Tham vấn chuyên môn: THS.BS Đỗ Huy Hoàng - Khoa Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp - Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh
U tuyến giáp lành tính là một trong những bệnh lý tuyến giáp phổ biến, gặp nhiều ở phụ nữ trung niên và người cao tuổi. Phần lớn các khối u lành tính không gây nguy hiểm đến tính mạng, tuy nhiên, nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách, khối u có thể phát triển lớn, gây chèn ép vùng cổ và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Vậy u tuyến giáp lành tính là gì, dấu hiệu nhận biết ra sao và điều trị như thế nào? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Tóm tắt thông tin nội dung:
- U tuyến giáp lành tính là khối u không phải ung thư, thường phát triển chậm và ít gây nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu kích thước lớn có thể gây nuốt vướng, khó thở hoặc chèn ép vùng cổ.
- Nguyên nhân xuất hiện khối u tuyến giáp lành tính có thể do: thiếu hoặc thừa i-ốt, tăng sinh mô tuyến giáp, viêm tuyến giáp mạn tính, nang tuyến giáp hoặc bướu giáp đa nhân.
- Triệu chứng khi khối u lớn: sưng cổ, nuốt vướng, khó thở, khàn tiếng; một số trường hợp có biểu hiện cường giáp như sụt cân, tim nhanh, run tay.
- U lành tuyến giáp đa số không nguy hiểm nhưng cần theo dõi định kỳ vì có thể gây chèn ép hoặc hiếm gặp nguy cơ ác tính. Người bệnh cần khám định kỳ 6–12 tháng/lần và duy trì lối sống lành mạnh, bổ sung dinh dưỡng hợp lý.
- Chẩn đoán gồm: khám lâm sàng, xét nghiệm hormone tuyến giáp, siêu âm và chọc hút tế bào (FNA) để xác định bản chất khối u.
- Điều trị tùy trường hợp: theo dõi định kỳ, dùng hormone, chọc hút nang, đốt sóng cao tần (RFA) hoặc phẫu thuật khi cần thiết.
1. U tuyến giáp lành tính là gì?
U tuyến giáp lành tính là tình trạng xuất hiện một hoặc nhiều khối u (nhân giáp) có chứa chất rắn hoặc chất lỏng bên trong. Các khối u này có thể tồn tại dưới nhiều dạng như u tuyến giáp lành tính, viêm tuyến giáp, bướu giáp đa nhân hoặc nang tuyến giáp. Tỉ lệ mắc u tuyến giáp ở nữ giới cao hơn nam giới khoảng 15 - 20 lần.[1]
Phần lớn trường hợp u tuyến giáp là lành tính. Tuy nhiên bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng và được phát hiện chủ yếu do khám sức khỏe hoặc tình cờ qua siêu âm. Có khoảng 5 - 15% trường hợp có nguy cơ ác tính tùy đặc điểm nhân giáp và yếu tố nguy cơ của người bệnh nhưng không phải ung thư tuyến giáp. [2]
2. U tuyến giáp lành tính có nguy hiểm không?
Phần lớn u tuyến giáp lành tính không nguy hiểm và phát triển chậm, ít ảnh hưởng đến sức khỏe nếu được theo dõi đúng cách. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, khối u có thể phát triển lớn, gây chèn ép vùng cổ, nuốt vướng, khó thở hoặc ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp. Vì vậy, người bệnh vẫn nên khám và siêu âm định kỳ để theo dõi kích thước khối u cũng như phát hiện sớm các bất thường nếu có. [3]
3. Nguyên nhân gây khối u tuyến giáp lành tính
Nguyên nhân chính xác gây u tuyến giáp lành tính hiện vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy sự hình thành khối u có thể liên quan đến nhiều yếu tố như:
- Thiếu hoặc thừa i-ốt: I-ốt là vi chất cần thiết cho quá trình sản xuất hormone tuyến giáp. Việc thiếu hoặc thừa i-ốt đều có thể làm tăng nguy cơ hình thành bướu giáp và nhân tuyến giáp. Người trưởng thành được khuyến nghị bổ sung khoảng 150 mcg i-ốt/ngày. [4]
- Tiếp xúc với tia xạ vùng đầu - cổ: Tiếp xúc với tia xạ, đặc biệt trong thời thơ ấu hoặc do điều trị các bệnh lý vùng đầu cổ trước đây, có thể làm thay đổi cấu trúc và sự phát triển của tế bào tuyến giáp, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện các khối u tuyến giáp.
- Ngoài ra, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ bao gồm: Bệnh lý béo phì, các hội chứng chuyển hóa,... [3]
4. Các triệu chứng u tuyến giáp lành tính
U tuyến giáp lành tính thường phát triển âm thầm và không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Triệu chứng chỉ xuất hiện khi khối u lớn hoặc tăng tiết hormone:
- Do khối u chèn ép (u kích thước lớn):
- Cổ sưng to, sờ thấy nhân/cục cứng.
- Khó thở, nuốt nghẹn (do đè vào khí quản, thực quản).
- Khàn tiếng, ho khan kéo dài, đau họng hoặc vùng cổ.
- Do tăng tiết hormone tuyến giáp (gây cường giáp):
- Tim đập nhanh, loạn nhịp, run tay.
- Sụt cân không rõ lý do, tăng tiết mồ hôi, hay buồn nôn.
Các biểu hiện trên dễ nhầm lẫn với bệnh lý khác. Khi có dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
5. U lành tuyến giáp có cần mổ không?
Việc điều trị u tuyến giáp phụ thuộc vào bản chất, kích thước, tốc độ phát triển khối u và sức khỏe người bệnh:
- Khối u nhỏ, lành tính, không triệu chứng: Chỉ cần theo dõi định kỳ.
