Tuyến giáp là một tuyến nội tiết quan trọng nằm ở phía trước cổ, có vai trò sản xuất các hormone như T3 và T4 giúp điều hòa quá trình trao đổi chất, nhịp tim và nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể. [1] Khi tuyến giáp xuất hiện bất thường như u tuyến giáp lành tính, chức năng tuyến giáp và sức khỏe người bệnh có thể bị ảnh hưởng nếu không được theo dõi kịp thời. Vậy bệnh tuyến giáp có lây không, nguyên nhân gây bệnh là gì và điều trị như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Tóm tắt thông tin nội dung:

• Bệnh tuyến giáp không phải bệnh truyền nhiễm, không lây qua tiếp xúc, ăn uống hay sinh hoạt hằng ngày.
• Ung thư tuyến giáp có yếu tố di truyền, vì vậy người có người thân mắc bệnh có nguy cơ cao hơn. Tuy nhiên, đây là sự di truyền về gen hoặc yếu tố nguy cơ, không phải sự lây nhiễm.
• Nguyên nhân gây bệnh tuyến giáp rất đa dạng, bao gồm rối loạn miễn dịch, thiếu hoặc thừa i-ốt, yếu tố di truyền, thay đổi nội tiết, căng thẳng kéo dài, tác dụng phụ của thuốc và tiếp xúc với tia xạ.
• Các bệnh tuyến giáp thường gặp gồm suy giáp, cường giáp, viêm tuyến giáp, Basedow, Hashimoto, bướu cổ, nhân giáp và ung thư tuyến giáp. Mỗi bệnh có triệu chứng và mức độ ảnh hưởng khác nhau.
• Nhiều bệnh tuyến giáp có thể được kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Ung thư tuyến giáp cũng có tiên lượng tốt khi được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.
• Nên đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường như nổi khối vùng cổ, tim đập nhanh, run tay, sụt cân hoặc tăng cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kéo dài hay khàn tiếng.

1. Bệnh tuyến giáp có lây không? 

Trả lời cho câu hỏi bệnh tuyến giáp có lây không, ThS.BS Đào Đức Phong - Trưởng khoa Nội tiết Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc khẳng định các bệnh lý tuyến giáp như bướu giáp, viêm tuyến giáp, suy tuyến giáp hay ung thư tuyến giáp đều không thuộc nhóm bệnh lây nhiễm. 

Nguyên nhân là bởi phần lớn bệnh lý tuyến giáp liên quan đến rối loạn miễn dịch, yếu tố di truyền, thiếu hoặc thừa i-ốt và các rối loạn nội tiết trong cơ thể. Do không phải bệnh do vi khuẩn hoặc virus gây ra nên bệnh tuyến giáp không thể lây truyền từ người sang người qua tiếp xúc, ăn uống hay sinh hoạt hằng ngày. [2]

Tuy nhiên, bác sĩ Phong khẳng định bệnh ung thư tuyến giáp có thể di truyền được. Nếu một thành viên trong gia đình mang gen liên quan đến ung thư tuyến giáp thì gen này có thể sẽ được truyền lại cho thế hệ sau. Đây là nguyên nhân của nhiều trường hợp mắc ung thư tuyến giáp.

Ngoài ra, đối với trường hợp trong gia đình có nhiều người cùng mắc ung thư tuyến giáp, nguyên nhân có thể là do các thành viên đang cùng sống trong một môi trường với thói quen sinh hoạt giống nhau và ăn uống giống nhau. Đặc biệt là sự cảm nhiễm giống nhau với các yếu tố gây bệnh. [3]

2. Nguyên nhân gây bệnh tuyến giáp

Bệnh tuyến giáp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Dưới đây là những yếu tố phổ biến nhất.

