Nắng nóng kéo dài không phải là nguyên nhân duy nhất gây đột quỵ, nhưng có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch và tai biến mạch máu não, đặc biệt ở người cao tuổi, người tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận, người từng đột quỵ hoặc người phải lao động ngoài trời trong thời gian dài.
Khi trời nóng, cơ thể dễ mất nước, rối loạn điện giải, huyết áp dao động và tim phải hoạt động nhiều hơn để tản nhiệt. Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ ở người có sẵn yếu tố nền. Vì vậy, trong mùa hè hoặc các đợt nắng nóng cực đoan, việc uống đủ nước phù hợp, tránh nắng gắt, theo dõi huyết áp và nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ là rất quan trọng.
Trả lời nhanh: Nắng nóng có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ thông qua mất nước, máu cô đặc hơn, rối loạn điện giải, huyết áp dao động và tăng gánh nặng lên tim mạch. Người cao tuổi, người tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận hoặc từng đột quỵ cần đặc biệt thận trọng. Nếu có dấu hiệu BE-FAST như mất thăng bằng, nhìn mờ đột ngột, méo miệng, yếu tay chân, nói khó, cần gọi cấp cứu ngay.
Tăng nguy cơ về đột quỵ mùa nắng ở người già
Tham vấn chuyên môn: BSCKII Nguyễn Đức Mạnh – Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc – Phúc Trường Minh.Ngày cập nhật: 20/05/2026.
Tóm tắt nhanh bài viết
Nắng nóng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ, nhất là ở người cao tuổi, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận hoặc từng đột quỵ.
Cơ chế thường liên quan đến mất nước, máu cô đặc hơn, rối loạn điện giải, dao động huyết áp và tăng gánh nặng cho tim mạch.
Dấu hiệu nghi đột quỵ cần cấp cứu gồm mất thăng bằng, nhìn mờ đột ngột, méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội hoặc lơ mơ.
Khi nghi đột quỵ, cần gọi cấp cứu ngay; không chờ người bệnh nghỉ thêm, không tự lái xe đi viện, không tự cho uống thuốc, ăn hoặc uống nước nếu người bệnh lơ mơ.
Để giảm nguy cơ trong mùa nóng, cần uống đủ nước phù hợp, tránh nắng gắt, theo dõi huyết áp, uống thuốc đúng chỉ định, hạn chế rượu bia và nghỉ giải lao khi làm việc ngoài trời.
Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận hoặc từng đột quỵ nên hỏi bác sĩ về kế hoạch theo dõi trong các đợt nắng nóng.
Nắng nóng có làm tăng nguy cơ đột quỵ không?
Có. Nắng nóng kéo dài không trực tiếp gây đột quỵ ở tất cả mọi người, nhưng có thể làm tăng nguy cơ biến cố ở người cao tuổi, người có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận, rối loạn mỡ máu, người từng đột quỵ hoặc có lối sống nguy cơ như hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia. Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng nắng nóng thường đóng vai trò yếu tố thúc đẩy nguy cơ, không phải nguyên nhân duy nhất gây đột quỵ trong mọi trường hợp.
Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể phải tăng hoạt động tản nhiệt qua đổ mồ hôi và tăng lưu lượng máu ra da. Nếu không bù nước phù hợp, người bệnh có thể mất nước, máu cô đặc hơn, huyết áp dao động và tim phải hoạt động nhiều hơn. Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ biến cố mạch máu não ở người vốn đã có yếu tố nguy cơ.
Theo tổ chức y tế thế giới WHO, nắng nóng có thể làm nặng thêm các bệnh tim mạch, hô hấp, đái tháo đường và các bệnh mạn tính khác. Vì vậy, người có bệnh nền cần đặc biệt chú ý trong mùa nắng nóng kéo dài.
Nắng nóng kéo dài gây nhiều nguy cơ đến sức khỏe
Vì sao trời nóng dễ làm tăng nguy cơ đột quỵ?
Nắng nóng có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch và tuần hoàn qua nhiều cơ chế. Các cơ chế này thường không hoạt động riêng lẻ mà có thể kết hợp với nhau, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.