- U lành tính phát triển nhanh, gây chèn ép (khó thở, nuốt vướng, khàn tiếng) hoặc mất thẩm mỹ: Ưu tiên đốt sóng cao tần (RFA) ít xâm lấn.
- U lớn, nghi ngờ ác tính hoặc ung thư: Chỉ định phẫu thuật (mổ nội soi qua đường tiền đình miệng hoặc mổ mở giấu sẹo).
6. Phương pháp điều trị u tuyến giáp lành tính hiệu quả tại Bệnh viện đa khoa Hồng Ngọc
Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc áp dụng mô hình phối hợp đa chuyên khoa (Nội tiết - Chẩn đoán hình ảnh - Phẫu thuật Đầu cổ) cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại để thăm khám và xây dựng phác đồ điều trị u tuyến giáp lành tính cá thể hóa cho từng người bệnh.
Các phương pháp điều trị khối u tuyến giáp lành tính chính bao gồm:
- Theo dõi định kỳ: Dành cho các khối u nhỏ, lành tính và chưa gây triệu chứng. Người bệnh chỉ cần tái khám và siêu âm định kỳ để theo dõi kích thước u.
- Điều trị bằng hormone (Levothyroxine): Sử dụng thuốc để hạn chế sự phát triển của mô tuyến giáp và ổn định chức năng tuyến giáp theo chỉ định chính xác từ bác sĩ.
- Đốt sóng cao tần (RFA): Phương pháp can thiệp nhiệt ít xâm lấn, không để lại sẹo, ra về trong ngày và bảo tồn tối đa chức năng tuyến giáp. Thủ thuật do ThS.BSNT Đỗ Huy Hoàng trực tiếp thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm độ chính xác cao.
- Phẫu thuật tuyến giáp: Chỉ định khi khối u lớn gây chèn ép (khó thở, nuốt vướng), mất thẩm mỹ hoặc nghi ngờ ác tính. Người bệnh được tư vấn trực tiếp bởi ThS.BSNT Nguyễn Xuân Quang – Trưởng khoa Tai Mũi Họng & Phẫu thuật Đầu - Cổ.
Nếu xuất hiện triệu chứng nuốt vướng, khàn tiếng hoặc có khối u vùng cổ, người bệnh nên chủ động đặt lịch thăm khám sớm qua hotline 0911.858.626 để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
7. Một số câu hỏi thường gặp về u lành tuyến giáp
7.1. U tuyến giáp lành tính có thể phát triển thành ung thư được không?
Phần lớn u tuyến giáp lành tính không phát triển thành ung thư và thường tiến triển chậm. Tuy nhiên, trong một số ít trường hợp, khối u có thể xuất hiện các thay đổi bất thường theo thời gian. Vì vậy, người bệnh vẫn cần khám và siêu âm định kỳ để theo dõi kích thước, đặc điểm của khối u cũng như phát hiện sớm nguy cơ ác tính nếu có. [3]
7.2. U tuyến giáp lành tính có cần phẫu thuật không?
Không phải tất cả trường hợp u tuyến giáp lành tính đều cần phẫu thuật. Với các khối u nhỏ, không gây triệu chứng và không ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp, bác sĩ thường chỉ định theo dõi định kỳ bằng siêu âm. Phẫu thuật hoặc can thiệp điều trị thường được cân nhắc khi khối u phát triển lớn, gây chèn ép, ảnh hưởng đến thẩm mỹ hoặc nghi ngờ ác tính. [6]
7.3. Người bị u tuyến giáp lành tính nên khám định kỳ bao lâu một lần?
Người bệnh nên tái khám và siêu âm tuyến giáp định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, thường khoảng 6 - 12 tháng/lần tùy kích thước và đặc điểm khối u. Việc theo dõi định kỳ giúp kiểm soát sự phát triển của u và phát hiện sớm các bất thường nếu có. [3]
7.4. Người bệnh u tuyến giáp lành tính nên ăn gì để đảm bảo sức khỏe?
Người bệnh nên bổ sung thực phẩm giàu i-ốt, selen, kẽm, rau xanh và trái cây tươi để hỗ trợ chức năng tuyến giáp. Đồng thời, cần hạn chế đồ ăn chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ, rượu bia và không tự ý bổ sung quá nhiều i-ốt khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.[7]
U tuyến giáp lành tính thường không nguy hiểm nhưng vẫn cần được theo dõi và điều trị đúng cách để hạn chế nguy cơ chèn ép hoặc ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, người bệnh nên chủ động thăm khám tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để được chẩn đoán chính xác và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.
Lưu ý: Những thông tin cung cấp trong bài viết của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Để biết chính xác tình trạng bệnh, người bệnh cần tới các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ trực tiếp thăm khám và tư vấn phác đồ điều trị hiệu quả.
Tài liệu tham khảo:
- Cleveland Clinic - Thyroid Nodules. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/13121-thyroid-nodule
- National Library of Medicine - Thyroid. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4739132/
- American Thyroid Association (ATA) - Thyroid Nodules. https://www.thyroid.org/thyroid-nodules/
- World Health Organization (WHO) - Iodine deficiency. https://www.who.int/data/nutrition/nlis/info/iodine-deficiency
- Mayo Clinic – Thyroid Nodules: Symptoms and Causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/thyroid-nodules/symptoms-causes/syc-20355262
- Mayo Clinic - Thyroid nodules. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/thyroid-nodules/diagnosis-treatment/drc-20355266
- American Thyroid Association (ATA) - Complementary and Alternative Medicine in Thyroid Disease (CAM). https://www.thyroid.org/thyroid-disease-cam/
