
Tham vấn chuyên môn: BSCKII - Phạm Thị Như Hoa - Khoa Nhi Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh.
Lưu ý y khoa: Nội dung cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế kê đơn và tư vấn cá nhân. Không tự chia liều, thay đổi thời gian hoặc dùng thuốc điều trị thành thuốc dự phòng. Chỉ định cụ thể cần phù hợp với trẻ và hướng dẫn sử dụng của sản phẩm được kê.
Những trường hợp cần được cân nhắc Tamiflu sớm
Tamiflu là tên thương mại của thuốc chứa oseltamivir, có tác dụng chống vi rút cúm A và cúm B. Thuốc giúp hạn chế vi rút nhân lên, không phải kháng sinh hoặc thuốc hạ sốt.
Điều trị kháng vi rút cần được bác sĩ đánh giá sớm ở những nhóm sau:
- Trẻ phải nhập viện vì nghi ngờ hoặc xác định mắc cúm.
- Trẻ bệnh nặng, có biến chứng hoặc đang nặng lên: Chẳng hạn viêm phổi hoặc bệnh nền trở nên khó kiểm soát.
- Trẻ có nguy cơ biến chứng cao: Bao gồm trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt dưới 2 tuổi, và trẻ có một số bệnh mạn tính như hen, đái tháo đường, bệnh tim, bệnh phổi hoặc suy giảm miễn dịch.
Với trẻ không thuộc nhóm nguy cơ cao, mắc cúm nhẹ và mới khởi phát, bác sĩ vẫn có thể cân nhắc thuốc. Tuy nhiên, không nên lấy đơn của trẻ khác để dùng cho con chỉ vì cùng có kết quả cúm A dương tính.

Thời điểm dùng Tamiflu trong 48 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng
Thuốc kháng vi rút thường mang lại lợi ích rõ hơn khi bắt đầu trong 48 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Khoảng thời gian này được tính từ lúc trẻ bắt đầu sốt, ho, đau mỏi hoặc có biểu hiện bệnh, không tính từ ngày nhận kết quả xét nghiệm. Vì vậy, cần thông báo cho bác sĩ diễn biến từ đầu, kể cả khi trẻ được test muộn.
Dù đã qua 48 giờ, thuốc vẫn có thể giúp ích cho trẻ phải nhập viện, bị bệnh nặng, có biến chứng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao. Cha mẹ vẫn cần đưa trẻ đi khám sớm để bác sĩ đánh giá và quyết định có nên dùng thuốc cho trẻ hay không.

Kết quả test không quyết định toàn bộ hướng điều trị
Bác sĩ cần xem đồng thời triệu chứng, thời gian mắc bệnh, tuổi và bệnh nền để quyết định trẻ có cần thuốc hay không. Xét nghiệm hỗ trợ việc đánh giá, nhưng không thay thế thăm khám.
Hai trẻ có thể được kê đơn khác nhau do khác biệt về tuổi, nguy cơ và diễn biến bệnh. Việc một trẻ không được kê Tamiflu không có nghĩa là trẻ chưa được điều trị đầy đủ.

Lợi ích và tác dụng không mong muốn của Tamiflu
Khi dùng phù hợp, thuốc có thể giúp triệu chứng nhẹ hơn và rút ngắn thời gian bệnh. Điều trị sớm cũng có thể giảm nguy cơ một số biến chứng. Tuy nhiên, không thể bảo đảm trẻ hết sốt ngay sau vài liều hoặc không gặp biến chứng trong quá trình dùng thuốc.
Buồn nôn và nôn là những tác dụng không mong muốn thường gặp của oseltamivir. Uống cùng thức ăn có thể giúp giảm khó chịu ở một số trẻ. Nếu con nôn nhiều, uống kém hoặc không giữ được thuốc, cần liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn, không tự cho uống bù nhiều lần.