Cơ chế
Tác động lên cơ thể
Liên quan nguy cơ đột quỵ
Mất nước
Giảm thể tích tuần hoàn, máu cô đặc hơn
Có thể làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối, đặc biệt ở người có bệnh mạch máu
Rối loạn điện giải
Ảnh hưởng dẫn truyền thần kinh, cơ và nhịp tim
Có thể làm nặng bệnh tim mạch, gây mệt lả, lú lẫn hoặc rối loạn nhịp
Dao động huyết áp
Huyết áp có thể tăng hoặc giảm bất thường
Là yếu tố nguy hiểm ở người tăng huyết áp, xơ vữa mạch hoặc từng đột quỵ
Tăng gánh nặng tim
Tim phải bơm máu nhiều hơn để tản nhiệt
Nguy hiểm hơn ở người bệnh tim mạch, suy tim, rối loạn nhịp hoặc người cao tuổi
Kiệt sức do nóng/sốc nhiệt
Rối loạn điều hòa thân nhiệt, mất nước, rối loạn ý thức
Có thể đi kèm biến chứng thần kinh, tim mạch và cần cấp cứu
Mất nước khiến máu cô đặc hơn
Khi trời nóng, cơ thể tăng tiết mồ hôi để làm mát. Nếu không bổ sung đủ nước, thể tích tuần hoàn có thể giảm và máu có xu hướng cô đặc hơn. Ở người có xơ vữa mạch máu, rung nhĩ, bệnh tim mạch hoặc từng đột quỵ, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ biến cố mạch máu.
Dấu hiệu cơ thể đang thiếu nước có thể gồm:
Khô miệng, khát nhiều.
Nước tiểu sẫm màu.
Tiểu ít.
Chóng mặt khi đứng lên.
Mệt lả hoặc đau đầu.
Theo khuyến nghị dinh dưỡng tham khảo, tổng lượng nước từ đồ uống và thực phẩm ở người trưởng thành khỏe mạnh thường khoảng 2,7 lít/ngày ở nữ và 3,7 lít/ngày ở nam. Tuy nhiên, nhu cầu thực tế thay đổi theo thời tiết, vận động, lượng mồ hôi, bệnh nền và thuốc đang dùng. Người bệnh tim, bệnh thận, suy gan hoặc đang được dặn hạn chế dịch cần hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
Mùa nóng cơ thể nên được bổ sung đủ nước
Tim mạch phải hoạt động quá tải khi trời nóng
Để tản nhiệt, cơ thể tăng lưu lượng máu ra da và ngoại vi. Điều này khiến tim phải bơm máu nhanh hơn và hoạt động nhiều hơn bình thường.
Ở người có:
Tăng huyết áp.
Bệnh mạch vành.
Suy tim.
Rối loạn nhịp tim.
Tiền sử đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua.
hệ tim mạch có thể khó thích nghi với áp lực nhiệt kéo dài. Điều này làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ trong mùa hè.
Huyết áp dễ dao động trong thời tiết nắng nóng
Nhiều người nghĩ trời nóng chỉ làm tụt huyết áp, nhưng thực tế huyết áp có thể dao động theo nhiều hướng khác nhau.
Một số người bị tụt huyết áp do mất nước.
Một số người tăng huyết áp vì áp lực nhiệt, mất ngủ hoặc do tim phải hoạt động nhiều hơn để giúp cơ thể tản nhiệt.
Người dùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc tim mạch có thể dễ mất cân bằng dịch hơn.
Sự thay đổi huyết áp đột ngột có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim, đột quỵ,... ở người có bệnh nền.
Người tăng huyết áp cần lưu ý:
Không tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc huyết áp khi trời nóng.
Đo huyết áp đều đặn trong các đợt nắng nóng.
Hạn chế ăn mặn, tránh rượu bia và uống đủ nước theo tình trạng sức khỏe.
Đi khám nếu huyết áp dao động nhiều, chóng mặt kéo dài, đau đầu tăng hoặc có dấu hiệu bất thường.
Rối loạn điện giải ảnh hưởng thần kinh và tim mạch
Đổ mồ hôi nhiều khiến cơ thể mất nước và các chất điện giải như natri, kali. Khi điện giải mất cân bằng, cơ thể có thể xuất hiện:
Chóng mặt.
Mệt lả.
Chuột rút.
Tim đập nhanh.
Lú lẫn.
Ở người lớn tuổi hoặc người bệnh nền, rối loạn điện giải kéo dài có thể làm nặng thêm bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc rối loạn thần kinh.
Nguy cơ đột quỵ ở người lớn tuổi do nắng nóng
Những ai có nguy cơ đột quỵ cao hơn trong mùa nóng?
Một số nhóm người dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng hơn do khả năng điều hòa thân nhiệt kém, bệnh nền có sẵn, thuốc đang dùng hoặc thời gian tiếp xúc nhiệt kéo dài.
Nhóm nguy cơ
Vì sao dễ bị ảnh hưởng khi nắng nóng?
