Gan nhiễm mỡ: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Gan nhiễm mỡ là một trong những bệnh gan phổ biến nhất hiện nay, xảy ra khi lượng chất béo tích tụ trong gan vượt quá mức cho phép ( chiếm trên 5% trọng lượng gan). Phần lớn bệnh do lạm dụng rượu bia hoặc do các rối loạn chuyển hóa như tiểu đường, béo phì,...  Nếu không điều trị sớm có thể dẫn đến xơ gan, ung thư gan và nhiều biến chứng nguy hiểm.

Gan nhiễm mỡ là bệnh gì?

Gan nhiễm mỡ là tình trạng chất béo tích tụ > 5 - 10% trọng lượng gan, làm suy giảm chức năng gan. Gan nhiễm mỡ ở giai đoạn đầu căn bản là không có hại, tuy nhiên triệu chứng viêm gan kéo dài có thể dẫn tới xơ gan và làm giảm chức năng của gan.

Gan nhiễm mỡ có thể chia thành 2 loại: gan nhiễm mỡ do rượu và gan nhiễm mỡ không do rượu

• Gan nhiễm mỡ do rượu: Thường gặp trong các trường hợp lạm dụng rượu hoặc nghiện rượu. Bệnh có thể dẫn đến xơ gan, ung thư gan.
• Viêm gan nhiễm mỡ không do rượu: Đây là biến chứng nặng khi gan không chỉ chứa mỡ mà còn bị viêm và hoại tử tế bào. Nếu không kiểm soát, bệnh có thể dẫn đến xơ gan, ung thư gan, đe dọa tính mạng

Nguyên nhân gan nhiễm mỡ

• Đồ uống có cồn: Lạm dụng rượu bia, đồ uống có cồn gây tổn thương gan dẫn đến suy giảm chức năng chuyển hóa mỡ của gan.
• Béo phì: Nguy cơ bị bệnh gan nhiễm mỡ ở người béo phì cao gấp nhiều lần người có trọng lượng bình thường. Cơ thể của người béo phì thường xuyên cung cấp chất béo vượt ngưỡng cơ thể hấp thu nên gây ra hiện tượng tích tụ mỡ trong gan.
• Mỡ máu cao: Lipid trong máu đi qua gan quá nhiều thì hàm lượng cholesterol trong máu tăng cao, nếu vượt quá khả năng chuyển hoá của gan sẽ làm mỡ trong máu tồn đọng trong gan sinh ra gan nhiễm mỡ.
• Tiểu đường: Bệnh tiểu đường bản chất là rối loạn chuyển hoá glucose, đường huyết cao sẽ tạo thành một lớp bao phủ khiến gan mất đi chức năng chuyển hoá cholesterol dẫn tới tình trạng tích tụ nhiều cholesterol gây ra gan nhiễm mỡ.
• Sút cân quá nhanh: Sút cân quá nhanh khiến cơ thể không tổng hợp được apolipoprotein làm cho triglyceride tích tụ trong gan, lâu ngày sẽ gây thừa mỡ trong gan.
• Tác dụng phụ của một số loại thuốc: Một số loại thuốc điều trị mỡ máu, lao phổi có thể có tác dụng phụ gây tổn thương gan, làm gan nhiễm mỡ.

Triệu chứng gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ giai đoạn sớm thường không có dấu hiệu rõ ràng, tuy nhiên người bệnh có thể có triệu chứng mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng…. Khi lượng mỡ tích tụ nhiều, cơ thể sẽ có một số biểu hiện điển hình sau: 

• Mệt mỏi, uể oải kéo dài: Người bệnh cảm thấy kiệt sức, giảm tập trung, làm việc kém hiệu quả do gan hoạt động kém trong quá trình thải độc và chuyển hóa.
• Đầy bụng, khó tiêu, chán ăn: Đây là triệu chứng gan nhiễm mỡ thường gặp ở giai đoạn đầu của bệnh, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh dạ dày thông thường khiến bệnh nhân chủ quan.
• Buồn nôn, nôn khan: Khi gan tích tụ nhiều mỡ, chức năng tiêu hóa và chuyển hóa bị ảnh hưởng, gây cảm giác buồn nôn sau bữa ăn nhiều dầu mỡ.
• Đau tức vùng hạ sườn phải: Đây là triệu chứng gan nhiễm mỡ thường gặp ở mức độ trung bình – nặng, do gan to dần và chèn ép vào vùng bụng phải.
• Vàng da, vàng mắt: Dấu hiệu gan nhiễm mỡ này xuất hiện ở giai đoạn bệnh tiến triển nặng, cho thấy chức năng gan đã suy giảm đáng kể, cần thăm khám ngay.
• Sút cân bất thường: Người bệnh giảm cân nhanh nhưng không rõ nguyên nhân, kèm theo chán ăn và rối loạn nội tiết là dấu hiệu gan nhiễm mỡ dễ nhận thấy nhất.