Dùng thuốc đúng đơn và tiếp tục theo dõi trẻ
Liều thuốc cần được bác sĩ xác định dựa trên tuổi, cân nặng và tình trạng sức khỏe của trẻ. Liều dùng để điều trị cúm khác với liều dùng để dự phòng sau khi tiếp xúc với người bệnh, nên không thể áp dụng cùng một hướng dẫn cho cả hai trường hợp.
- Tuân thủ đơn đã kê: Không tự tăng liều khi trẻ còn sốt hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc để phòng tái phát.
- Kiểm tra đúng dạng thuốc: Với thuốc nước, cần biết nồng độ và đong bằng dụng cụ phù hợp. Không tự đổi số mililit từ đơn của sản phẩm khác.
- Hỏi cách dùng nếu trẻ chưa nuốt được viên: Có cách sử dụng phần thuốc trong viên khi được hướng dẫn, nhưng không chia bột bằng mắt để ước lượng liều.
- Không chia thuốc cho người nhà: Việc dùng dự phòng cần được cân nhắc riêng.
- Theo dõi sức khỏe ngoài nhiệt độ: Chú ý cách trẻ thở, mức tỉnh táo, khả năng uống và lượng nước tiểu.
Nếu trẻ khó thở, rút lõm lồng ngực, tím môi, li bì hoặc co giật, cần đưa con đến cấp cứu ngay. Trẻ đã đỡ rồi sốt hoặc ho nặng trở lại cũng cần được đánh giá kịp thời, không chờ dùng hết đơn mới tái khám.

Điều trị cúm tại Khoa Nhi, Bệnh viện Đa Khoa Hồng Ngọc
Khi trẻ mắc cúm A, thăm khám sớm giúp bác sĩ đánh giá mức độ bệnh và xác định trẻ có cần dùng thuốc kháng vi rút hay không. Khoa Nhi, BVĐK Hồng Ngọc tiếp nhận khám và điều trị cúm A, cúm B cùng các bệnh hô hấp ở trẻ. Các chuyên khoa Nhi Hô hấp và Nhi Bệnh nhiệt đới hỗ trợ đánh giá những vấn đề liên quan đến tình trạng của trẻ.
Ngoài điều trị, gia đình còn được hướng dẫn theo dõi nhịp thở, ăn uống và nhận biết các dấu hiệu bất thường để chăm sóc con tại nhà. Bệnh viện có khu vực thăm khám riêng cho trẻ nghi mắc cúm nhằm hạn chế lây nhiễm chéo. Khi con có biểu hiện nghi cúm, đặc biệt nếu trẻ còn nhỏ hoặc có bệnh nền, gia đình có thể liên hệ BVĐK Hồng Ngọc để được hướng dẫn đưa trẻ đến khám.

Câu hỏi thường gặp
Trẻ uống Tamiflu hai ngày vẫn sốt có phải thuốc không hiệu quả?
Sốt chưa hết sau hai ngày không đủ để kết luận thuốc không hiệu quả. Cần xem trẻ có tỉnh táo, uống được và đang cải thiện hay không. Nếu con mệt hơn, khó thở hoặc xuất hiện biểu hiện mới, cần khám lại thay vì tự tăng liều.
Trẻ đã hết sốt có thể tự ngừng Tamiflu không?
Hết sốt không phải căn cứ để tự rút ngắn đơn thuốc. Gia đình nên tiếp tục theo hướng dẫn đã nhận và liên hệ bác sĩ nếu có tác dụng không mong muốn hoặc băn khoăn về thời gian dùng.
Tamiflu có thay thế kháng sinh không?
Hai nhóm thuốc có vai trò khác nhau. Oseltamivir tác động lên vi rút cúm, còn kháng sinh được dùng cho nhiễm khuẩn khi có chỉ định. Một trẻ có thể cần một nhóm thuốc, cả hai hoặc không cần kháng sinh, tùy bệnh cụ thể.
Có thể dùng Tamiflu cho mọi đợt sốt, ho của trẻ không?
Sốt và ho có thể do nhiều tác nhân. Oseltamivir chỉ tác động lên vi rút cúm, không điều trị được mọi bệnh có biểu hiện giống cúm. Vì vậy, không nên mua sẵn rồi tự dùng cho mỗi lần trẻ sốt.
Kết luận
Với câu hỏi trẻ bị cúm A có cần uống Tamiflu không, quyết định cần dựa vào mức độ bệnh, nguy cơ biến chứng và thời điểm khởi phát. Trẻ nhỏ, có bệnh nền hoặc đang nặng lên cần được đánh giá sớm. Không tự dùng thuốc vì test dương tính, cũng không bỏ qua việc thăm khám chỉ vì đã quá 48 giờ.