Lạc nội mạc buồng trứng (hay nang lạc nội mạc buồng trứng) là một trong những bệnh lý phụ khoa thường gặp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống của chị em. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, gây đau bụng kinh dữ dội và ảnh hưởng lớn đến tình trạng vô sinh - hiếm muộn ở phụ nữ.
Cùng BVĐK Hồng Ngọc tìm hiểu chi tiết về lạc nội mạc buồng trứng, dấu hiệu nhận biết sớm và các phương pháp điều trị hiện nay qua bài viết dưới đây.
Tóm tắt thông tin:
- Lạc nội mạc buồng trứng là tình trạng mô tương tự niêm mạc tử cung phát triển tại buồng trứng, tạo thành nang chứa máu cũ, thường gọi là nang sô-cô-la.
- Yếu tố nguy cơ gồm di truyền, có kinh sớm, chu kỳ kinh ngắn và dị dạng cấu trúc đường sinh dục.
- Dấu hiệu nhận biết gồm đau bụng kinh dữ dội, đau khi quan hệ, đau vùng chậu mạn tính, rối loạn kinh nguyệt và triệu chứng tiêu hóa, tiết niệu theo chu kỳ.
- Biến chứng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, gây dính vùng chậu; hiếm gặp hơn là vỡ nang hoặc xoắn buồng trứng.
- Chẩn đoán dựa trên khám lâm sàng, siêu âm đầu dò và MRI khi cần thiết; CA-125 không đủ để chẩn đoán xác định, phẫu thuật nội soi được chỉ định trong một số trường hợp.
- Điều trị tùy thuộc vào triệu chứng, kích thước nang và nguyện vọng sinh sản, gồm thuốc giảm đau, liệu pháp nội tiết hoặc phẫu thuật bóc nang bảo tồn buồng trứng khi phù hợp.
- Khả năng mang thai: Người mắc u lạc nội mạc buồng trứng vẫn có thể mang thai, nhưng khả năng thụ thai có thể giảm tùy mức độ tổn thương, tuổi và dự trữ buồng trứng.
1. Lạc nội mạc buồng trứng là gì?
Lạc nội mạc buồng trứng là tình trạng mô giống nội mạc tử cung phát triển trong buồng trứng, tạo thành các nang chứa dịch máu cũ, thường được gọi là nang lạc nội mạc buồng trứng hay “nang sô-cô-la”.
Bình thường, nội mạc tử cung là lớp mô lót bên trong buồng tử cung và thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt. Khi mô giống nội mạc tử cung phát triển bên ngoài buồng tử cung, bệnh lý này được gọi là lạc nội mạc tử cung. Vị trí thường gặp là buồng trứng, ống dẫn trứng và phúc mạc vùng chậu.
Nang có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai buồng trứng, với kích thước khác nhau. Ngoài việc gây đau bụng kinh, đau vùng chậu hoặc đau khi quan hệ, lạc nội mạc buồng trứng có thể liên quan đến khó mang thai ở một số phụ nữ.

2. Nguyên nhân gây lạc nội mạc buồng trứng
Theo các chuyên gia, nguyên nhân gây ra lạc nội mạc buồng trứng vẫn chưa được xác định rõ ràng, nhưng có một số yếu tố làm tăng nguy cơ gây bệnh gồm:
- Yếu tố di truyền: Phụ nữ có tiền sử gia đình (mẹ, chị em gái) từng bị lạc nội mạc tử cung sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với bình thường.
- Có kinh nguyệt quá sớm (trước 11 tuổi): Việc tiếp xúc sớm với sự thay đổi của hormone sinh dục estrogen khiến niêm mạc tử cung chịu sự kích thích tăng sinh từ nhỏ, làm tăng tỷ lệ tế bào nội mạc đi lạc.
- Chu kỳ kinh nguyệt ngắn hoặc hành kinh kéo dài: Những phụ nữ có chu kỳ kinh ngắn (dưới 27 ngày) hoặc thời gian chảy máu kéo dài (trên 7 ngày) sẽ có tần suất bong tróc niêm mạc nhiều hơn, làm tăng khả năng máu kinh chảy ngược vào khoang chậu.
- Bất thường cấu trúc tử cung hoặc ống dẫn trứng: Các dị dạng bẩm sinh hay tắc nghẽn đường sinh dục làm cản trở dòng chảy của máu kinh ra ngoài, đẩy ngược các tế bào nội mạc tử cung vào buồng trứng và các cơ quan lân cận.