Cấp độ gan nhiễm mỡ (độ 1, 2, 3)

Gan nhiễm mỡ độ 1

• Mỡ chiếm 5-10% trọng lượng gan, giai đoạn nhẹ và ít gây triệu chứng rõ rệt.
• Triệu chứng: người bệnh có thể hơi mệt, chán ăn, khó tiêu nhưng dễ bỏ qua.
• Giải pháp cải thiện: Điều chỉnh lối sống, ăn uống khoa học, kiểm tra định kỳ là có thể hồi phục.

Gan nhiễm mỡ độ 2

• Mỡ tăng lên 10-20%, lan rộng hơn và bắt đầu ảnh hưởng đến chức năng gan.
• Triệu chứng: gồm mệt mỏi, đầy bụng, đau nhẹ vùng gan, đôi khi vàng da nhẹ.
• Giải pháp: Nếu không điều trị, dễ tiến triển sang độ 3; cần can thiệp sớm tại chuyên khoa.

Gan nhiễm mỡ độ 3

• Mỡ chiếm trên 20-30%, gan có thể có dấu hiệu viêm và tổn thương tế bào.
• Biểu hiện rõ: đau tức hạ sườn phải, vàng da, sụt cân, rối loạn tiêu hóa.
• Ngoài ra bệnh nhân còn bị rối loạn nội tiết tố, một số ít bệnh nhân nam phát triển tuyến vú, cương dương. Nữ giới thì tắc rong kinh, rối loạn kinh nguyệt.. cần được điều trị để làm giảm nhẹ, phòng ngừa các biến chứng xơ gan, ung thư gan

Khi có triệu chứng mơ hồ như mệt mỏi, chán ăn, khó tiêu kéo dài, đặc biệt nếu bạn có nguy cơ như béo phì, tiểu đường, bạn cần đến ngay cơ sở y tế uy tín để thăm khám.

Có thể bạn quan tâm:

• Cẩm nang chăm sóc bà bầu bị viêm gan B khoa học nhất
• Men gan là gì? Chỉ số men gan bình thường là bao nhiêu?
• Gan nằm ở vị trí nào? Cấu tạo và chức năng của gan bạn cần biết
• Bệnh xơ gan: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Tác hại của gan nhiễm mỡ

Viêm gan nhiễm mỡ

Mỡ bao phủ các tế bào gan ngày càng nhiều làm cho chức năng gan suy giảm, hạn chế vai trò chống độc của gan, tạo điều kiện thuận lợi cho các độc tố, vi rút, vi khuẩn, kí sinh trùng từ ruột và bên ngoài xâm nhập gây bệnh viêm gan.

Viêm gan nhiễm mỡ khiến gan nhanh chóng suy kiệt, từ đó làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ, làm tăng tỉ lệ tử vong. Vì vậy, bệnh viêm gan nhiễm mỡ rất cần được tầm soát sớm để ngăn ngừa biến chứng nguy hại này.

Xơ gan

Gan nhiễm mỡ làm cho các tế bào hoạt động quá mức tạo ra các sợi xơ. Những chất xơ này ngày càng nhiều lên gây tổn thương, hoại tử các tế bào gan, làm biến đổi cấu trúc gan, hình thành các mô sẹo làm cho gan bị chai cứng, không còn khả năng phục hồi dẫn tới xơ gan.

Ung thư gan

Gan nhiễm mỡ âm thầm tiến triển và tác hại lớn nhất của nó là ung thư gan. Ung thư gan hình thành dựa trên sự phát triển của bệnh lý xơ gan do thoái hoá mỡ.