Cách phòng tránh
Người cao tuổi
Khả năng điều hòa thân nhiệt giảm, cảm giác khát kém, thường có bệnh nền
Ở nơi mát, uống nước phù hợp, theo dõi huyết áp, tránh ra ngoài nắng gắt
Người tăng huyết áp
Huyết áp dễ dao động khi mất nước hoặc stress nhiệt
Uống thuốc đúng chỉ định, đo huyết áp, không tự giảm thuốc
Người bệnh tim mạch
Tim phải làm việc nhiều hơn để tản nhiệt
Tránh vận động ngoài trời giờ nóng, nghỉ đủ, đi khám nếu đau ngực/khó thở
Người đái tháo đường
Dễ mất nước, có thể giảm cảm nhận khát, thuốc có thể ảnh hưởng dịch
Theo dõi đường huyết, uống nước phù hợp, tránh phơi nắng kéo dài
Người bệnh thận
Cân bằng nước – điện giải dễ bị ảnh hưởng
Hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp, không tự uống quá nhiều hoặc quá ít
Người từng đột quỵ/TIA (cơn thiếu máu thoáng qua)
Nguy cơ tái phát cao hơn nếu mất nước, huyết áp dao động hoặc bỏ thuốc
Dùng thuốc đúng chỉ định, tái khám đúng hẹn, hỏi bác sĩ kế hoạch phòng ngừa mùa nóng
Người lao động ngoài trời
Tiếp xúc nhiệt kéo dài, mất nước/muối qua mồ hôi
Nghỉ giải lao, uống nước đều, mặc đồ thoáng, dừng làm việc nếu chóng mặt
Người cao tuổi
Người trên 65 tuổi thường giảm khả năng điều hòa thân nhiệt và cảm giác khát cũng có thể kém hơn người trẻ. Điều này khiến họ dễ mất nước mà không nhận ra.
Trong các đợt nắng nóng kéo dài, gia đình nên kiểm tra người cao tuổi thường xuyên, đảm bảo phòng ở thông thoáng, có quạt hoặc điều hòa nếu có điều kiện, đồng thời theo dõi huyết áp, tình trạng ăn uống và mức độ tỉnh táo.
Người tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch
Đây là nhóm dễ gặp biến động huyết áp và quá tải tim mạch khi nhiệt độ môi trường tăng cao.
Nếu đang dùng thuốc huyết áp, thuốc lợi tiểu hoặc thuốc tim mạch, người bệnh không nên tự ý ngưng hoặc giảm thuốc vì có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ.
Người mắc đái tháo đường
Đái tháo đường có thể ảnh hưởng khả năng điều hòa nhiệt và làm tăng nguy cơ mất nước. Một số thuốc điều trị cũng có thể khiến cơ thể dễ mất dịch hơn trong thời tiết nóng.
Người bệnh nên theo dõi đường huyết đều đặn, uống nước phù hợp và tránh để cơ thể mất nước kéo dài.
Người từng đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua
Người từng đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua cần đặc biệt thận trọng trong mùa nóng, vì mất nước, huyết áp dao động hoặc bỏ thuốc có thể làm tăng nguy cơ tái phát.
Nhóm này nên:
Uống thuốc đúng chỉ định.
Theo dõi huyết áp.
Tránh ra ngoài khi nắng gắt.
Tái khám theo lịch hẹn.
Hỏi bác sĩ về kế hoạch phòng tránh trong các đợt nắng nóng kéo dài.
Người lao động ngoài trời
Shipper, công nhân xây dựng, tài xế, nông dân hoặc người tập luyện ngoài trời có nguy cơ cao do tiếp xúc nhiệt kéo dài.
Nếu xuất hiện đau đầu, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc mệt lả khi làm việc ngoài trời, cần nghỉ ở nơi thoáng mát, bổ sung nước sớm và không cố tiếp tục làm việc.
Shipper tiếp xúc nhiệt kéo dài khi làm việc ngoài trời
Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ cần cấp cứu
Đột quỵ là tình trạng cấp cứu. Khi nghi ngờ đột quỵ, cần gọi cấp cứu ngay để người bệnh được đưa đến bệnh viện có khả năng xử trí phù hợp. Không nên chờ người bệnh nghỉ thêm hoặc tự điều trị tại nhà.
Nhận biết đột quỵ bằng quy tắc BE-FAST
Ký hiệu
Dấu hiệu cần chú ý
Ý nghĩa
B – Balance
Mất thăng bằng, chóng mặt đột ngột, đi loạng choạng
Có thể là dấu hiệu tổn thương vùng não kiểm soát thăng bằng
E – Eyes
Nhìn đôi, mất thị lực một bên hoặc hai bên đột ngột
Có thể liên quan thiếu máu não hoặc tổn thương đường thị giác
F – Face
Méo mặt, lệch miệng
Dấu hiệu điển hình của yếu liệt mặt do đột quỵ
A – Arms
Yếu hoặc tê một bên tay chân
Gợi ý tổn thương thần kinh vận động/cảm giác một bên cơ thể
S – Speech
Nói khó, nói đớ, không hiểu lời nói
Dấu hiệu rối loạn ngôn ngữ hoặc phát âm
T – Time
Gọi cấp cứu ngay
Thời gian là yếu tố quyết định cơ hội điều trị và phục hồi
Nguyên tắc BE-FAST nhận biết đột quỵ
Méo miệng, nói khó
Người bệnh có thể nói đớ, phát âm khó, không hiểu lời nói hoặc trả lời không đúng câu hỏi. Đây là dấu hiệu tổn thương thần kinh cần cấp cứu ngay.
