Chăm sóc mắt sau mổ đục thủy tinh thể: Những điều nên làm và cần tránh

Sau khi hoàn tất phẫu thuật đục thủy tinh thể (bằng phương pháp Phaco hoặc lấy ngoài bao), mắt rất cần thời gian để hồi phục. Người bệnh cần thực hiện đúng các biện pháp bảo vệ và chăm sóc để quá trình phục hồi diễn ra an toàn, phòng ngừa các biến chứng nhiễm trùng. Bài viết dưới đây là các nguyên tắc y khoa người bệnh cần nắm rõ:

Tóm tắt nội dung quan trọng của bài viết:

• Vệ sinh và bảo vệ mắt: Rửa tay sạch trước khi nhỏ thuốc hoặc chạm vào vùng mắt; đeo kính/băng che mắt bảo vệ; dùng gạc vô khuẩn lau nhẹ bờ mi và tuyệt đối không dùng tay dụi mắt.
• Sinh hoạt và Dinh dưỡng: Hạn chế vận động gắng sức, mang vác nặng và các hoạt động có nguy cơ va chạm vào mắt trong thời gian đầu theo hướng dẫn của bác sĩ. Nên tăng cường nhóm thực phẩm giàu Vitamin (A, C, E, kẽm) và kiêng hoàn toàn rượu bia, thuốc lá, đồ cay nóng.
• Dấu hiệu báo động: Người bệnh cần liên hệ cấp cứu nhãn khoa ngay lập tức nếu thị lực đột ngột giảm sút, mắt đau nhức dữ dội không thuyên giảm, sưng đỏ tiết mủ, hoặc xuất hiện hiện tượng chớp sáng, ruồi bay dày đặc.

1. Nguyên tắc vệ sinh và chăm sóc mắt sau phẫu thuật đục thủy tinh thể

Để giảm thiểu rủi ro nhiễm khuẩn (biến chứng có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn), người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn vệ sinh vùng mắt sau mổ, cụ thể:

1.1. Chế độ dùng thuốc

Sau mổ, bác sĩ có thể kê thuốc nhỏ mắt để kiểm soát tình trạng viêm và giảm nguy cơ nhiễm trùng. Người bệnh cần nhỏ thuốc đúng liều, đúng thời gian, tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc và cần thực hiện thao tác nhỏ mắt theo các bước sau [1]:

• Vệ sinh tay: Bắt buộc rửa tay thật sạch bằng xà phòng sát khuẩn trước khi chạm vào vùng mắt hoặc cầm lọ thuốc.
• Thao tác nhỏ thuốc đúng cách:
  • Ngửa đầu nhẹ ra phía sau hoặc nằm ngửa.
  • Dùng một ngón tay sạch kéo nhẹ mi dưới xuống để tạo thành một rãnh (khe) nhỏ.
  • Nhỏ đúng số giọt theo chỉ định vào rãnh mi dưới. Lưu ý tuyệt đối không để đầu lọ thuốc chạm trực tiếp vào giác mạc, lông mi hay vùng da quanh mắt.
  • Nhắm mắt nhẹ nhàng trong khoảng 1-2 phút để thuốc thẩm thấu. Không nhắm mắt quá chặt, nheo mắt hay dụi mắt để tránh làm trôi thuốc ra ngoài.
  • Nếu được kê nhiều loại thuốc nhỏ mắt khác nhau, cần nhỏ cách nhau ít nhất 5 phút.

1.2. Chế độ sinh hoạt

Việc che chắn vết thương và kiểm soát các tác động cơ học lên mắt là nguyên tắc sống còn giúp kính nội nhãn định hình [1].

• Bảo vệ mắt: Sử dụng kính hoặc miếng che mắt theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt khi ngủ nếu được chỉ định, để hạn chế vô tình dụi hoặc va chạm vào mắt. Sau phẫu thuật, người bệnh nên nghỉ ngơi và tránh các hoạt động gắng sức trong thời gian đầu.
• Vệ sinh vùng mắt: Người bệnh cần giữ cho mắt luôn khô ráo và sạch sẽ bằng cách sử dụng gạc y tế vô khuẩn để lau thật nhẹ nhàng các chất dịch, ghèn bám quanh bờ mi.
• Tránh tác động lực cơ học: Người bệnh không nên dụi, ấn hoặc tác động mạnh vào mắt. Ngoài ra, người bệnh cần tránh vận động mạnh, cúi gập người hoặc mang vác vật nặng nhằm không gây áp lực lên vết mổ, đồng thời tránh tác động trực tiếp hoặc va chạm vào mắt để bảo vệ vết mổ và hạn chế nguy cơ biến chứng.

