụ trách có thẩm quyền và chỉ tiếp cận nạn nhân khi đã được đưa ra khỏi vùng nguy hiểm.
Bước 1: Bảo đảm an toàn cho người cứu
Không bước xuống bể, không thò đầu sâu vào miệng bể và không cố kéo nạn nhân bằng tay nếu việc đó khiến bạn phải đi vào vùng khí nghi ngờ. Sau đó, nên cảnh báo những người xung quanh tránh xa khu vực. Không tạo lửa hoặc tia lửa để thử nồng độ oxy bên dưới vì môi trường có thể chứa khí cháy nổ.
Nguyên tắc cần nhớ:
Một người chưa được huấn luyện và không có thiết bị thở độc lập không phải là người cứu hộ an toàn.
Bước 2: Gọi trợ giúp ngay
Gọi 115 và lực lượng cứu nạn, cứu hộ tại địa phương. Khi gọi, cần nói rõ:
- Có người bất tỉnh trong bể phốt hoặc không gian kín.
- Có thể tồn tại khí độc hoặc thiếu oxy.
- Số người gặp nạn.
- Nạn nhân còn trong bể hay đã được đưa ra ngoài.
- Địa điểm cụ thể và đường tiếp cận hiện trường.
- Có nguy cơ khí cháy nổ hay không nếu biết.
Thông tin “không gian kín nghi có khí độc” giúp đơn vị ứng cứu chuẩn bị thiết bị thở, máy đo khí và phương tiện thu hồi phù hợp.
Bước 3: Chỉ tiếp cận sau khi nạn nhân đã ra nơi an toàn
Việc đưa nạn nhân khỏi bể nên do lực lượng được huấn luyện thực hiện, ưu tiên phương pháp cứu hộ không cần người khác đi vào bể. Các hệ thống dây đai, chân ba, tời hoặc phương tiện thu hồi cần được chuẩn bị từ trước, không phải chờ tai nạn mới tìm.
Khi nạn nhân đã được đưa đến nơi có không khí an toàn:
- Kiểm tra phản ứng bằng cách gọi và chạm nhẹ vào vai.
- Kiểm tra hơi thở: nếu còn thở - đặt ở tư thế hồi phục phù hợp, nếu không thở, thực hiện CPR.
- Gọi cấp cứu 115, thông báo chi tiết về tình trạng sức khỏe của người bị nạn
- Theo dõi, quan sát và thông báo cho nhân viên y tế nếu có tiến triển bất thường cho đến khi nhân viên y tế đến.
Bước 4: CPR chỉ thực hiện khi nạn nhân đã ở nơi an toàn
Nếu nạn nhân không phản ứng và không thở hoặc chỉ thở ngáp, bắt đầu CPR theo mức độ được đào tạo và sử dụng AED sớm nhất có thể.
Không thực hiện CPR ở miệng bể hoặc trong vùng nghi có khí độc nếu điều đó khiến người cứu tiếp tục phơi nhiễm. Ưu tiên đầu tiên là đưa nạn nhân ra nơi có không khí an toàn bởi lực lượng cứu hộ được trang bị phù hợp.
Người chưa được huấn luyện nên làm theo hướng dẫn trực tiếp của tổng đài cấp cứu. Không trì hoãn việc gọi 115 để tìm thuốc, cạo gió, vắt chanh, cho uống nước hoặc áp dụng mẹo dân gian vì điều này có thể khiến tình trạng của bệnh nhân trở nên nghiêm trọng hơn.
Bước 5: Nếu nạn nhân bất tỉnh nhưng vẫn thở
Nếu nạn nhân bất tỉnh nhưng còn thở bình thường, có thể đặt nằm nghiêng an toàn khi không nghi ngờ chấn thương cổ/cột sống và việc xoay trở không gây nguy hiểm. Đồng thời, tiếp tục theo dõi nhịp thở và mức độ đáp ứng.
Nếu nghi ngờ ngã cao, va đập mạnh, chấn thương cổ/lưng hoặc không chắc chắn, hạn chế di chuyển thô bạo, theo dõi đường thở và làm theo hướng dẫn của tổng đài 115. Nếu nạn nhân không còn thở bình thường hoặc chỉ thở ngáp, bắt đầu CPR nếu đã ở nơi an toàn và người cấp cứu có thể thực hiện.
