Đau vai khi đánh cầu lông thường xuất hiện sau khi vai phải hoạt động liên tục trong các động tác vung vợt, đập cầu và đưa tay cao qua đầu. Cơn đau nhẹ có thể xảy ra khi cơ, gân quanh vai phải làm việc nhiều hơn mức đã quen. Tuy nhiên, nếu đau kéo dài, vai yếu hoặc khó nâng tay, người chơi nên đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng phục hồi phù hợp.
Tham vấn chuyên môn: THS.BS - Hoàng Văn Ban, Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình - Thần kinh sọ não Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh.
Lưu ý y khoa: Đau vai sau khi chơi cầu lông không phải lúc nào cũng là chấn thương gân chóp xoay. Người chơi không nên tự xác định nguyên nhân hoặc tiếp tục tập nếu vai đau, sưng hoặc khó cử động sau một cú đánh, va chạm hay té ngã.
Vì sao vai bị đau sau khi chơi cầu lông?
Trong buổi chơi cầu lông, khớp vai phải liên tục thực hiện các động tác nâng tay, xoay vai và tăng tốc cánh tay để đưa vợt lên cao đánh cầu. Khi những động tác này lặp lại nhiều lần hoặc vượt quá khả năng chịu tải của vai, cơ và gân quanh khớp có thể bị quá tải và gây đau.
Một số yếu tố khiến vai đau sau buổi tập gồm:
- Chơi quá lâu hoặc tăng cường độ quá nhanh: Người mới chơi hoặc vừa tập lại sau thời gian nghỉ dễ bị đau vai nếu tăng số buổi, thời gian chơi hoặc số lần đập cầu quá nhanh.
- Đánh cầu trên cao nhiều lần: Các động tác này khiến vai phải liên tục nâng và xoay cánh tay. Nếu lặp lại quá nhiều, cơ và gân quanh vai dễ bị đau.
- Kỹ thuật đánh chưa đúng: Vung tay quá rộng hoặc dồn quá nhiều lực vào vai khiến khớp vai phải làm việc nhiều hơn.
- Cơ quanh vai còn yếu: Khi cơ chóp xoay và cơ quanh xương bả vai chưa đủ khỏe, vai khó giữ ổn định trong lúc vung vợt và đánh cầu.
- Té ngã hoặc va chạm: Chống tay xuống sân, ngã đập vai hoặc va vào người khác có thể làm tổn thương cơ, gân, dây chằng hoặc khớp vai.
Khởi động kỹ giúp cơ và khớp vai thích nghi dần trước khi chơi nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ chấn thương. Nếu cơn đau thường xuất hiện sau cùng một động tác hoặc sau một khoảng thời gian chơi nhất định, người tập nên xem lại kỹ thuật đánh, sức mạnh cơ quanh vai và cách tăng khối lượng tập thay vì chỉ kéo dài thời gian khởi động.
Những tổn thương thường gây đau vai khi chơi cầu lông
Chỉ dựa vào cảm giác đau sau khi đánh cầu chưa thể xác định chính xác cấu trúc nào của vai đang bị ảnh hưởng. Bác sĩ sẽ dựa vào vị trí đau, động tác làm đau tăng, sức mạnh của cánh tay và thời điểm xuất hiện triệu chứng để xác định nguyên nhân.
Tổn thương gân chóp xoay
Chóp xoay gồm các cơ và gân giúp giữ ổn định khớp vai đồng thời hỗ trợ nâng, xoay cánh tay. Việc lặp lại nhiều động tác đưa tay lên cao làm gân chóp xoay bị kích thích, gây đau ở vùng vai hoặc phía ngoài cánh tay, nhất là khi nâng tay, đập cầu hoặc nằm nghiêng về bên đau.
Người chơi có thể thấy vai nhanh mỏi, khó đập cầu mạnh như trước hoặc đau khi hạ tay. Nếu sau chấn thương, vai yếu rõ hoặc khó nâng tay, người chơi nên đi khám để kiểm tra tổn thương gân chóp xoay.
Đau vùng dưới mỏm cùng vai
Gân chóp xoay và túi hoạt dịch nằm ngay dưới mỏm cùng vai. Khi khu vực này bị kích thích, người chơi thường đau khi nâng tay cao, đập cầu hoặc thực hiện các cú đánh trên đầu. Cơn đau rõ hơn khi cánh tay đưa đến một vị trí nhất định.
Viêm gân chóp xoay, viêm túi hoạt dịch và chèn ép vai thường có triệu chứng khá giống nhau nên khó phân biệt chỉ dựa vào cảm giác đau. Nếu đau kéo dài hoặc làm hạn chế vận động vai, người chơi nên đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.
Căng cơ, giãn dây chằng hoặc tổn thương sau té ngã
Vung vợt quá mạnh có thể làm căng các cơ quanh vai. Trong khi đó, té ngã hoặc va chạm có thể gây tổn thương dây chằng, khớp cùng đòn hoặc ảnh hưởng đến độ ổn định của khớp vai. Cơn đau thường xuất hiện ngay sau chấn thương, kèm sưng, bầm tím hoặc khó cử động vai.
Nếu vai bị biến dạng, sưng nhiều hoặc không thể nâng tay sau té ngã, người chơi không nên tự kéo, nắn hay cố xoay vai. Đây có thể là dấu hiệu của trật khớp, gãy xương hoặc tổn thương gân, dây chằng và cần được thăm khám sớm.
Đau vai sau khi đánh cầu lông nên xử trí thế nào?