3. Dấu hiệu nhận biết lạc nội mạc buồng trứng
Nhiều trường hợp nang lạc nội mạc nhỏ không gây ra triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, khi khối nang phát triển, người bệnh thường gặp các biểu hiện:
- Đau bụng kinh dữ dội : Cơn đau thường xuất hiện trước hoặc trong kỳ kinh, mức độ đau tăng dần theo thời gian và không giảm khi dùng thuốc giảm đau thông thường.
- Đau khi quan hệ tình dục: Cảm giác đau thắt sâu trong vùng chậu trong hoặc sau khi xâm nhập.
- Đau vùng chậu mạn tính: Đau âm ỉ vùng bụng dưới hoặc thắt lưng ngay cả khi không đến kỳ kinh nguyệt.
- Rối loạn kinh nguyệt: Rong kinh, cường kinh, kinh nguyệt không đều hoặc xuất hiện máu đông màu đen.
- Rối loạn tiêu hóa/tiết niệu trong kỳ kinh: Đau khi đi tiểu, đi ngoài, đầy hơi, buồn nôn hoặc tiêu chảy/táo bón trùng với thời gian hành kinh.

4. Lạc nội mạc buồng trứng có nguy hiểm không?
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, nang lạc nội mạc buồng trứng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe:
- Vô sinh – Hiếm muộn: Đây là biến chứng đáng lo ngại. Khối nang làm suy giảm số lượng và chất lượng trứng, phá hủy mô buồng trứng lành, làm dính vòi trứng và cản trở sự thụ tinh cũng như quá trình làm tổ của trứng.
- Vỡ nang lạc nội mạc: Nang lạc nội mạc buồng trứng phát triển to dần về kích thước theo thời gian. Khi khối nang phát triển quá lớn, chúng có thể bị vỡ ra, gây đau bụng dữ dội, chảy máu trong khoang chậu và viêm nhiễm phúc mạc. Đây là tình trạng cấp cứu ngoại khoa khẩn cấp.
- Xoắn buồng trứng: Khối nang khiến buồng trứng trở nên nặng hơn và dễ bị xoắn quanh dây chằng nuôi dưỡng, cắt đứt nguồn cung cấp máu, dẫn đến hoại tử buồng trứng.
- Chèn ép, rối loạn chức năng vùng chậu: Khối u, nang lạc nội mạc buồng trứng phát triển lớn có thể dẫn đến chèn ép dây thần kinh, mạch máu,… khiến cho các cơ quan vùng chậu chịu ảnh hưởng không hề nhỏ, làm suy giảm chức năng, đau nhức, tê mỏi, giảm cảm giác,… lâu dài rất có hại cho sức khỏe.

5. Phương pháp chẩn đoán lạc nội mạc buồng trứng
Dưới đây là các phương pháp thường được áp dụng để chẩn đoán lạc nội mạc buồng trứng:
- Khám lâm sàng: Dựa trên triệu chứng và tiền sử bệnh, bác sĩ tiến hành khám vùng chậu để đánh giá các bất thường tại cơ quan sinh dục, phát hiện dấu hiệu khối bất thường ở buồng trứng và các phần phụ.
- Siêu âm phụ khoa (Đầu dò âm đạo): Phương pháp chẩn đoán hình ảnh phổ biến giúp xác định vị trí, kích thước và đặc điểm vỏ nang lạc nội mạc.
- Chụp cộng hưởng từ (MRI): Cung cấp hình ảnh chi tiết, giúp phân biệt nang lạc nội mạc với các loại u xơ, u nang buồng trứng khác.
- Xét nghiệm chỉ số CA-125: Nồng độ CA-125 trong máu thường tăng cao ở phụ nữ bị lạc nội mạc buồng trứng.
- Phẫu thuật nội soi chẩn đoán: Phương pháp nhằm phát hiện vị trí cụ thể, kích thước, đặc điểm và tình trạng của nang lạc nội mạc buồng trứng để có phương án xử lý phù hợp.

