Tham vấn chuyên môn: ThS.BSNT. Nguyễn Xuân Quang - Khoa Nội Tiết - Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh
Tuyến giáp là một tuyến nội tiết nhỏ nằm ở vùng cổ nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa quá trình trao đổi chất, nhịp tim, thân nhiệt và nhiều chức năng khác của cơ thể. Khi tuyến giáp gặp vấn đề, người bệnh có thể đối mặt với nhiều triệu chứng như mệt mỏi, rối loạn cân nặng, tim đập nhanh hoặc ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Vậy nguyên nhân bệnh tuyến giáp do đâu? Hiểu rõ các yếu tố nguy cơ và nguyên nhân mắc bệnh tuyến giáp gây bệnh sẽ giúp bạn chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị hiệu quả.
1. Nguyên nhân mắc bệnh tuyến giáp
Bệnh tuyến giáp nguyên nhân có thể xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau. Dưới đây là 5 nguyên nhân phổ biến gây nên các bệnh lý tuyến giáp giúp bạn trả lời câu hỏi “bệnh tuyến giáp do đâu?”.
1.1. Mất cân bằng i-ốt
I-ốt là thành phần quan trọng giúp tuyến giáp sản xuất hormone điều hòa chuyển hóa của cơ thể.
- Thiếu i-ốt, tuyến giáp sẽ giảm khả năng sản xuất hormone, khiến tuyến phải hoạt động nhiều hơn và dần phì đại để bù đắp, từ đó dẫn đến bướu cổ hoặc đa nhân tuyến giáp.
- Thừa i-ốt do bổ sung quá nhiều từ thuốc, thực phẩm chức năng, có thể làm tăng nguy cơ cường giáp, viêm tuyến giáp hoặc rối loạn chức năng tuyến giáp.
Vì vậy, đây cũng là một trong những nguyên nhân bị tuyến giáp bởi cơ thể cần được bổ sung I-ốt với hàm lượng phù hợp để duy trì hoạt động tuyến giáp ổn định.
1.2. Thường xuyên căng thẳng
Stress liên tục thúc đẩy cơ thể tiết nồng độ cortisol cao, làm gián đoạn trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến giáp và cản trở quá trình chuyển hóa hormone T3, T4.
- Kích hoạt bệnh tự miễn: Làm trầm trọng thêm tiến trình của viêm tuyến giáp Hashimoto hoặc Basedow.
- Suy giảm nhạy hormone: Giảm độ nhạy của tế bào đích, gây mệt mỏi dai dẳng dù chỉ số xét nghiệm có thể vẫn ở mức bình thường.
- Cộng hưởng lối sống tiêu cực: Kết hợp với thiếu ngủ và chất kích thích làm phá vỡ hoàn toàn khả năng tự cân bằng nội tiết tố.
1.3. Rối loạn tự miễn
Thông thường hệ miễn dịch giúp cơ thể chống lại các vi khuẩn, vi-rút từ môi trường gây bệnh, nhưng đối với chứng viêm tuyến giáp này hệ thống miễn dịch lại sinh ra những kháng thể tấn công các cơ quan trong cơ thể trong đó có tuyến giáp. Ví dụ:
- Bệnh tuyến giáp Hashimoto là một bệnh lý tuyến giáp mà hệ miễn dịch tấn công tuyến giáp, gây ra sự suy giảm hoạt động của tuyến giáp và các triệu chứng như mệt mỏi, tăng cân và khô da.
- Bệnh tuyến giáp Basedow là một bệnh lý tuyến giáp khác mà hệ miễn dịch sản xuất kháng thể chống lại hormone tuyến giáp, gây ra tăng sản xuất hormone tuyến giáp, dẫn đến các triệu chứng như đau đầu, run và giảm cân.
1.4. Thay đổi hormone
Những thay đổi về hormone có thể gây là nguyên nhân mắc bệnh tuyến giáp. Các bệnh lý tuyến giáp như: viêm tuyến giáp và ung thư tuyến giáp… đều có thể được gây ra bởi thay đổi hormone. Đặc biệt, phụ nữ đang mang thai dễ mắc các bệnh lý tuyến giáp do hormone trong cơ thể thay đổi.