Yếu hoặc tê một bên tay chân
Tình trạng yếu hoặc tê xuất hiện đột ngột ở một bên cơ thể là dấu hiệu điển hình của đột quỵ não.
Người bệnh có thể:
Cầm nắm yếu.
Đi loạng choạng.
Không nhấc được tay chân.
Rơi đồ vật khỏi tay.
Nhìn mờ, mất thăng bằng hoặc chóng mặt đột ngột
Đột quỵ có thể gây nhìn mờ, mất thị lực đột ngột, chóng mặt dữ dội hoặc mất thăng bằng. Những triệu chứng này đặc biệt đáng lo nếu xuất hiện đột ngột, kèm nói khó, yếu tay chân, đau đầu dữ dội hoặc lơ mơ.
Đau đầu dữ dội, nôn hoặc lơ mơ
Nếu đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội, kèm nôn, nhìn mờ, đi đứng không vững, lơ mơ hoặc mất ý thức, cần đến bệnh viện ngay vì có thể liên quan đột quỵ xuất huyết não hoặc tình trạng thần kinh cấp cứu khác.
Lơ mơ hoặc mất ý thức
Rối loạn ý thức là dấu hiệu nguy hiểm cho thấy não có thể đang bị tổn thương nghiêm trọng. Không nên chờ người bệnh “nghỉ thêm cho khỏe”, nhất là khi trước đó có tiếp xúc nắng nóng kéo dài, mất nước hoặc huyết áp bất thường.
Mất thăng bằng, lơ mơ, đi đứng không vững có thể là dấu hiệu khi thần kinh tổn thương
Không nên làm gì khi nghi ngờ đột quỵ?
Khi nghi ngờ đột quỵ, xử trí sai có thể làm mất thời gian vàng điều trị hoặc khiến người bệnh gặp thêm nguy cơ sặc, tụt huyết áp, xuất huyết hoặc tương tác thuốc.
Không chờ người bệnh nghỉ thêm để “theo dõi”: Đột quỵ cần cấp cứu càng sớm càng tốt. Chậm trễ có thể làm giảm cơ hội điều trị.
Không tự lái xe đưa người bệnh đi nếu có thể gọi cấp cứu: Xe cấp cứu có thể hỗ trợ xử trí ban đầu và đưa người bệnh đến cơ sở phù hợp.
Không tự cho uống thuốc hạ huyết áp, thuốc chống đông, aspirin hoặc thuốc dân gian: Một số trường hợp đột quỵ là xuất huyết não; dùng thuốc sai có thể nguy hiểm.
Không cho ăn hoặc uống nếu người bệnh lơ mơ, nôn, nuốt khó hoặc nói khó: Người bệnh có nguy cơ sặc vào đường thở.
Không cạo gió, chích máu đầu ngón tay hoặc áp dụng mẹo truyền miệng: Những cách này không điều trị được đột quỵ và có thể làm chậm thời gian cấp cứu.
Không tự kết luận là say nắng hoặc tụt huyết áp nếu có dấu hiệu BE-FAST: Nắng nóng có thể đi kèm đột quỵ, sốc nhiệt hoặc rối loạn tim mạch; cần đánh giá y tế khẩn cấp.
Những điều không nên làm khi nghi ngờ đột quỵ
Cách giảm nguy cơ đột quỵ trong mùa nắng nóng
Phòng ngừa trong mùa nóng cần tập trung vào giảm mất nước, hạn chế stress nhiệt, kiểm soát huyết áp, dùng thuốc đúng chỉ định và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.
Uống đủ nước phù hợp, không chờ đến khi khát
Nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát, nhưng ở người lớn tuổi cảm giác khát có thể giảm. Điều này khiến cơ thể thiếu nước âm thầm trong ngày nóng.
Cách bổ sung nước hợp lý:
Uống nước đủ lượng và nên chia làm nhiều lần trong ngày, không đợi khát mới uống.
Tăng lượng nước phù hợp khi vận động ngoài trời hoặc đổ nhiều mồ hôi.
Có thể dùng dung dịch bù điện giải trong một số trường hợp ra nhiều mồ hôi, nhưng không lạm dụng nếu có bệnh tim/thận.
Hạn chế nước ngọt có gas và rượu bia vì có thể làm mất nước nhiều hơn hoặc ảnh hưởng huyết áp.
Nước tiểu vàng nhạt thường gợi ý cơ thể đủ nước hơn so với nước tiểu sẫm màu. Tuy nhiên, người bệnh tim, bệnh thận, suy gan hoặc đang được bác sĩ dặn hạn chế dịch cần hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
Hạn chế ra ngoài trong giờ nắng gắt
Nhiệt độ ngoài trời thường cao nhất vào giữa trưa và đầu giờ chiều. Đây cũng là thời điểm nguy cơ mất nước, sốc nhiệt và biến cố tim mạch tăng cao hơn.
