Tăng huyết áp kéo dài nhiều năm dù sử dụng phối hợp nhiều loại thuốc, kèm tình trạng hạ Kali máu không rõ nguyên nhân, người đàn ông quốc tịch Philippines được phát hiện mắc hội chứng cường Aldosteron nguyên phát do u tuyến thượng thận - bệnh lý nội tiết nguy hiểm nhưng dễ bị bỏ sót.
Nỗ lực tìm nguyên nhân gây tăng huyết áp kéo dài suốt 30 năm
Ông L.C (61 tuổi, quốc tịch Philippines) đến khám tại BVĐK Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh trong tình trạng huyết áp tăng cao tới 160/100 mmHg. Theo chia sẻ, ông đã sống chung với bệnh tăng huyết áp hơn 30 năm và hạ Kali máu kéo dài hơn 20 năm nhưng chưa từng xác định được nguyên nhân thực sự. Dù phải sử dụng phối hợp nhiều loại thuốc điều trị, huyết áp vẫn thường xuyên dao động và khó kiểm soát.
Khai thác bệnh sử cho thấy người bệnh từng có tiền sử nhồi máu não, khiến quá trình đánh giá và điều trị trở nên phức tạp hơn.
Nghi ngờ tăng huyết áp do nguyên nhân thứ phát liên quan đến rối loạn nội tiết, các bác sĩ Khoa Nội tiết - BVĐK Hồng Ngọc đã chỉ định thực hiện loạt xét nghiệm chuyên sâu.
Kết quả xét nghiệm nội tiết cho thấy nồng độ hormone Aldosterone - loại hormone có vai trò giữ muối và nước trong cơ thể - tăng gần gấp 3 lần mức bình thường. Trong khi đó, hormone Renin - chất giúp điều hòa huyết áp và cân bằng muối nước - lại giảm rất thấp, chỉ còn khoảng 1/3 mức tối thiểu. Đồng thời, chỉ số Kali trong máu giảm còn 2.92 mmol/L, thấp hơn nhiều so với mức an toàn
Các chỉ số này cho thấy người bệnh có tỷ lệ Aldosterone trên Renin tăng cao kèm hạ Kali máu kéo dài, đủ tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng cường Aldosteron nguyên phát - bệnh lý nội tiết có thể gây tăng huyết áp khó kiểm soát và làm gia tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim.
Cường Aldosterone - Thủ phạm ẩn náu suốt nhiều thập kỷ
Cường Aldosteron nguyên phát là tình trạng một hoặc cả hai tuyến thượng thận sản xuất quá mức hormone Aldosterone - loại hormone có vai trò điều tiết lượng muối và nước trong cơ thể. Khi Aldosterone tăng cao bất thường, cơ thể giữ lại nhiều muối hơn mức cần thiết, kéo theo tăng huyết áp và mất Kali qua đường thận. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây tăng huyết áp thứ phát, nhưng lại thường bị bỏ qua trong thực hành lâm sàng.
Theo ThS.BSNT Kiều Hồng Nhung, Khoa Nội tiết, BVĐK Hồng Ngọc: “Nhiều bệnh nhân điều trị tăng huyết áp trong nhiều năm nhưng chưa được tầm soát chuyên sâu về nội tiết, dẫn đến việc chậm phát hiện căn nguyên thực sự. Nếu không được chẩn đoán và can thiệp kịp thời, tình trạng dư thừa Aldosterone kéo dài có thể làm gia tăng nguy cơ biến chứng tim mạch, đột quỵ và tổn thương thận.” Để đánh giá chuyên sâu hơn, bệnh nhân tiếp tục được chụp CT 2560 lát cắt. Kết quả ghi nhận cả hai tuyến thượng thận đều xuất hiện khối u, trong đó tuyến bên trái kích thước 8x11mm và tuyến bên phải khoảng 14mm.
Tuy nhiên, với trường hợp có u ở cả hai tuyến thượng thận, việc xác định chính xác bên nào tăng tiết hormone là yếu tố quyết định hướng điều trị.
Để xác định nguồn tiết Aldosterone, ekip Nội tiết đã phối hợp cùng bác sĩ can thiệp điện quang thực hiện kỹ thuật lấy máu tĩnh mạch tuyến thượng thận (AVS) - kỹ thuật được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán hội chứng cường Aldosteron nguyên phát.
Theo ThS.BS Đỗ Huy Hoàng - bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh trực tiếp thực hiện thủ thuật, AVS là kỹ thuật có độ khó cao do các tĩnh mạch tuyến thượng thận rất nhỏ, thành mạch mỏng và dễ tổn thương, đặc biệt tĩnh mạch bên phải có cấu trúc giải phẫu phức tạp. Việc đưa catheter vào đúng vị trí đòi hỏi độ chính xác và kinh nghiệm thao tác rất cao để đảm bảo kết quả chính xác.
Thủ thuật AVS được ThS.BS Đỗ Huy Hoàng thực hiện tại phòng can thiệp mạch với hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền DSA hiện đại từ Hà Lan. Thông qua đường chọc kim nhỏ vài milimet, bác sĩ đưa catheter siêu nhỏ tiếp cận chính xác tĩnh mạch tuyến thượng thận để lấy mẫu. Bệnh nhân chỉ cần gây tê tại chỗ, không cần gây mê, nhờ vậy hồi phục nhanh nhưng vẫn đảm bảo độ chính xác cao.
Kết quả AVS xác định cả hai tuyến thượng thận đều tăng tiết hormone quá mức. Bệnh nhân được chẩn đoán mắc hội chứng cường Aldosteron nguyên phát do tăng sinh tuyến thượng thận hai bên - nguyên nhân thực sự gây tăng huyết áp và hạ Kali máu kéo dài suốt nhiều năm qua.
Ngay sau khi xác định đúng căn nguyên, bệnh nhân được điều trị bằng thuốc kháng Aldosterone theo phác đồ nội khoa trúng đích.
Sau điều trị, huyết áp cải thiện rõ rệt dù giảm đáng kể lượng thuốc sử dụng, nồng độ Kali máu trở về ngưỡng an toàn, sức khỏe nhanh chóng ổn định.
Theo các bác sĩ, việc kết hợp xét nghiệm nội tiết chuyên sâu cùng các kỹ thuật can thiệp chuyên biệt đóng vai trò quan trọng trong tìm kiếm nguyên nhân gây tăng huyết áp kéo dài, từ đó giúp điều trị đúng căn nguyên thay vì chỉ kiểm soát triệu chứng tạm thời.