Chẩn đoán và điều trị gan nhiễm mỡ

Chẩn đoán

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm men gan, siêu âm gan…để chẩn đoán viêm gan nhiễm mỡ: 

• Xét nghiệm máu: Kiểm tra chỉ số Cholesterol, Triglycerid, định lượng men gan AST, ALT, GGT xem có tăng hay không. Nếu nghi ngờ gan nhiễm mỡ tiến triển sang xơ gan, cần xét nghiệm thêm Bilirubin, protein máu, Albumin, đông máu cơ bản.
• Xét nghiệm Virus viêm gan: Kiểm tra Virus viêm gan A, B, C để ngăn ngừa viêm gan virus kết hợp.
• Siêu âm ổ bụng: Là phương pháp nhanh chóng, đơn giản, không xâm lấn để chẩn đoán gan nhiễm mỡ.
• Đo độ đàn hồi gan (Fibroscan): Thực hiện khi nghi ngờ có xơ gan, giúp đánh giá chính xác mức độ xơ hóa và tổn thương gan.
• Chụp CT hoặc MRI gan mật: Kỹ thuật hình ảnh hiện đại, cho phép khảo sát chi tiết cấu trúc gan, phát hiện gan nhiễm mỡ khu trú, không đều hoặc biến chứng nguy hiểm như ung thư gan

Điều trị

Phương pháp điều trị gan nhiễm mỡ đầu tiên là kiểm soát cân nặng, giảm chất béo trong gan, kiểm soát rối loạn lipid máu…..

• Giảm cân: Bắt buộc phải giảm cân với những người béo phì bị gan nhiễm mỡ. Giảm cân an toàn khoa học sẽ làm giảm tổn thương gan, cải thiện đề kháng Insulin. Tránh các cách giảm cân cấp tốc bởi nó sẽ khiến bệnh gan nhiễm mỡ trầm trọng hơn.
• Kiểm soát rối loạn lipid máu: Các statin không chuyển hoá kéo dài qua gan có thể kiểm soát rối loạn lipid máu, giúp giảm chỉ số gan nhiễm mỡ.
• Tiêm phòng virus: Tiêm phòng viêm gan A, B đầy đủ sẽ giúp bạn phòng tránh được virus gây tổn thương gan.

Luôn chú trọng đầu tư công nghệ hiện đại, BVĐK Hồng Ngọc đã đưa vào sử dụng hệ thống siêu âm tổng quát đàn hồi mô cao cấp LOGIQ Fortis thế hệ mới nhất từ GE Hoa Kỳ. Thiết bị được tích hợp công nghệ tạo chùm tia kỹ thuật số cSound giúp tối ưu hóa chất lượng hình ảnh và mở rộng vùng thăm khám; chip AI thông minh hỗ trợ nhận diện, tự động đo kích thước tổn thương gan; cùng công nghệ đầu dò XDclear thực hiện kỹ thuật định lượng SWE vượt trội và định lượng gan nhiễm mỡ UGAP. 

Nhờ hình ảnh sắc nét, công nghệ trí tuệ nhân tạo tiên tiến kết hợp với chuyên môn cao của đội ngũ bác sĩ Hồng Ngọc chính là giải pháp tầm soát và chẩn đoán tối ưu cho những người bị viêm gan mạn tính do virus B, C, gan nhiễm mỡ, béo phì, lạm dụng rượu bia, thuốc lá, cũng như những ai cần kiểm tra sức khỏe định kỳ chuyên sâu.

Điều trị gan nhiễm mỡ tại BVĐK Hồng Ngọc người bệnh sẽ trực tiếp thăm khám với chuyên gia tiêu hóa trên 30 năm kinh nghiệm tại BV Bạch Mai, 108 như: TS.BSCKII Đặng Thị Kim Oanh, PGS.TS.BS Nguyễn Cảnh Bình, ThS.BS Lê Thị Vân Anh…., làm các xét nghiệm cần thiết và điều trị đúng bệnh để nhanh khỏi cũng như tránh biến chứng lâu dài.

Liên hệ hotline để đặt lịch khám gan nhiễm mỡ cùng chuyên gia BVĐK Hồng Ngọc: 0911 908 856

Chế độ dinh dưỡng của người mắc gan nhiễm mỡ

Chế độ ăn uống khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ. Người bệnh gan nhiễm mỡ nên ăn gì và nên uống gì để hạn chế bệnh?

Gan nhiễm mỡ nên ăn gì?