Nếu bắt buộc phải ra ngoài:
Đội mũ rộng vành.
Mặc quần áo sáng màu, thoáng.
Nghỉ giải lao thường xuyên.
Mang theo nước uống.
Tránh làm việc liên tục dưới nắng.
Dừng lại ngay nếu có chóng mặt, đau đầu, tim đập nhanh hoặc mệt lả.
Không tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng
Nhiều người có thói quen tắm lạnh ngay khi vừa đi ngoài trời nắng về. Việc thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể làm co mạch và tạo áp lực lên tim mạch, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh tim mạch.
Sau khi đi nắng, nên:
Nghỉ ở nơi thoáng mát.
Lau mồ hôi.
Uống nước từng ngụm nhỏ nếu tỉnh táo và không nôn.
Để cơ thể hạ nhiệt dần rồi mới tắm bằng nước mát vừa phải.
Không nên tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng
Theo dõi huyết áp thường xuyên trong mùa nóng
Người tăng huyết áp nên:
Đo huyết áp định kỳ.
Uống thuốc đúng chỉ định.
Không tự ý giảm hoặc ngưng thuốc.
Tái khám theo lịch hẹn.
Ghi lại chỉ số huyết áp nếu dao động bất thường.
Nếu huyết áp dao động nhiều, đau đầu kéo dài, chóng mặt thường xuyên, đau ngực, khó thở hoặc hồi hộp, cần đi khám sớm.
Duy trì thuốc điều trị bệnh nền
Người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch hoặc từng đột quỵ cần dùng thuốc đúng theo chỉ định. Không tự ý bỏ thuốc vì thấy trời nóng, ăn ít, mệt hoặc huyết áp thay đổi nhất thời.
Nếu có chóng mặt, tụt huyết áp, tiểu ít, khát nhiều hoặc mệt bất thường trong mùa nóng, người bệnh nên liên hệ bác sĩ để được điều chỉnh an toàn thay vì tự thay đổi thuốc.
Ngủ đủ giấc và tránh stress kéo dài
Thiếu ngủ và stress có thể làm huyết áp dao động, tăng nhịp tim và làm giảm khả năng kiểm soát bệnh nền. Trong các đợt nắng nóng kéo dài, người có bệnh nền nên duy trì:
Giấc ngủ đều đặn.
Ăn uống điều độ.
Tránh làm việc quá sức ngoài trời.
Hạn chế rượu bia.
Nghỉ ngơi ở nơi mát.
Nghỉ giải lao khi làm việc ngoài trời
Người lao động ngoài trời nên chia nhỏ thời gian làm việc, nghỉ ở nơi râm mát và bổ sung nước đều đặn. Không nên cố làm liên tục khi có dấu hiệu chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, tim đập nhanh hoặc mệt lả.
Nếu có lơ mơ, nói nhảm, ngất, co giật hoặc thân nhiệt rất cao, cần nghĩ đến sốc nhiệt và gọi cấp cứu.
Những sai lầm thường gặp trong mùa hè
Chỉ uống nước khi thấy khát
Khát là dấu hiệu cơ thể đã bắt đầu thiếu nước. Ở người cao tuổi, cảm giác khát có thể giảm nên nguy cơ mất nước càng cao hơn. Nên uống nước đều trong ngày, điều chỉnh theo mức vận động, thời tiết và bệnh nền.
Tự ý giảm thuốc huyết áp
Một số người lo tụt huyết áp khi trời nóng nên tự ý giảm thuốc. Điều này có thể khiến huyết áp tăng mất kiểm soát và làm tăng nguy cơ đột quỵ. Mọi thay đổi thuốc cần có hướng dẫn của bác sĩ.
Uống nhiều rượu bia để “giải nhiệt”
Rượu bia không giúp giải nhiệt mà còn có thể làm cơ thể mất nước nhanh hơn, ảnh hưởng huyết áp, nhịp tim và chất lượng giấc ngủ.
Tập thể dục ngoài trời vào giờ nắng gắt
Tập luyện là tốt cho sức khỏe, nhưng tập ngoài trời khi nhiệt độ cao có thể làm tăng nguy cơ mất nước, kiệt sức do nóng hoặc sốc nhiệt. Nên chọn thời điểm sáng sớm, chiều mát hoặc tập trong không gian thông thoáng.
Chủ quan với dấu hiệu đột quỵ thoáng qua
Một số triệu chứng như yếu tay chân, nói khó, nhìn mờ hoặc chóng mặt có thể thoáng qua rồi tự hết. Đây có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua, vẫn cần đi khám sớm vì nguy cơ đột quỵ thật sự sau đó có thể tăng.
Không nên chủ quan với các dấu hiệu đột quỵ
Khi nào nên đi khám?