1.3. Chăm sóc mắt sau mổ đục thủy tinh thể bằng chế độ dinh dưỡng

Sau mổ, người bệnh nên duy trì chế độ ăn đa dạng, đầy đủ chất dinh dưỡng để hỗ trợ sức khỏe và quá trình hồi phục [1].

• Thực phẩm nên tăng cường: Người bệnh nên bổ sung nhiều thực phẩm giàu vitamin A, C, E, kẽm (có trong cà rốt, bí đỏ, rau lá xanh đậm, trái cây họ cam quýt) để đẩy nhanh quá trình làm lành vết thương.
• Thực phẩm cần tránh: Người bệnh nên hạn chế các đồ ăn nhiều dầu mỡ, tuyệt đối kiêng rượu bia, thuốc lá, các chất kích thích và những thực phẩm dễ gây ho, hắt hơi hoặc dị ứng (vì ho/hắt hơi mạnh có thể làm tăng áp lực nội nhãn).

1.4. Tái khám

Tái khám đúng hẹn là bước đánh giá y khoa bắt buộc để bác sĩ kiểm soát chất lượng thị giác và tầm soát sớm các biến chứng muộn [1].

• Khám định kỳ: Người bệnh cần tái khám đúng lịch bác sĩ hẹn. Thời điểm và số lần tái khám có thể khác nhau tùy tình trạng mắt và diễn biến sau phẫu thuật. Bác sĩ sẽ đánh giá thị lực, tình trạng mắt, vết mổ và điều chỉnh thuốc nếu cần.
• Khám cấp cứu: Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu mắt xuất hiện các dấu hiệu báo động như: đau nhức dữ dội không thuyên giảm, thị lực giảm đột ngột, mắt đỏ ngầu hoặc tiết nhiều dịch mủ.

Có thể bạn quan tâm:

• Đối phó với đục thủy tinh thể bẩm sinh
• Đau mắt do nấm: Phòng ngừa bằng cách nào?
• Đối phó với bệnh đau mắt đỏ

2. Thời gian phục hồi và lưu ý trong sinh hoạt hàng ngày sau mổ đục thủy tinh thể

Quá trình phục hồi thị lực ổn định thường kéo dài trong vòng 8 tuần. Trong giai đoạn này, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt là vô cùng quan trọng để hỗ trợ quá trình lành thương [2]:

• Tối ưu thời gian nghỉ dưỡng mắt (Trong 1 tuần đầu): Trong vài ngày đến khoảng 1 tuần đầu sau mổ, người bệnh nên cho mắt nghỉ ngơi hợp lý. Người bệnh có thể xem tivi hoặc đọc sách với thời lượng ngắn nếu thấy thoải mái, nhưng nên tránh nhìn màn hình hoặc làm việc liên tục trong thời gian dài để giảm tình trạng khô mắt và mỏi mắt.
• Kiêng cữ các hoạt động mạnh (Trong giai đoạn đầu sau mổ): Sau phẫu thuật đục thủy tinh thể, người bệnh nên tạm thời tránh bơi lội và các hoạt động có nguy cơ để nước hoặc chất bẩn tiếp xúc với mắt cho đến khi bác sĩ cho phép. Người bệnh cũng cần lưu ý không nâng vật nặng, tránh cúi đầu sâu và hạn chế các hoạt động gắng sức trong thời gian đầu để giảm nguy cơ tăng nhãn áp, nhiễm trùng và ảnh hưởng đến quá trình lành vết mổ. Thời gian kiêng cụ thể sẽ do bác sĩ điều trị quyết định tùy vào từng trường hợp.
• Tuân thủ lịch tái khám: Người bệnh cần tái khám theo đúng lịch hẹn của bác sĩ để kiểm tra vết mổ, đánh giá thị lực, nhãn áp và phát hiện sớm các biến chứng. Thời điểm tái khám có thể khác nhau tùy theo từng tình trạng của bệnh nhân, thường trong vòng 24 - 48 giờ đầu, sau đó khoảng 1 tuần và 1 tháng.