Do người bệnh có thể ngã trong lúc mất ý thức, cần nghĩ đến chấn thương đầu, cổ, ngực hoặc gãy xương. Không di chuyển thô bạo nếu chưa cần thiết để bảo đảm đường thở và an toàn.
Sau khi cấp cứu tới, nếu có nhân viên y tế cùng oxy y tế, cần cho nạn nhân thở oxy càng sớm càng tốt sau khi được đưa ra khỏi vùng nguy hiểm.
Những việc tuyệt đối không nên làm
Trong tai nạn ngạt khí bể phốt, một số hành động tưởng như giúp đỡ nhưng có thể khiến tình huống nặng hơn hoặc làm tăng số lượng nạn nhân.
Vì vậy, không nên làm những việc sau đây:
- Không tự xuống bể để cứu người khi chưa có thiết bị và huấn luyện.
- Không dùng mũi ngửi “thử” xem khí đã hết chưa.
- Khẩu trang y tế hoặc khẩu trang vải không có tác dụng bảo vệ trước môi trường thiếu oxy hoặc khí độc.
- Không bật lửa, hút thuốc hoặc tạo tia lửa gần miệng bể.
- Không cho người bất tỉnh ăn, uống hoặc tự dùng thuốc.
- Không để người vừa bị ngạt khí tự lái xe đến bệnh viện, đặc biệt nếu còn chóng mặt, khó thở, đau đầu hoặc rối loạn ý thức.
- Không chủ quan chỉ vì nạn nhân đã tỉnh lại.
- Không quay trở lại làm việc khi môi trường chưa được đo và xác nhận an toàn.
- Không tiếp tục thi công chỉ vì “sắp xong” nếu có người đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, cay mắt hoặc khó thở.
Trong môi trường có nồng độ H₂S chưa biết hoặc có nguy cơ đe dọa tính mạng, cần thiết bị thở và phương án cứu hộ chuyên dụng. Khẩu trang thông thường không cung cấp oxy và không bảo vệ người dùng trong môi trường thiếu oxy hoặc có khí độc nồng độ cao.
Nạn nhân đã tỉnh có cần đến bệnh viện không?
Người bị mất ý thức, co giật, khó thở, đau ngực, lú lẫn hoặc từng mắc kẹt trong bể phốt cần được đánh giá cấp cứu ngay cả khi đã tỉnh.
Tại bệnh viện, bác sĩ có thể cần đánh giá:
- Đường thở, nhịp thở và mức oxy.
- Ý thức và dấu hiệu tổn thương thần kinh.
- Tim mạch và nhịp tim.
- Tình trạng toan chuyển hóa hoặc tổn thương cơ quan nếu có chỉ định.
- Nguy cơ hít sặc.
- Chấn thương do ngã hoặc va đập.
- Diễn biến hô hấp trong thời gian theo dõi.
Điều trị sau phơi nhiễm nghi khí độc hoặc thiếu oxy chủ yếu tập trung vào bảo đảm đường thở, thông khí, oxy hóa máu và hồi sức hỗ trợ. Không nên trì hoãn cấp cứu để tìm thuốc giải độc hoặc áp dụng mẹo dân gian.
Một số tổn thương do thiếu oxy hoặc hít phải khí độc có thể xuất hiện muộn sau vài giờ, vì vậy người bệnh vẫn cần được theo dõi tại cơ sở y tế theo chỉ định của bác sĩ.
Cách phòng tránh ngạt khí khi làm việc trong bể phốt
Phòng tránh ngạt khí bể phốt cần tuân thủ quy trình làm việc trong không gian hạn chế, bao gồm đánh giá nguy cơ, đo khí, thông gió, thiết bị bảo hộ hô hấp và phương án cứu hộ. Không nên dựa vào Kinh nghiệm cá nhân hoặc cảm giác “không có mùi” bởi chúng không đủ để bảo đảm an toàn.
Trước khi làm việc
Chỉ đi vào không gian kín khi thật sự cần thiết. Trước khi vào bể phốt, cần đánh giá nguy cơ, đo môi trường từ bên ngoài, thông gió và chuẩn bị phương án cứu hộ.