Nên khám chuyên khoa Nội tổng hợp, Tim mạch hoặc Thần kinh nếu có yếu tố nguy cơ hoặc triệu chứng bất thường trong mùa nóng.
Cần gọi cấp cứu ngay nếu nghi đột quỵ
Gọi cấp cứu ngay nếu người bệnh có:
Méo miệng.
Yếu hoặc tê một bên tay chân.
Nói khó, nói đớ.
Nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột.
Mất thăng bằng, chóng mặt dữ dội.
Đau đầu dữ dội đột ngột.
Lơ mơ, ngất hoặc co giật.
Nên đi khám nếu có triệu chứng tim mạch hoặc huyết áp bất thường
Nên khám nếu có:
Huyết áp dao động nhiều.
Chóng mặt kéo dài.
Tim đập nhanh bất thường.
Đau đầu tái diễn khi trời nóng.
Mệt nhiều dù đã nghỉ ngơi.
Đau ngực, khó thở khi gắng sức.
Tiểu ít, nước tiểu sẫm màu kéo dài.
Có tiền sử đột quỵ, bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh thận.
Người có bệnh nền nên được theo dõi sức khỏe định kỳ trong các đợt nắng nóng kéo dài để giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Bác sĩ BVĐK Hồng Ngọc khám tim mạch cho bệnh nhân
Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, người bệnh có thể được thăm khám chuyên khoa Nội tổng hợp, Tim mạch, Nội tiết hoặc Thần kinh tùy tình trạng. Việc đánh giá toàn diện giúp kiểm soát huyết áp, đường huyết, rối loạn mỡ máu, nguy cơ tim mạch và các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ trong mùa nắng nóng.
Câu hỏi thường gặp
Nắng nóng có trực tiếp gây đột quỵ không?
Nắng nóng không phải nguyên nhân duy nhất gây đột quỵ, nhưng có thể làm tăng nguy cơ ở người có yếu tố nền. Cơ chế thường liên quan đến mất nước, máu cô đặc hơn, rối loạn điện giải, dao động huyết áp và tăng gánh nặng tim mạch.
Người trẻ có bị đột quỵ mùa nóng không?
Có thể. Người trẻ vẫn có thể bị đột quỵ, đặc biệt nếu có tăng huyết áp, bệnh tim mạch, rối loạn đông máu, hút thuốc, béo phì, mất nước nặng hoặc lao động/tập luyện ngoài trời quá sức trong thời tiết nóng.
Uống bao nhiêu nước để giảm nguy cơ mất nước mùa hè?
Tổng lượng nước cần mỗi ngày phụ thuộc vào tuổi, mức vận động, thời tiết, lượng mồ hôi, bệnh nền và thuốc đang dùng. Người khỏe mạnh cần uống đủ nước trong ngày; người bệnh tim, bệnh thận, suy gan hoặc được dặn hạn chế dịch nên hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
Có nên tự giảm thuốc huyết áp trong mùa nóng không?
Không. Người bệnh không nên tự ý giảm hoặc ngừng thuốc huyết áp khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Việc thay đổi thuốc tùy tiện có thể khiến huyết áp mất kiểm soát và làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch hoặc đột quỵ.
Dấu hiệu nào cần gọi cấp cứu ngay?
Cần gọi cấp cứu nếu có dấu hiệu BE-FAST: mất thăng bằng, nhìn mờ đột ngột, méo miệng, yếu/tê một bên tay chân, nói khó. Ngoài ra, đau đầu dữ dội, lơ mơ, ngất hoặc co giật cũng là dấu hiệu nguy hiểm.
Người từng đột quỵ cần lưu ý gì khi trời nóng?
Người từng đột quỵ cần uống thuốc đúng chỉ định, theo dõi huyết áp, tránh nắng gắt, uống nước phù hợp, hạn chế rượu bia và tái khám đúng hẹn. Nếu có dấu hiệu thần kinh mới xuất hiện, cần gọi cấp cứu ngay.
Hotline Cấp cứu BVĐK Hồng Ngọc 1900 636 555, hoạt động 24/7
Kết luận
Nắng nóng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi, người có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận hoặc từng đột quỵ. Cơ chế thường liên quan đến mất nước, máu cô đặc hơn, rối loạn điện giải, huyết áp dao động và tim mạch phải hoạt động quá tải.
Để giảm nguy cơ trong mùa nóng, người bệnh nên uống đủ nước phù hợp, hạn chế ra ngoài giờ nắng gắt, theo dõi huyết áp, dùng thuốc đúng chỉ định, hạn chế rượu bia và nghỉ giải lao khi làm việc ngoài trời. Nếu xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ theo BE-FAST, cần gọi cấp cứu ngay để tăng cơ hội điều trị hiệu quả.