• Rối loạn miễn dịch: Đây là nguyên nhân phổ biến gây nhiều bệnh lý tuyến giáp, thường gặp nhất là bệnh Basedow (cường giáp) và Hashimoto (viêm giáp). Khi hệ miễn dịch hoạt động bất thường, cơ thể có thể tự tấn công tuyến giáp, làm tăng hoặc giảm sản xuất hormone. [4]
• Thiếu hoặc thừa i-ốt: I-ốt là vi chất cần thiết để tuyến giáp tổng hợp hormone. Thiếu i-ốt kéo dài có thể gây bướu cổ, suy giáp; ngược lại, bổ sung quá nhiều i-ốt cũng có thể kích thích tuyến giáp hoạt động bất thường ở một số người có cơ địa nhạy cảm. [5]
• Yếu tố di truyền: Người có cha mẹ hoặc anh chị em mắc bệnh tuyến giáp sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn bình thường. Yếu tố di truyền thường liên quan đến các bệnh tuyến giáp tự miễn như Basedow hoặc Hashimoto, tuy nhiên, đây không phải bệnh lây nhiễm. [5]  
• Thay đổi nội tiết tố trong cơ thể: Hormone thay đổi trong giai đoạn mang thai, sau sinh, tiền mãn kinh hoặc mãn kinh có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến giáp. Đây cũng là lý do phụ nữ có tỷ lệ mắc bệnh tuyến giáp cao hơn nam giới. [5]
• Stress kéo dài và sinh hoạt thiếu khoa học: Căng thẳng kéo dài, thức khuya, thiếu ngủ, hút thuốc lá hoặc chế độ ăn uống không lành mạnh có thể làm rối loạn hệ miễn dịch và ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp, đặc biệt ở người có cơ địa nhạy cảm. [6]
• Tiếp xúc với tia xạ hoặc hóa chất độc hại: Người từng xạ trị vùng đầu - cổ hoặc thường xuyên tiếp xúc với phóng xạ có nguy cơ cao mắc nhân tuyến giáp hoặc ung thư tuyến giáp. Một số hóa chất độc hại trong môi trường cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến giáp. [5]
• Tác dụng phụ của một số loại thuốc: Một số thuốc điều trị tim mạch, tâm thần hoặc chứa nhiều i-ốt như lithium, amiodarone có thể làm rối loạn quá trình sản xuất hormone tuyến giáp nếu sử dụng kéo dài. [5]
• Viêm tuyến giáp do nhiễm virus hoặc vi khuẩn: Một số trường hợp viêm tuyến giáp có thể xảy ra sau khi nhiễm virus hoặc vi khuẩn, khiến tuyến giáp bị tổn thương tạm thời và làm hormone tuyến giáp thay đổi bất thường. [5]

3. Những bệnh lý tuyến giáp thường gặp

Tuyến giáp có thể gặp nhiều rối loạn khác nhau, dưới đây là những bệnh lý thường gặp nhất:

• Viêm tuyến giáp: là một bệnh lý phổ biến, có thể do nhiều nguyên nhân như nhiễm trùng hoặc phản ứng miễn dịch. Triệu chứng của viêm tuyến giáp bao gồm đau và phù ở cổ, sốt, mệt mỏi và khó thở. [7]
• Suy giáp: là bệnh lý tuyến giáp phổ biến khác, do sản xuất hormone giảm. Người bệnh bị suy giáp có các biểu hiện như mệt mỏi, tăng cân, tóc khô và rụng, da khô, táo bón và khó thở. [4]  
• Cường giáp: là một bệnh lý tuyến giáp khác, do sản xuất hormone tăng. Các triệu chứng của cường giáp bao gồm giảm cân, rối loạn giấc ngủ, tăng tốc độ tim, mồ hôi nhiều và cảm giác căng thẳng. [4]
• U nang tuyến giáp: là một khối u ở tuyến giáp. Nếu u nang này sản xuất hormone, nó có thể gây ra các triệu chứng giống như suy giáp hoặc cường giáp. Nếu u nang không sản xuất hormone, nó thường không gây ra triệu chứng. [8] 
• Viêm tuyến giáp tự miễn Hashimoto: là một bệnh lý tuyến giáp do phản ứng miễn dịch tấn công tuyến giáp. Phản ứng này gây ra tình trạng mệt mỏi, tăng cân, tóc khô và rụng, da khô và rối loạn giấc ngủ cho bệnh nhân. [9]
• Bệnh Basedow: Basedow là một dạng bệnh tự miễn gây cường giáp. Người bệnh thường có biểu hiện mắt lồi, tim đập nhanh, run tay và sụt cân dù ăn uống bình thường. [10]
• Bướu cổ: Bướu cổ là tình trạng tuyến giáp phình to bất thường, có thể do thiếu i-ốt, rối loạn hormone hoặc xuất hiện nhân giáp. Người bệnh có thể thấy cổ sưng to, khó nuốt hoặc khàn tiếng. [11]
• Ung thư tuyến giáp: Ung thư tuyến giáp xảy ra khi các tế bào trong tuyến giáp phát triển bất thường và mất kiểm soát. Bệnh có thể biểu hiện bằng khối u ở cổ, khàn tiếng kéo dài hoặc khó nuốt. Nếu phát hiện sớm, tỷ lệ điều trị thành công khá cao. [12]