3. Các dấu hiệu bất thường cần can thiệp y khoa khẩn cấp

Thông thường, cảm giác cộm vướng nhẹ sẽ tự biến mất sau vài ngày phẫu thuật. Tuy nhiên, trong quá trình chăm sóc mắt sau mổ đục thủy tinh thể tại nhà, người bệnh cần chú ý theo dõi các triệu chứng bất thường. Dưới đây là các dấu hiệu cảnh báo rủi ro được chia theo mức độ nghiêm trọng [3]:

3.1. Nhóm 1: Triệu chứng cấp cứu (Cần đến ngay cơ sở y tế)

Người bệnh cần liên hệ bác sĩ hoặc đến bệnh viện lập tức nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Thị lực giảm đột ngột hoặc mờ đi nhanh chóng: Sau mổ đục thủy tinh thể, thị lực thường cải thiện dần theo thời gian. Nếu mắt đột ngột nhìn mờ hơn, mất thị lực hoặc không cải thiện mà ngày càng xấu đi, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay vì đó có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng nội nhãn, bong võng mạc hoặc các biến chứng nghiêm trọng khác.
• Đau nhức mắt dữ dội hoặc không thuyên giảm sau khi dùng thuốc: Cảm giác cộm nhẹ là bình thường trong vài ngày đầu. Tuy nhiên, tình trạng đau mắt dữ dội, đau tăng dần hoặc không cải thiện sau khi dùng thuốc giảm đau là dấu hiệu bất thường và cần được bác sĩ đánh giá ngay.
• Buồn nôn, nôn hoặc đau đầu dữ dội: Hiện tượng buồn nôn, nôn kèm đau mắt dữ dội có thể liên quan đến tình trạng tăng nhãn áp cấp hoặc các biến chứng sau mổ và cần được xử trí khẩn cấp.
• Xuất hiện chớp sáng hoặc nhiều đốm đen (ruồi bay): Nếu sau mổ xuất hiện nhiều đốm đen mới, tia chớp sáng hoặc cảm giác như có màn che trước mắt, người bệnh cần được thăm khám ngay để loại trừ tình trạng bong võng mạc hoặc rách võng mạc.

3.2. Nhóm 2: Triệu chứng kéo dài và có chiều hướng gia tăng (Cần thăm khám sớm)

Nếu gặp các triệu chứng này, người bệnh không cần cấp cứu ngay lập tức nhưng cần sắp xếp lịch khám chuyên khoa trong thời gian sớm nhất:

• Mắt đỏ nhiều, sưng nề hoặc chảy dịch bất thường: Đỏ mắt nhẹ sau mổ là hiện tượng thường gặp. Tuy nhiên, nếu mắt đỏ ngày càng nhiều, sưng mi, chảy nhiều dịch hoặc có mủ, đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng sau phẫu thuật và cần thăm khám khẩn cấp.
• Chảy nước mắt kéo dài: Tình trạng chảy nước mắt nhẹ trong vài ngày đầu là bình thường. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, kèm đau, đỏ mắt hoặc giảm thị lực, người bệnh nên tái khám để loại trừ biến chứng.

4. Chăm sóc và phục hồi thị lực toàn diện tại Trung tâm Mắt Hồng Ngọc

Để quá trình phục hồi sau phẫu thuật đục thủy tinh thể diễn ra an toàn và đạt hiệu quả thị giác tối ưu, việc lựa chọn cơ sở y tế uy tín để tái khám và theo dõi là vô cùng quan trọng. Tại Trung tâm Mắt - Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, người bệnh sẽ được trải nghiệm dịch vụ chăm sóc nhãn khoa chất lượng cao với các ưu điểm vượt trội:

1. Đội ngũ chuyên gia Nhãn khoa đầu ngành

Bệnh nhân được trực tiếp thăm khám và theo dõi vết mổ bởi các bác sĩ giàu kinh nghiệm, từng tu nghiệp chuyên sâu tại các bệnh viện lớn trong nước và quốc tế ở Liên Bang Nga, Mỹ, Nhật Bản… tiêu biểu gồm có:

• TS.BS Đinh Thị Hoàng Anh: Trưởng khoa Mắt - Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, sở hữu 10 bằng sáng chế quốc tế và có hơn 14 năm nghiên cứu, làm việc tại Nga, Mỹ và Nhật Bản. Bác sĩ luôn theo đuổi định hướng điều trị nhãn khoa hiện đại, cá nhân hóa và tối ưu trải nghiệm thị giác cho khách hàng.
• ThS.BS CKII Lê Anh Tâm: Chuyên gia với hơn 20 năm kinh nghiệm về phẫu thuật khúc xạ và phẫu thuật đục thủy tinh thể phức tạp. Bác sĩ đã thực hiện thành công hơn 20.000 ca phẫu thuật Phaco điều trị đục thể thủy tinh. Bên cạnh đó, bác sĩ còn sở hữu hơn 30 năm kinh nghiệm chuyên sâu về Giác mạc & Bề mặt nhãn cầu.