Nếu thường xuyên làm việc ngoài trời, có tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường hoặc từng xuất hiện triệu chứng chóng mặt, đau đầu khi trời nóng, người bệnh nên thăm khám sớm để được đánh giá nguy cơ tim mạch và tư vấn cách phòng ngừa đột quỵ phù hợp trong mùa nắng nóng. Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, khách hàng có thể thăm khám cùng đội ngũ bác sĩ Nội tổng quát và Tim mạch giàu kinh nghiệm với hệ thống xét nghiệm, chẩn đoán hiện đại cùng quy trình nhanh chóng, hạn chế chờ đợi.
Lưu ý y khoa
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ như méo miệng, yếu tay chân, nói khó, nhìn mờ đột ngột, mất thăng bằng, đau đầu dữ dội hoặc lơ mơ, cần gọi cấp cứu ngay.
Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận, từng đột quỵ hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp, thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu cần trao đổi với bác sĩ về cách theo dõi sức khỏe trong mùa nắng nóng. Không tự ý thay đổi thuốc hoặc áp dụng mẹo dân gian khi nghi ngờ đột quỵ.
Nắng nóng kéo dài không phải là nguyên nhân duy nhất gây đột quỵ, nhưng có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch và tai biến mạch máu não, đặc biệt ở người cao tuổi, người tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận, người từng đột quỵ hoặc người phải lao động ngoài trời trong thời gian dài.
Khi trời nóng, cơ thể dễ mất nước, rối loạn điện giải, huyết áp dao động và tim phải hoạt động nhiều hơn để tản nhiệt. Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ ở người có sẵn yếu tố nền. Vì vậy, trong mùa hè hoặc các đợt nắng nóng cực đoan, việc uống đủ nước phù hợp, tránh nắng gắt, theo dõi huyết áp và nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ là rất quan trọng.
Trả lời nhanh: Nắng nóng có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ thông qua mất nước, máu cô đặc hơn, rối loạn điện giải, huyết áp dao động và tăng gánh nặng lên tim mạch. Người cao tuổi, người tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận hoặc từng đột quỵ cần đặc biệt thận trọng. Nếu có dấu hiệu BE-FAST như mất thăng bằng, nhìn mờ đột ngột, méo miệng, yếu tay chân, nói khó, cần gọi cấp cứu ngay.
Tăng nguy cơ về đột quỵ mùa nắng ở người già
Tham vấn chuyên môn: BSCKII Nguyễn Đức Mạnh – Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc – Phúc Trường Minh.Ngày cập nhật: 20/05/2026.
Tóm tắt nhanh bài viết
Nắng nóng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ, nhất là ở người cao tuổi, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận hoặc từng đột quỵ.
Cơ chế thường liên quan đến mất nước, máu cô đặc hơn, rối loạn điện giải, dao động huyết áp và tăng gánh nặng cho tim mạch.
Dấu hiệu nghi đột quỵ cần cấp cứu gồm mất thăng bằng, nhìn mờ đột ngột, méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội hoặc lơ mơ.
Khi nghi đột quỵ, cần gọi cấp cứu ngay; không chờ người bệnh nghỉ thêm, không tự lái xe đi viện, không tự cho uống thuốc, ăn hoặc uống nước nếu người bệnh lơ mơ.
Để giảm nguy cơ trong mùa nóng, cần uống đủ nước phù hợp, tránh nắng gắt, theo dõi huyết áp, uống thuốc đúng chỉ định, hạn chế rượu bia và nghỉ giải lao khi làm việc ngoài trời.
Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận hoặc từng đột quỵ nên hỏi bác sĩ về kế hoạch theo dõi trong các đợt nắng nóng.
Nắng nóng có làm tăng nguy cơ đột quỵ không?
Có. Nắng nóng kéo dài không trực tiếp gây đột quỵ ở tất cả mọi người, nhưng có thể làm tăng nguy cơ biến cố ở người cao tuổi, người có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận, rối loạn mỡ máu, người từng đột quỵ hoặc có lối sống nguy cơ như hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia. Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng nắng nóng thường đóng vai trò yếu tố thúc đẩy nguy cơ, không phải nguyên nhân duy nhất gây đột quỵ trong mọi trường hợp.
Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể phải tăng hoạt động tản nhiệt qua đổ mồ hôi và tăng lưu lượng máu ra da. Nếu không bù nước phù hợp, người bệnh có thể mất nước, máu cô đặc hơn, huyết áp dao động và tim phải hoạt động nhiều hơn. Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ biến cố mạch máu não ở người vốn đã có yếu tố nguy cơ.
Theo tổ chức y tế thế giới WHO, nắng nóng có thể làm nặng thêm các bệnh tim mạch, hô hấp, đái tháo đường và các bệnh mạn tính khác. Vì vậy, người có bệnh nền cần đặc biệt chú ý trong mùa nắng nóng kéo dài.
Nắng nóng kéo dài gây nhiều nguy cơ đến sức khỏe
Vì sao trời nóng dễ làm tăng nguy cơ đột quỵ?