Quy trình và thiết bị ở mỗi đơn vị là khác nhau tuy nhiên cần đảm bảo tối thiểu gồm:
- Xác định bể là không gian có nguy cơ đặc biệt.
- Không làm việc một mình.
- Cô lập khu vực và đặt cảnh báo.
- Đo oxy, khí độc và khí cháy bằng thiết bị phù hợp.
- Thông gió theo quy trình an toàn.
- Chuẩn bị thiết bị bảo vệ hô hấp theo kết quả đánh giá nguy cơ.
- Có dây đai và phương tiện thu hồi.
- Có người giám sát liên tục ở phía trên.
- Thống nhất tín hiệu liên lạc.
- Chuẩn bị số cấp cứu và phương án cứu hộ trước khi xuống.
- Chỉ người được huấn luyện mới được tham gia công việc trong không gian kín.
Việt Nam đã ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động khi làm việc trong không gian hạn chế (ban hành kèm theo Thông tư số 29/2018/TT-BLĐTBXH, có hiệu lực từ ngày 1/7/2019). Đơn vị sử dụng lao động và người làm nghề cần đối chiếu đầy đủ quy định này thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền miệng.
Trong quá trình làm việc
Trong quá trình làm việc, cần duy trì kiểm soát môi trường và giám sát liên tục. Không nên coi việc đã đo khí một lần trước khi xuống là đủ cho toàn bộ ca làm việc.
Cần thực hiện:
- Duy trì thông gió và theo dõi môi trường.
- Không tháo thiết bị bảo hộ khi chưa ra khỏi bể.
- Dừng việc ngay khi máy đo báo động.
- Dừng việc nếu người lao động xuất hiện đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, cay mắt hoặc khó thở.
- Người giám sát không rời vị trí.
- Không để người không có nhiệm vụ đến gần miệng bể.
- Không tiếp tục công việc chỉ vì “sắp xong”.
- Không sử dụng thiết bị điện không đạt yêu cầu phòng chống cháy nổ nếu môi trường có nguy cơ cháy nổ.
Chuẩn bị cứu hộ trước khi xảy ra sự cố
Phương án cứu hộ phải được chuẩn bị trước khi người lao động đi vào. Bắt đầu công việc chỉ bằng việc “có người đứng trên kéo lên” là chưa đủ nếu không có thiết bị đảm bảo an toàn như dây đai, hệ thống thu hồi, thiết bị thở phù hợp và được huấn luyện bài bản.
Thông điệp cần nhớ:
Không xuống bể khi chưa đánh giá nguy cơ và đo khí. Không làm việc một mình. Không tự đi vào cứu người. Không dùng mùi để đánh giá an toàn. Việc đo khí phải thực hiện liên tục hoặc định kỳ trong quá trình làm việc nếu nguy cơ thay đổi.
Cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc
Ngạt khí bể phốt là tình huống cấp cứu cần được xử trí nhanh, đúng trình tự và theo dõi sát. Sau khi nạn nhân được đưa ra khỏi khu vực nguy hiểm, người bệnh cần được đánh giá y tế càng sớm càng tốt, đặc biệt nếu từng mất ý thức, co giật, khó thở, tím tái, đau ngực, lú lẫn hoặc nghi ngờ đã hít phải khí độc trong không gian kín.
Tại Chuyên khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực - Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, người bệnh được cấp cứu kịp thời với hệ thống trang thiết bị hiện đại cùng các chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực cấp cứu. Khoa tiếp nhận người bệnh nhanh chóng, đánh giá tình trạng và đưa ra hướng xử trí phù hợp trong các tình huống khẩn cấp, góp phần giúp người bệnh được tiếp cận chăm sóc y tế kịp thời khi xảy ra các tình huống nguy hiểm.
Nếu đang ở gần các cơ sở của BVĐK Hồng Ngọc, người bệnh có thể gọi hotline 1900 636 555 để được cấp cứu kịp thời.
Câu hỏi thường gặp
Trong bể phốt thường có khí gì?
Bể phốt có thể chứa H₂S, methane (CH₄), carbon dioxide (CO₂), ammonia (NH₃) cùng các khí sinh ra từ quá trình phân hủy hữu cơ; môi trường cũng có thể thiếu oxy hoặc tồn tại khí cháy nổ. Thành phần và nồng độ không thể xác định bằng mùi, cần dùng thiết bị đo phù hợp.