4. Những lưu ý khi điều trị bệnh lý tuyến giáp

Khi điều trị bệnh tuyến giáp, người bệnh cần lưu ý một số vấn đề quan trọng dưới đây để đạt hiệu quả tốt hơn.

• Tuân thủ đúng liều lượng và thời gian uống thuốc: Điều này rất quan trọng đối với bệnh nhân bị suy giáp và cường giáp. Việc uống thuốc đúng liều lượng và thời gian cũng giúp tăng hiệu quả điều trị và tránh các tác dụng phụ không mong muốn. [13]
• Thường xuyên kiểm tra nồng độ hormone giáp: Bệnh nhân cần thường xuyên kiểm tra nồng độ hormone giáp trong máu để theo dõi tình trạng bệnh lý tuyến giáp của mình. Khi nồng độ hormone giáp quá cao hoặc quá thấp, cần điều chỉnh liều lượng thuốc để điều trị hiệu quả. [13]
• Duy trì chế độ ăn uống và vận động hợp lý: Chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng, bổ sung i-ốt hợp lý và tập luyện thường xuyên có thể hỗ trợ chức năng tuyến giáp, cải thiện sức khỏe tổng thể và giảm nguy cơ tái phát bệnh. [6]
• Kiểm tra các triệu chứng và tác dụng phụ: Trong quá trình điều trị, người bệnh cần chú ý các biểu hiện bất thường như tim đập nhanh, mệt mỏi kéo dài, run tay hoặc tăng cân bất thường để báo cho bác sĩ kịp thời điều chỉnh phương pháp điều trị. [13]
• Không tự ý thay đổi liều lượng thuốc: Việc tự ý tăng, giảm liều hoặc ngừng thuốc có thể khiến hormone tuyến giáp mất ổn định, làm bệnh nặng hơn và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Người bệnh chỉ nên thay đổi thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. [13]

5. Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Địa chỉ thăm khám và điều trị bệnh tuyến giáp uy tín tại Hà Nội

Với định hướng chuyên sâu trong điều trị các bệnh lý nội tiết, Khoa Nội tiết - Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc là địa chỉ được nhiều người bệnh tin tưởng khi thăm khám và điều trị các bệnh lý tuyến giáp như suy giáp, cường giáp, Basedow, nhân tuyến giáp hay ung thư tuyến giáp. Bệnh viện kết hợp đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống công nghệ hiện đại, giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và tối ưu hiệu quả điều trị cho người bệnh.

• Đội ngũ bác sĩ Nội tiết giàu kinh nghiệm: Bác sĩ trực tiếp thăm khám, tư vấn nguyên nhân gây bệnh, khả năng di truyền và hướng dẫn cách kiểm soát bệnh hiệu quả cho những người đang băn khoăn về các vấn đề liên quan đến bệnh tuyến giáp.
• Hệ thống máy móc, công nghệ chẩn đoán hiện đại: Bệnh viện được trang bị đầy đủ các phương tiện hỗ trợ chẩn đoán chính xác bệnh tuyến giáp như xét nghiệm hormone tuyến giáp (TSH, FT3, FT4), siêu âm tuyến giáp, tầm soát nhân giáp và chọc hút tế bào tuyến giáp khi cần thiết.
• Phác đồ điều trị cá thể hóa: Đội ngũ bác sĩ Nội tiết xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng tình trạng như cường giáp, suy giáp hoặc viêm tuyến giáp, giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và hạn chế các biến chứng lâu dài.
• Theo dõi và quản lý bệnh toàn diện: Người bệnh được theo dõi định kỳ để kiểm tra nồng độ hormone tuyến giáp, điều chỉnh thuốc phù hợp và tư vấn chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt nhằm hỗ trợ điều trị hiệu quả.
• Không gian khám chữa bệnh hiện đại: Mô hình bệnh viện - khách sạn giúp người bệnh cảm thấy thoải mái hơn trong quá trình thăm khám và điều trị lâu dài.