2. Lợi thế hội chẩn liên chuyên khoa

Thuộc hệ sinh thái Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, người bệnh mổ đục thủy tinh thể (đặc biệt là người lớn tuổi có bệnh lý nền) sẽ được hội chẩn liên chuyên khoa chặt chẽ cùng chuyên khoa Tim mạch, Nội tiết (đặc biệt chú trọng tầm soát đái tháo đường - bệnh lý rất thường gặp ở bệnh nhân đục thủy tinh thể). Sự phối hợp này giúp kiểm soát toàn diện sức khỏe toàn thân, đảm bảo an toàn tuyệt đối trong suốt quá trình trước, trong và sau phẫu thuật.

3. Hệ thống máy móc tiên tiến & Vật tư y tế cao cấp: 

• Bệnh viện ứng dụng hệ thống thiết bị chẩn đoán hình ảnh hiện đại bậc nhất nhằm tối ưu hóa kết quả điều trị. Tiêu biểu là thiết bị chẩn đoán hình ảnh đa phương thức Anterion, thiết bị kết hợp chụp ảnh địa hình và chụp cắt lớp giác mạc, đo sinh trắc học và tính toán IOL. Máy được ứng dụng rộng rãi trong phẫu thuật đục thủy tinh thể, phẫu thuật khúc xạ, chẩn đoán giác mạc và cả bệnh tăng nhãn áp.
• Ngoài ra, bệnh viện còn trang bị máy chụp cắt lớp giác mạc OCT bán phần trước Casia 2. Đây là hệ thống được tích hợp tất cả các chức năng phù hợp cho việc kiểm tra trước và sau khi phẫu thuật ICL Precision+ và đục thủy tinh thể. Thiết bị có khả năng dự đoán góc tiền phòng, dự đoán vault (khoảng cách từ mặt sau kính ICL đến mặt trước thể thủy tinh) sau phẫu thuật, đồng thời đo công suất thể thủy tinh nhân tạo chính xác trong phẫu thuật Phaco.
• Các thiết bị này kết hợp cùng máy chụp đáy mắt Nidek Mirante và sinh hiển vi giúp đánh giá chính xác vị trí kính nội nhãn (IOL) và tốc độ lành thương. Đồng thời, bệnh viện sử dụng đa dạng các loại kính nội nhãn cao cấp (đơn tiêu, đa tiêu, điều chỉnh loạn thị) từ các hãng uy tín hàng đầu thế giới, mang lại chất lượng thị giác sắc nét nhất cho người bệnh.

4. Chất lượng dịch vụ 5 sao, tiêu chuẩn quốc tế ACHS

Bệnh viện vận hành theo hệ thống tiêu chuẩn y tế đạt chuẩn Anh Quốc, sở hữu phòng khám và hệ thống phòng mổ vô khuẩn tuyệt đối đạt chứng nhận toàn cầu ACHSI (Úc), giúp kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt và loại trừ rủi ro biến chứng cho người bệnh. Bên cạnh đó, hệ thống cơ sở hạ tầng được đầu tư đồng bộ, cung cấp các tiện ích nghỉ dưỡng nội trú cao cấp nhằm phục vụ tối đa nhu cầu tĩnh dưỡng, phục hồi của người bệnh sau ca mổ.

5. Phác đồ chăm sóc hậu phẫu cá nhân hóa

Bệnh viện áp dụng quy trình chăm sóc khép kín với mô hình thăm khám và điều trị 1:1 cùng bác sĩ chuyên khoa. Bác sĩ sẽ trực tiếp đồng hành xuyên suốt phác đồ từ trước đến sau phẫu thuật, hướng dẫn chi tiết cách vệ sinh, điều chỉnh liều lượng thuốc, đồng thời tư vấn chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng phù hợp nhất với cơ địa từng người, hỗ trợ quá trình hồi phục thị lực diễn ra an toàn và nhanh chóng.