Vì sao vừa xuống bể phốt đã ngất?
Nạn nhân có thể đi vào lớp không khí chứa nồng độ khí độc cao hoặc thiếu oxy. Phơi nhiễm nặng có thể gây thiếu oxy hoặc ngộ độc khí độc, làm ảnh hưởng đến não và hô hấp, khiến người lao động mất khả năng tự thoát ra.
Không còn ngửi thấy mùi hôi có nghĩa là an toàn không?
Không. H₂S ở nồng độ cao có thể nhanh chóng làm mất khả năng ngửi mùi (liệt thần kinh khứu giác). Việc mùi biến mất không chứng minh khí độc đã hết và có thể khiến người lao động tiếp tục ở trong môi trường nguy hiểm.
Có nên xuống bể phốt cứu người đang bất tỉnh?
Không, trừ khi người cứu đã được huấn luyện, có thiết bị thở phù hợp và thực hiện theo phương án cứu hộ chuyên nghiệp. Tự đi vào có thể khiến người cứu trở thành nạn nhân tiếp theo.
Khẩu trang y tế có chống được khí độc trong bể phốt không?
Không. Khẩu trang y tế hoặc khẩu trang vải không cung cấp không khí thở và không bảo vệ người dùng trong môi trường có nồng độ khí độc chưa biết hoặc thiếu oxy. Loại thiết bị cần dùng phải được lựa chọn theo đánh giá môi trường và quy trình an toàn.
Người bị ngạt khí đã tỉnh có cần đi viện không?
Có, đặc biệt nếu từng mất ý thức, co giật, khó thở, đau ngực, lú lẫn hoặc mắc kẹt trong bể. Một số tổn thương hoặc biến chứng không thể được loại trừ chỉ vì người bệnh đã tỉnh vì một số biến chứng có thể xuất hiện muộn sau vài giờ.
Có thể dùng quạt gia đình để thông gió bể phốt không?
Không nên. Việc thông gió cho bể phốt phải được thực hiện theo quy trình an toàn, sử dụng thiết bị phù hợp với nguy cơ cháy nổ và kết hợp đo khí trước, trong khi làm việc. Không nên tự ý dùng quạt gia đình hoặc các thiết bị điện không phù hợp.
Ngạt khí bể phốt có để lại di chứng không?
Kết quả phụ thuộc vào tác nhân, mức phơi nhiễm, thời gian nạn nhân ở trong bể và tốc độ hồi sức. Trường hợp nặng có thể ảnh hưởng hô hấp, thần kinh hoặc tim mạch; từng người cần được bác sĩ đánh giá và theo dõi riêng.
Kết luận
Ngạt khí bể phốt là tai nạn có thể diễn biến rất nhanh do môi trường kín chứa khí độc, khí cháy nổ hoặc thiếu oxy. Khi một người bất tỉnh trong bể, ưu tiên đầu tiên không phải là lao xuống cứu mà là bảo vệ người cứu, gọi lực lượng chuyên trách và chuẩn bị sơ cứu sau khi nạn nhân được đưa ra nơi an toàn.
Khi người bệnh có mất ý thức, co giật, khó thở hoặc từng mắc kẹt trong không gian kín, cần gọi cấp cứu và đưa đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời. Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc tiếp nhận các tình huống cấp cứu và hồi sức cần theo dõi sát, đồng thời phối hợp các chuyên khoa phù hợp theo tình trạng của từng người bệnh.
Lưu ý y khoa
Nội dung trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức sức khỏe và an toàn lao động, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của nhân viên y tế. Khi phát hiện một người bất tỉnh trong bể phốt, hố ga, cống hoặc không gian kín, không tự đi vào cứu nếu chưa được huấn luyện và không có thiết bị bảo hộ phù hợp. Hãy gọi 115 và lực lượng cứu nạn, cứu hộ tại địa phương. Người từng mất ý thức, co giật, khó thở, đau ngực, lú lẫn hoặc mắc kẹt trong không gian kín cần được đánh giá cấp cứu, kể cả khi đã tỉnh lại. Cách xử trí và thời gian theo dõi phụ thuộc vào tác nhân phơi nhiễm, mức độ tổn thương và tình trạng cụ thể của từng người bệnh.
