Bệnh hoang tưởng ở người già nguy hiểm bởi tình trạng mãn tính, không thể điều trị ngắn ngày. Cần nhận biết và có hướng điều trị sớm.
Thế nào là bệnh hoang tưởng ở người già?
Bệnh hoang tưởng được gọi là bệnh thần kinh hoang tưởng hoặc bệnh tâm thần hoang tưởng. Bệnh nhân có suy nghĩ sai lệch về những chuyện không có thật và khó có thể thuyết phục được họ tin theo lí lẽ thông thường.
Bệnh hoang tưởng ở người già rất phức tạp và có quan hệ mật thiết với các bệnh rối loạn tâm thần khác. Tình trạng bệnh kéo dài, làm thay đổi tính cách bệnh nhân.
Bệnh hoang tưởng thường được khởi phát ở tuổi trung niên. May mắn là người bệnh vẫn có thể sinh hoạt bình thường, nếu như không ở trong giai đoạn hưng cảm. Bệnh không ảnh hưởng tới chức năng tâm lý xã hội, không giống như ở bệnh tâm thần phân liệt.
Bệnh hoang tưởng ở người già khiến bệnh nhân xa lánh người thânDấu hiệu bệnh hoang tưởng ở người già
Không có biểu hiện rõ ràng nào có thể mô tả triệu chứng cụ thể của bệnh hoang tưởng ở người già. Chỉ có bác sĩ chuyên khoa có phương pháp chẩn đoán lâm sàng và cận lâm sàng để phát hiện bệnh chuẩn xác nhất.
Tuy nhiên, người bệnh có thể tham khảo các triệu chứng sau đây:
Tách rời mọi người xung quanh.
Nghi ngờ mọi người nói xấu, dị nghị sau lưng.
Ảo tưởng thấy người, động vật không có mặt ở đó.
Hay cảm thấu bản thân bị người xung quanh đối xử thiếu công bằng.
Tính tình thay đổi: nóng tính, nhạy cảm, dễ tấn công người khác.
Hay nghe thấy những tiếng động lạ, hiện tượng lạ mà người xung quanh không thấy.
Các dấu hiệu của bệnh hoang tưởng ở người già không rõ ràng. Tùy theo tần xuất xuất hiện các triệu chứng mà bệnh nhân cân nhắc tới khám tâm thần với bác sĩ chuyên khoa.
Phân loại bệnh hoang tưởng
Bệnh hoang tưởng ở người già được phân chia theo biểu hiện của bệnh nhân.
Hoang tưởng được yêu: người bệnh tin rằng bản thân được người khác thần tượng/ yêu thương say đắm. Từ đó sinh ra hành vi rình rập, làm phiền đối tượng đó.
Hoang tưởng tự cao: nghĩ rẳng bản thân tài giỏi, có sức mạnh đặc biệt, năng lực vượt trội hơn mọi người.
Hoang tưởng ghen tuông: ám ảnh quá đà về sự phản bội nên luôn tìm cách chứng minh rằng những người bên cạnh có hành vi mờ ám.
Hoang tưởng bị truy hại: người bệnh lo lắng, lo âu bởi luôn có những người rình rập để theo dõi, làm hại mình. Tuy nhiên, điều này chỉ là tưởng tượng ra.
Hoang tưởng cơ thể: những vấn đề nhỏ nhất trên cơ thể đều là mối quan tâm ở ngưởi bệnh hoang tưởng. Họ lo lắng bởi các vấn đề không có thật: bị dị hình, nhiễm kí sinh trùng, bị dị hình, bị xấu xí,…
Bệnh hoang tưởng ở người già còn khiến bệnh nhân mắc các chứng rối loạn hỗn hợp. Bệnh nhân có thể mắc trên 2 rối loạn như đã liệt kê ở trên.
Bác sĩ chuyên khoa dễ dàng nhận ra các dấu hiệu của bệnh hoang tưởng ở người già Nguyên nhân gây bệnh hoang tưởng ở người già
Chưa có một kết luận nào công bố về nguyên nhân gây bệnh hoang tưởng ở người già. Tuy nhiên, các yếu tố nguy cơ có ảnh hưởng nghiêm trọng làm tăng tỉ lệ mắc bệnh. Đó là các yếu tố:
Ảnh hưởng từ chất kích thích: rượu, bia, ma túy,…
Những người cô đơn không giao tiếp với bên ngoài.
Có tiền sử mắc rối loạn tâm lý, hoặc các bệnh liên quan đến não bộ.
Đã sử dụng nhiều thuốc trong điều trị bệnh, hoặc đã bị chấn thương não.
Không chữa trị bệnh hoang tưởng ở người già gây ra hệ lụy gì?
Người bệnh hoang tưởng không nhận thức rõ độ ảnh hưởng của bệnh, nên có thể chậm trễ, hoặc từ chối điều trị. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống, ảnh hưởng đến những người xung quanh.
Những tác hại nghiệm trọng của bệnh hoang tưởng ở người già:
Rạn nứt các mối quan hệ: bệnh lý khiến tinh thần người bệnh bất ổn, luôn trong trạng thái nghi kị xung quanh.