Khi vai bắt đầu đau, người chơi nên giảm hoặc tạm dừng các động tác làm đau tăng, nhất là đập cầu mạnh và đánh cầu trên cao. Nếu vai vẫn cử động được và không có dấu hiệu chấn thương nặng, người chơi có thể tiếp tục các hoạt động sinh hoạt hằng ngày ở mức phù hợp.
Trong những ngày đầu, có thể áp dụng một số biện pháp sau:
- Giảm cường độ chơi: Hạn chế những cú đánh làm vai đau và giảm thời gian chơi.
- Chườm lạnh: Bọc túi lạnh bằng khăn và chườm lên vùng đau khoảng 15 – 20 phút/lần, không đặt đá trực tiếp lên da.
- Duy trì vận động vai: Thực hiện các động tác đơn giản nếu không làm cơn đau tăng rõ.
- Không tập nặng: Tạm thời không tập với tạ, dây kháng lực hoặc các bài cần nâng tay nhiều khi vai còn đau.
- Không tự dùng thuốc kê đơn: Việc dùng thuốc và các phương pháp can thiệp cần theo chỉ định của bác sĩ.
Dấu hiệu cho thấy người chơi cần đi khám sớm
Người chơi nên đi khám nếu đau ngày càng rõ, không cải thiện sau khoảng 2 tuần hoặc khiến việc nâng tay và sinh hoạt hằng ngày trở nên khó khăn. Việc tiếp tục đánh cầu khi vai vẫn yếu hoặc đau mỗi lần đưa tay lên cao có thể khiến quá trình phục hồi kéo dài hơn.
Cần được đánh giá sớm hơn khi xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Đau dữ dội ngay sau cú đánh, va chạm hoặc té ngã.
- Không nâng hoặc cử động được cánh tay.
- Vai sưng nhiều, bầm tím hoặc thay đổi hình dạng.
- Cánh tay yếu rõ so với bên còn lại.
- Tê, mất cảm giác hoặc cảm giác bất thường kéo dài xuống cánh tay.
- Vai đau kèm sốt hoặc cảm giác mệt, không khỏe.
Những biểu hiện trên không đủ để tự xác định rách gân, trật khớp hay gãy xương tại nhà. Người bệnh cần được khám trực tiếp và làm chẩn đoán hình ảnh khi bác sĩ thấy cần thiết.
Thăm khám và điều trị đau vai tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh
Người chơi cầu lông bị đau vai kéo dài, khó nâng tay, đau rõ khi đánh cầu trên cao hoặc cảm thấy lực của tay yếu đi nên đi khám để xác định mức độ tổn thương. Tại Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình - Thần kinh sọ não, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh, bác sĩ sẽ đánh giá vị trí đau, khả năng nâng và xoay tay, sức mạnh cơ quanh vai cũng như độ ổn định của khớp để lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Trường hợp cần cải thiện vận động và sức mạnh, người bệnh được phối hợp tập phục hồi chức năng sau chấn thương thể thao tại Khoa Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng. Các bài tập được điều chỉnh theo từng giai đoạn, tập trung lấy lại tầm vận động, sức mạnh và khả năng kiểm soát vai. Với người chơi cầu lông, quá trình phục hồi còn hướng đến việc tập lại các động tác đưa tay cao, vung vợt và đập cầu trước khi trở lại sân.
Câu hỏi thường gặp về đau vai khi đánh cầu lông
Đau vai sau khi đánh cầu lông bao lâu thì hết?
Nếu chỉ đau nhẹ do vai hoạt động nhiều hơn bình thường, triệu chứng có thể giảm sau khi nghỉ và giảm cường độ chơi. Nếu đau kéo dài nhiều ngày, tái diễn sau mỗi buổi đánh cầu hoặc ngày càng rõ hơn, người chơi nên đi khám để kiểm tra nguyên nhân.
Đau vai có nên tiếp tục đánh cầu lông không?
Khi vai còn đau, người chơi nên tạm dừng hoặc giảm thời gian chơi và tránh những cú đập cầu mạnh, đánh cầu trên cao. Có thể tập lại từng bước khi cơn đau đã giảm, vai vận động tốt hơn và không còn đau.
Khi nào đau vai cần đi khám?
Nên đi khám nếu đau kéo dài, khó nâng tay, lực tay yếu hoặc cơn đau ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Trường hợp đau nhiều sau té ngã, va chạm, kèm sưng, bầm tím hoặc không nâng được tay cần được kiểm tra sớm.
Kết luận
Đau vai khi đánh cầu lông thường liên quan đến việc vai phải lặp lại nhiều động tác đưa tay cao, đánh cầu mạnh hoặc vận động vượt quá mức đã quen. Người chơi nên giảm các động tác gây đau và phục hồi sức mạnh từng bước; nếu vai đau kéo dài, yếu rõ, khó nâng tay hoặc đau nhiều sau té ngã, va chạm, cần đi khám để xác định tổn thương trước khi trở lại sân.
Tài liệu tham khảo
- Desmeules F, et al. Rotator Cuff Tendinopathy Diagnosis, Nonsurgical Medical Care, and Rehabilitation: A Clinical Practice Guideline. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy. 2025.
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Shoulder Impingement/Rotator Cuff Tendinitis.
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Rotator Cuff Tears.
- NHS. Shoulder pain.
- Schwank A, et al. 2022 Bern Consensus Statement on Shoulder Injury Prevention, Rehabilitation, and Return to Sport for Athletes at All Participation Levels. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy.