5. Giải đáp thắc mắc thường gặp (FAQs)

5.1. Kiêng gì sau khi mổ đục thủy tinh thể?

Sau phẫu thuật đục thủy tinh thể, người bệnh nên tránh dụi mắt, để nước bẩn hoặc xà phòng vào mắt, không trang điểm vùng mắt ít nhất 2 - 4 tuần, hạn chế nâng vật nặng, vận động gắng sức và tránh bơi lội cho đến khi bác sĩ xác nhận vết mổ đã ổn định. Đồng thời, người bệnh cần sử dụng thuốc nhỏ mắt đúng chỉ định và đeo kính hoặc tấm che mắt theo hướng dẫn của bác sĩ để bảo vệ mắt khỏi va chạm và bụi bẩn [2].

5.2. Mổ đục thủy tinh thể kiêng bao lâu?

Thời gian kiêng phụ thuộc vào từng hoạt động và tốc độ hồi phục của mỗi người. Đa số người bệnh có thể sinh hoạt nhẹ sau 1 - 2 ngày, nhưng thường cần tránh bơi lội khoảng 2 - 4 tuần và hạn chế các hoạt động gắng sức hoặc nâng vật nặng trong vài tuần đầu theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc tuân thủ lịch tái khám sẽ giúp xác định thời điểm người bệnh có thể trở lại sinh hoạt bình thường [2].

5.3. Mổ đục thủy tinh thể mắt sáng trong bao lâu?

Nhiều người bệnh nhận thấy thị lực cải thiện chỉ sau 24 - 48 giờ đầu, tuy nhiên thị lực thường tiếp tục ổn định dần trong khoảng 4 - 6 tuần khi mắt lành hoàn toàn. Thời gian hồi phục có thể kéo dài hơn nếu người bệnh mắc các bệnh lý mắt khác như thoái hóa hoàng điểm, bệnh võng mạc đái tháo đường hoặc tăng nhãn áp [3].

5.4. Mổ đục thủy tinh thể bao lâu mới lành?

Vết mổ giác mạc thường liền khá nhanh trong vài tuần đầu, nhưng quá trình hồi phục hoàn toàn của mắt thường mất khoảng 4 - 8 tuần. Trong thời gian này, người bệnh cần sử dụng thuốc đầy đủ, tái khám đúng lịch và tuân thủ các hướng dẫn chăm sóc của bác sĩ để giảm nguy cơ biến chứng và đạt thị lực tốt nhất [3].

Tuân thủ đúng các nguyên tắc chăm sóc mắt sau mổ đục thủy tinh thể là bước quyết định giúp người bệnh khôi phục hoàn toàn thị lực trong sáng và phòng ngừa biến chứng. Ngay khi phát hiện các dấu hiệu bất thường như mờ mắt, đau nhức đột ngột, người bệnh cần liên hệ ngay với bác sĩ chuyên khoa để được can thiệp y tế kịp thời.

Đặt lịch tái khám và kiểm tra thị lực toàn diện cùng chuyên gia Nhãn khoa Trung tâm Mắt Hồng Ngọc ngay hôm nay!

Nếu bạn đang gặp các vấn đề về mắt, đừng ngần ngại liên hệ Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc qua hotline 0919.489.258 hoặc 0916.987.366 để được hỗ trợ kịp thời.

Lưu ý: Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và không thể thay thế cho các chẩn đoán hay tư vấn y khoa chuyên nghiệp. Tình trạng nhãn khoa cũng như cấu trúc mắt của mỗi người là hoàn toàn khác nhau. Chính vì vậy, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa Mắt trực tiếp thăm khám chuyên sâu và đánh giá cá nhân hóa trước khi đưa ra quyết định về phác đồ điều trị.

Tài liệu tham khảo:

1. Treatments & surgeries - American academy of ophthalmology. (n.d.). Aao.org. Retrieved August 14, 2026, from https://www.aao.org/eye-health/treatments/cataract-surgery-recovery
2. Website, N. H. S. (2026, July 23). Cataract surgery. Nhs.uk. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/cataract-surgery/ 
3. Cataract surgery. (n.d.). Mayoclinic.org. Retrieved August 14, 2026, from https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/cataract-surgery/about/pac-20384765