1.5. Yếu tố di truyền
Một số bệnh lý có liên quan chặt chẽ đến yếu tố gia đình gồm bệnh Basedow (cường giáp tự miễn), viêm tuyến giáp Hashimoto, ung thư tuyến giáp thể tủy và một số trường hợp ung thư tuyến giáp thể nhú. Người bệnh có thể thừa hưởng các gen làm hệ miễn dịch dễ nhận diện nhầm tuyến giáp là “tác nhân lạ” và tấn công chính cơ quan này, dẫn đến cường giáp hoặc suy giáp. Đối với ung thư tuyến giáp, một số đột biến gen di truyền có thể khiến tế bào tuyến giáp tăng sinh mất kiểm soát, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành khối u gây nên nguyên nhân bị tuyến giáp.
1.6. Tác dụng phụ của thuốc
Tuyến giáp nguyên nhân có thể do một số thuốc như amiodarone, lithium hoặc thuốc/chất chứa i-ốt có thể làm rối loạn chức năng tuyến giáp. Các thuốc này có thể gây cường giáp hoặc suy giáp tùy từng người và tình trạng sức khỏe nền. Nguy cơ thường cao hơn ở người đã có bệnh tuyến giáp từ trước. Vì vậy, cần theo dõi chức năng tuyến giáp khi đang sử dụng các thuốc này.
2. Dấu hiệu về bệnh tuyến giáp bạn nên kiểm tra sớm
Sau khi tìm hiểu về “bệnh tuyến giáp do đâu?” thì dấu hiệu về bệnh tuyến giáp cũng là một thông tin quan trọng mà bạn không thể bỏ qua. Các bệnh lý tuyến giáp thường tiến triển âm thầm nên dễ bị bỏ qua. Vì vậy, nếu cơ thể xuất hiện những dấu hiệu dưới đây, bạn nên đi kiểm tra tuyến giáp sớm để phát hiện và điều trị kịp thời:
- Cổ sưng to bất thường hoặc xuất hiện khối u vùng cổ
- Tăng cân hoặc sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân
- Mệt mỏi kéo dài, cơ thể thiếu năng lượng
- Tim đập nhanh, hồi hộp, run tay
- Mất ngủ, dễ cáu gắt, lo âu
- Da khô, rụng tóc nhiều
- Thường xuyên cảm thấy nóng hoặc lạnh bất thường
- Khó nuốt, khàn tiếng kéo dài
- Rối loạn kinh nguyệt ở nữ giới
Ngoài ra, người có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp hoặc phụ nữ sau sinh cũng nên khám nội tiết định kỳ vì đây là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Thăm khám sớm giúp phát hiện các bệnh như suy giáp, cường giáp, bướu giáp hoặc nhân tuyến giáp ngay từ giai đoạn đầu.
Bài viết trên đã giúp bạn giải đáp câu hỏi “bệnh tuyến giáp do đâu”.Nguyên nhân mắc bệnh tuyến giáp có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau như di truyền, rối loạn miễn dịch, thiếu hoặc thừa i-ốt, thay đổi nội tiết tố hay tác động từ môi trường sống. Việc nhận biết sớm nguyên nhân bị tuyến giáp và các dấu hiệu bất thường của cơ thể có ý nghĩa quan trọng trong quá trình điều trị, giúp hạn chế biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Nếu có dấu hiệu nghi ngờ, bạn nên thăm khám sớm tại Khoa Nội tiết – Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để được chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả với phác đồ phù hợp từng người bệnh.
Nếu bạn đang gặp các vấn đề về tuyến giáp như “bệnh tuyến giáp do đâu” đừng ngần ngại liên hệ Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc qua hotline 0916.987.366 để được hỗ trợ kịp thời.
Lưu ý: Những thông tin cung cấp trong bài viết của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Để biết chính xác tình trạng bệnh, người bệnh cần tới các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ trực tiếp thăm khám và tư vấn phác đồ điều trị hiệu quả.