6. Một số câu hỏi thường gặp về bệnh tuyến giáp (FAQ)

BỔ SUNG

6.1. Bệnh tuyến giáp có lây qua tiếp xúc hoặc ăn uống không?

Các bệnh lý tuyến giáp như suy giáp, cường giáp, bướu cổ, viêm tuyến giáp hay ung thư tuyến giáp chủ yếu liên quan đến rối loạn miễn dịch, di truyền, thiếu hoặc thừa i-ốt và các yếu tố nội tiết. Đây không phải là bệnh truyền nhiễm nên không lây qua tiếp xúc, ăn uống, dùng chung đồ cá nhân hay sinh hoạt hằng ngày với người bệnh. [2]

6.2. Bệnh tuyến giáp có chữa khỏi được không? 

Khả năng điều trị bệnh tuyến giáp phụ thuộc vào từng loại bệnh và mức độ tiến triển. Nhiều trường hợp như cường giáp, suy giáp hoặc viêm tuyến giáp có thể được kiểm soát hiệu quả bằng thuốc và theo dõi định kỳ. Với ung thư tuyến giáp, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phương pháp, người bệnh thường có tiên lượng rất tốt và tỷ lệ sống lâu dài cao. [14]

Bệnh tuyến giáp không phải bệnh truyền nhiễm nên không lây từ người sang người qua tiếp xúc, ăn uống hay sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như nổi khối vùng cổ, sụt cân, tăng cân không rõ nguyên nhân hoặc mệt mỏi kéo dài, người bệnh nên thăm khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc với đội ngũ bác sĩ Nội tiết giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại là địa chỉ đáng tin cậy giúp người bệnh kiểm soát hiệu quả các bệnh lý tuyến giáp.

Nếu bạn đang gặp các vấn đề về tuyến giáp, đừng ngần ngại liên hệ Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc qua hotline 0916.987.366 để được hỗ trợ kịp thời.

Lưu ý: Những thông tin cung cấp trong bài viết của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Để biết chính xác tình trạng bệnh, người bệnh cần tới các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ trực tiếp thăm khám và tư vấn phác đồ điều trị hiệu quả.

Tài liệu tham khảo:

1. NHS - Underactive thyroid (hypothyroidism). https://www.nhs.uk/conditions/underactive-thyroid-hypothyroidism/
2. Cleveland Clinic - Thyroid Disease. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8541-thyroid-disease
3. Mayo Clinic - Thyroid cancer. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/thyroid-cancer/symptoms-causes/syc-20354161
4. Mayo Clinlic - Hypothyroidism (underactive thyroid). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hypothyroidism/symptoms-causes/syc-20350284
5. Mayo Clinic - Goiter. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/goiter/symptoms-causes/syc-20351829
6. Mayo Clinic Health System - Thyroid disease: Learn the types, symptoms and treatments. https://www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/thyroid-disease-symptoms-and-treatment
7. Cleveland Clinic - Thyroiditis. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15455-thyroiditis
8. Mayo Clinic - Thyroid nodules. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/thyroid-nodules/symptoms-causes/syc-20355262
9. Mayo Clinic - Hashimoto's disease. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hashimotos-disease/symptoms-causes/syc-20351855
10. Cleveland Clinic - Graves’ Disease. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15244-graves-disease
11. American Thyroid Association - Goiter. https://www.thyroid.org/goiter/
12. American Cancer Society – Thyroid Cancer. https://www.cancer.org/cancer/types/thyroid-cancer.html
13. Mayo Clinic - Hypothyroidism (underactive thyroid). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hypothyroidism/diagnosis-treatment/drc-20350289
14. American Thyroid Association - Graves’ Disease. https://www.thyroid.org/graves-disease/