Hành động mất kiểm soát: khi luôn trong trạng thái nóng nảy, dễ giận dữ. Với tình huống bất lợi, người bệnh có thể phát sinh hành động thiếu suy nghĩ với người khác.
Tự làm hại bản thân: người bệnh có xu hướng suy nghĩ tiêu cực khi không được đồng cảm đúng mức.
Việc chẩn đoán và điều trị sớm giúp bệnh nhân ngăn ngừa nhiều hệ lụy của bệnh hoang tưởng ở người già. Do vậy, bệnh nhân cần thay đổi suy nghĩ về bệnh hoang tưởng. Cần giữ vững tinh thần tích cực, lạc quan để tiến hành điều trị với chuyên gia tâm thần.
Cách điều trị bệnh hoang tưởng ở người già
Bệnh hoang tưởng có các triệu chứng không tiêu biểu, do vậy nguy cơ mắc bệnh và để bệnh tiến triển nặng khá là cao. Tùy vào tình trạng, bác sĩ tâm thần sẽ kết hợp trị liệu bằng thuốc và trị liệu bằng tâm lý.
Dược lý trị liệu
Các bác sĩ sẽ ưu tiên áp dụng đơn thuốc phù hợp đối với các bệnh nhân hoang tưởng. Bác sĩ sẽ kê các loại thuốc chống loạn thần để kiểm soát các triệu chứng, ngăn ngừa nguy cơ xuất hiện các cơn ảo giác hoang tưởng.
Hơn nửa số bệnh nhân có thay đổi tích cực sau khi sử dụng đúng đơn thuốc. Bệnh nhân có tâm trạng ổn định, vui vẻ và xuất hiện các triệu chứng loạn thần không quá nặng.
Song song với đó, bệnh nhân cần thực hiện kèm theo các nguyên tắc cố định, giúp triệu chứng không tái phát/ tái phát tần suất ít.
Uống thuốc đầy đủ, định kỳ theo đơn.
Tránh xa chất kích thích: rượu, bia, thuốc lá,…
Chú ý tới những dấu hiệu/ chuyển biến bất thường của bệnh.
Sẵn sàng ứng phó khi các triệu chứng hoang tưởng trở lại.
Sử dụng thuốc theo chỉ định là giải pháp ngăn ngừa bệnh hoang tưởng ở người giàTâm lý trị liệu
Các bệnh nhân mắc bệnh hoang tưởng ở người già cần được điều trị tâm lý với chuyên gia tâm lý. Nội dung điều trị giúp hướng dẫn hành vi thực tế, hỗ trợ bệnh nhân đối phó với các vấn đề từ bệnh rối loạn hoang tưởng.
Thông qua buổi trị liệu, các chuyên gia sẽ can thiệp dựa trên các phương diện về xã hội, giáo dục: hướng dẫn cách thức giảm nguy cơ phát bệnh (suy giảm cảm giác, khi bị căng thẳng, khi bạo lực,..). Kèm theo đó là đào tạo kỹ năng xã hội cần thiết.
Ngoài ra, một vài bệnh nhân sẽ được điều trị nhận thức 1:1 với chuyên gia. Các chuyên gia thiết lập mối quan hệ tốt với bệnh nhân để lấy lòng tin. Tiếp đó là thử nghiệm hành vi và giúp bệnh nhân nhận ra những vấn đề trong suy nghĩ.
Cách chăm sóc bệnh nhân hoang tưởng tại nhà
Các triệu chứng từ bệnh hoang tưởng khiến người cao tuổi hoang mang. Vì thế nên những người chăm sóc đóng vai trò quan trọng giúp bệnh hoang tưởng ở người già có chuyển biến tốt hơn.
Do vậy, người bảo hộ cần nắm rõ các quy tắc sau:
Thấu hiểu, kiên nhẫn hơn: người bệnh không kiểm soát được các triệu chứng bệnh, nên người chăm sóc cần dành thời gian lắng nghe, chia sẻ nhiều hơn.
Không phán xét: các triệu chứng bệnh có thể nặng hơn nếu người bệnh gặp các vấn đề tiêu cực hàng ngày.
Thực hiện nhiệm vụ của một chuyên gia tâm lý tại gia: tham khảo cách điều trị, cách nói chuyện hàng ngày giúp bệnh nhân đạt hiệu quả điều trị tốt nhất.
Bệnh hoang tưởng ở người già là một trong những chứng rối loạn tâm thần có quan hệ mật thiết với nhiều căn bệnh khác. Người bệnh không nên chủ quan mà hãy tiến hành điều trị sớm, đúng phương pháp.
Đăng ký khám và nhận tư vấn từ Chuyên gia Tâm Lý BV Hồng Ngọc tại đây:
**Lưu ý
: Những thông tin cung cấp trong bài viết của mang tính chất tham khảo không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Người bệnh không được tự ý mua thuốc để điều trị. Để biết chính xác tình trạng bệnh lý người bệnh cần tới các bệnh viện để được bác sĩ thăm khám trực tiếp chẩn đoán và tư vấn phác đồ điều trị hợp lý.Theo dõi fanpage của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc
để biết thêm thông tin bổ ích khác.