• Rau xanh và trái cây tươi: Rau bina, bông cải xanh, cam, táo… là lựa chọn tốt.
• Cá tươi và hải sản ít béo: Cá hồi, cá thu, cá ngừ giàu omega-3 giúp giảm mỡ máu, cải thiện chỉ số gan nhiễm mỡ và ngăn ngừa xơ gan.
• Đạm lành mạnh từ thịt trắng, trứng, sữa: Thịt gà, sữa ít béo, đậu phụ, các loại đậu cung cấp protein tốt, dễ tiêu hóa, ít tạo gánh nặng cho gan.
• Ngũ cốc nguyên hạt: Yến mạch, gạo lứt, lúa mạch hỗ trợ kiểm soát đường huyết, hạn chế tích mỡ ở gan, phù hợp cho cả bệnh nhân tiểu đường.
• Thảo dược hỗ trợ gan: Atiso, lá sen, trà xanh chứa hoạt chất chống oxy hóa mạnh, giúp thanh nhiệt, giải độc gan và giảm tích tụ mỡ.

Gan nhiễm mỡ uống gì?

• Nước lọc: Uống đủ 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày giúp thanh lọc độc tố, hỗ trợ gan thải mỡ và hoạt động hiệu quả hơn.
• Trà xanh: Chứa catechin – chất chống oxy hóa giúp giảm tích tụ mỡ, cải thiện chức năng gan và hỗ trợ giảm cân lành mạnh.
• Nước ép rau củ: Nước ép cà rốt, bí đao, cần tây bổ sung vitamin, khoáng chất, hỗ trợ gan chuyển hóa chất béo.
• Cà phê đen nguyên chất: Nghiên cứu cho thấy lượng nhỏ caffeine có thể giúp giảm men gan, chống oxy hóa và hạn chế viêm gan nhiễm mỡ không do rượu.
• Sinh tố trái cây ít ngọt: Sinh tố bơ, dâu tây, việt quất… vừa bổ dưỡng vừa ít fructose, giúp giảm gánh nặng cho gan, cải thiện chỉ số gan nhiễm mỡ

Những câu hỏi thường gặp về gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ có ảnh hưởng đến giấc ngủ không?

Có - tình trạng mỡ và viêm gan có thể gây rối loạn trao đổi chất, ảnh hưởng tới chu kỳ thức - ngủ, khiến người bệnh ngủ không sâu hoặc hay tỉnh giấc.

Chỉ số men gan ALT / AST cao có chắc là gan nhiễm mỡ không?

Không hoàn toàn - men gan cao có thể do nhiều nguyên nhân; nếu kèm theo siêu âm hình ảnh mỡ trong gan và loại trừ tác nhân khác thì mới khẳng định.

Gen di truyền có vai trò trong gan nhiễm mỡ?

Có - các biến thể gen như PNPLA3, TM6SF2 được tìm thấy liên quan đến khả năng tích tụ mỡ trong gan cao hơn so với người không mang biến thể.

Tập thể dục như thế nào giúp cải thiện gan nhiễm mỡ?

Vận động vừa phải, khoảng 150 phút/tuần (như đi bộ nhanh, đạp xe nhẹ) giúp giảm mỡ gan, cải thiện chức năng gan và hỗ trợ kiểm soát cân nặng.

Gan nhiễm mỡ có thể tái phát sau khi đã được điều trị ổn định?

Có thể, nếu không duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, giữ cân nặng ổn định và thói quen sống tốt, mỡ gan có thể tích tụ trở lại hoặc bệnh tái phát.

(*) Tùy thuộc vào thể trạng và tình trạng bệnh của từng bệnh nhân 

**Lưu ý: Những thông tin cung cấp trong bài viết của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Người bệnh không được tự ý mua thuốc để điều trị. Để biết chính xác tình trạng bệnh lý, người bệnh cần tới các bệnh viện để được bác sĩ thăm khám trực tiếp, chẩn đoán và tư vấn phác đồ điều trị hợp lý cũng như kê đơn thuốc hiệu quả tốt nhất.

Trung tâm Tiêu hóa – Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc

1. Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc Phúc Trường Minh – Số 8 Châu Văn Liêm, Từ Liêm, Hà Nội

2. Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc – 55 Yên Ninh, Ba Đình, Hà Nội

3. Phòng khám Hồng Ngọc Tasco Long Biên – Tầng 3, tòa B, Tasco Megamall, 07- 09 Nguyễn Văn Linh, Việt Hưng , Hà Nội

Hotline: 0911 908 856 – 0932 232 016

Email: trungtamtieuhoa@hongngochospital.vn

Cập nhật nhiều thông tin hữu ích và chương trình Ưu đãi tại:

Trung tâm tiêu hóa - BVĐK Hồng Ngọc