6. Các phương pháp điều trị lạc nội mạc buồng trứng
Tùy thuộc vào kích thước khối nang, mức độ đau và tình trạng cụ thể của từng người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ phù hợp:
6.1. Điều trị nội khoa (Dùng thuốc)
Áp dụng cho các trường hợp nang nhỏ hoặc chưa có nhu cầu phẫu thuật:
- Thuốc giảm đau, chống viêm: Giúp kiểm soát các cơn đau bụng kinh.
- Thuốc nội tiết (Thuốc tránh thai kết hợp, Progestin, Thuốc đồng vận GnRH): Giúp ức chế sự rụng trứng và làm teo tạm thời các mô lạc nội mạc.
Thuốc ức chế nang lạc nội mạc buồng trứng có thể gây một số tác dụng phụ như loãng xương, giảm ham muốn tình dục, nóng trong,… cần cân nhắc khi dùng. Không nên tự ý mua thuốc, chỉ sử dụng theo hướng dẫn chi tiết của bác sĩ.
6.2. Điều trị ngoại khoa (Phẫu thuật)
Áp dụng khi khối nang kích thước lớn (> 54 cm), gây đau dữ dội, nguy cơ vỡ/xoắn hoặc ảnh hưởng đến khả năng thụ thai:
- Mổ nội soi bóc tách nang: Bóc tách khối nang, bảo tồn tối đa mô buồng trứng lành và chức năng sinh sản.
- Cắt bỏ buồng trứng: Được cân nhắc sau khi đánh giá đầy đủ mức độ tổn thương, độ tuổi, nguyện vọng sinh con của người bệnh.

7. Thăm khám và điều trị lạc nội mạc buồng trứng hiệu quả tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc
Lạc nội mạc buồng trứng là bệnh lý mạn tính dễ tái phát, đòi hỏi quá trình theo dõi và điều trị cá thể hóa chuyên sâu. Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc là địa chỉ uy tín được đông đảo chị em tin tưởng chọn lựa.
- Đội ngũ chuyên gia Sản phụ khoa giàu kinh nghiệm: Trực tiếp thăm khám là các bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm, hỗ trợ chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị ưu tiên bảo tồn cho người bệnh.
- Hệ thống chẩn đoán hiện đại: Trang bị máy siêu âm thế hệ mới và hệ thống chụp MRI hiện đại, giúp phát hiện sớm các khối nang lạc nội mạc kích thước nhỏ cũng như tổn thương dính kèm.
- Làm chủ kỹ thuật phẫu thuật nội soi ít xâm lấn: Nếu cần thực hiện phẫu thuật, chị em có thể an tâm bởi bác sĩ BVĐK Hồng Ngọc sẽ thực hiện kỹ thuật mổ nội soi bóc tách nang tỉ mỉ, cẩn thận, hạn chế tối đa tổn thương mô buồng trứng lành và rút ngắn thời gian phục hồi.

8. FAQs - Hỏi đáp về lạc nội mạc buồng trứng
Hãy cùng các bác sĩ chuyên khoa tại BVĐK Hồng Ngọc giải đáp những thắc mắc về lạc nội mạc buồng trứng sau đây, để có thêm nhiều thông tin hữu ích và chăm sóc sức khỏe sinh sản hiệu quả:
8.1. Lạc nội mạc buồng trứng kiêng ăn gì?
Người bị u nang lạc nội mạc buồng trứng nên kiêng các thực phẩm chứa nhiều chất béo xấu, đường tinh luyện, thịt đỏ, rượu bia và caffeine để tránh làm nặng thêm tình trạng viêm và rối loạn nội tiết.
8.2. U lạc nội mạc buồng trứng ảnh hưởng gì khi mang thai?
U lạc nội mạc buồng trứng (u nang chocolate) trong thai kỳ phần lớn thường có xu hướng nhỏ lại (thoái triển) hoặc ổn định nhờ sự thay đổi nội tiết tố khi mang thai, nhưng vẫn có một số nguy cơ và ảnh hưởng cần lưu ý.
8.3. U lạc nội mạc buồng trứng có con được không?
Phụ nữ bị u lạc nội mạc buồng trứng vẫn có thể có con, nhưng khả năng thụ thai tự nhiên có thể bị giảm tùy thuộc vào kích thước khối u, mức độ dính và tuổi tác.
Lạc nội mạc buồng trứng không chỉ gây ra những cơn đau kéo dài mà còn là rào cản lớn trên hành trình làm mẹ. Việc thăm khám phụ khoa định kỳ chính là biện pháp giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm và can thiệp kịp thời.
Nếu đang gặp phải tình trạng đau bụng kinh bất thường hoặc nghi ngờ bị nang lạc nội mạc buồng trứng, chị em hãy liên hệ ngay với Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc qua Hotline 0916 690 018 để được các chuyên gia tư vấn tận tình.
Tham khảo:
- Myclevelandclinic, Endometrioma (Chocolate Cyst), June 07, 2026: https://my.clevelandclinic.org