Nắng nóng có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch và tuần hoàn qua nhiều cơ chế. Các cơ chế này thường không hoạt động riêng lẻ mà có thể kết hợp với nhau, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.
Cơ chế
Tác động lên cơ thể
Liên quan nguy cơ đột quỵ
Mất nước
Giảm thể tích tuần hoàn, máu cô đặc hơn
Có thể làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối, đặc biệt ở người có bệnh mạch máu
Rối loạn điện giải
Ảnh hưởng dẫn truyền thần kinh, cơ và nhịp tim
Có thể làm nặng bệnh tim mạch, gây mệt lả, lú lẫn hoặc rối loạn nhịp
Dao động huyết áp
Huyết áp có thể tăng hoặc giảm bất thường
Là yếu tố nguy hiểm ở người tăng huyết áp, xơ vữa mạch hoặc từng đột quỵ
Tăng gánh nặng tim
Tim phải bơm máu nhiều hơn để tản nhiệt
Nguy hiểm hơn ở người bệnh tim mạch, suy tim, rối loạn nhịp hoặc người cao tuổi
Kiệt sức do nóng/sốc nhiệt
Rối loạn điều hòa thân nhiệt, mất nước, rối loạn ý thức
Có thể đi kèm biến chứng thần kinh, tim mạch và cần cấp cứu
Mất nước khiến máu cô đặc hơn
Khi trời nóng, cơ thể tăng tiết mồ hôi để làm mát. Nếu không bổ sung đủ nước, thể tích tuần hoàn có thể giảm và máu có xu hướng cô đặc hơn. Ở người có xơ vữa mạch máu, rung nhĩ, bệnh tim mạch hoặc từng đột quỵ, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ biến cố mạch máu.
Dấu hiệu cơ thể đang thiếu nước có thể gồm:
Khô miệng, khát nhiều.
Nước tiểu sẫm màu.
Tiểu ít.
Chóng mặt khi đứng lên.
Mệt lả hoặc đau đầu.
Theo khuyến nghị dinh dưỡng tham khảo, tổng lượng nước từ đồ uống và thực phẩm ở người trưởng thành khỏe mạnh thường khoảng 2,7 lít/ngày ở nữ và 3,7 lít/ngày ở nam. Tuy nhiên, nhu cầu thực tế thay đổi theo thời tiết, vận động, lượng mồ hôi, bệnh nền và thuốc đang dùng. Người bệnh tim, bệnh thận, suy gan hoặc đang được dặn hạn chế dịch cần hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
Mùa nóng cơ thể nên được bổ sung đủ nước
Tim mạch phải hoạt động quá tải khi trời nóng
Để tản nhiệt, cơ thể tăng lưu lượng máu ra da và ngoại vi. Điều này khiến tim phải bơm máu nhanh hơn và hoạt động nhiều hơn bình thường.
Ở người có:
Tăng huyết áp.
Bệnh mạch vành.
Suy tim.
Rối loạn nhịp tim.
Tiền sử đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua.
hệ tim mạch có thể khó thích nghi với áp lực nhiệt kéo dài. Điều này làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ trong mùa hè.
Huyết áp dễ dao động trong thời tiết nắng nóng
Nhiều người nghĩ trời nóng chỉ làm tụt huyết áp, nhưng thực tế huyết áp có thể dao động theo nhiều hướng khác nhau.
Một số người bị tụt huyết áp do mất nước.
Một số người tăng huyết áp vì áp lực nhiệt, mất ngủ hoặc do tim phải hoạt động nhiều hơn để giúp cơ thể tản nhiệt.
Người dùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc tim mạch có thể dễ mất cân bằng dịch hơn.
Sự thay đổi huyết áp đột ngột có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim, đột quỵ,... ở người có bệnh nền.
Người tăng huyết áp cần lưu ý:
Không tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc huyết áp khi trời nóng.
Đo huyết áp đều đặn trong các đợt nắng nóng.
Hạn chế ăn mặn, tránh rượu bia và uống đủ nước theo tình trạng sức khỏe.
Đi khám nếu huyết áp dao động nhiều, chóng mặt kéo dài, đau đầu tăng hoặc có dấu hiệu bất thường.
Rối loạn điện giải ảnh hưởng thần kinh và tim mạch
Đổ mồ hôi nhiều khiến cơ thể mất nước và các chất điện giải như natri, kali. Khi điện giải mất cân bằng, cơ thể có thể xuất hiện:
Chóng mặt.
Mệt lả.
Chuột rút.
Tim đập nhanh.
Lú lẫn.
Ở người lớn tuổi hoặc người bệnh nền, rối loạn điện giải kéo dài có thể làm nặng thêm bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc rối loạn thần kinh.
Nguy cơ đột quỵ ở người lớn tuổi do nắng nóng
Những ai có nguy cơ đột quỵ cao hơn trong mùa nóng?
Một số nhóm người dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng hơn do khả năng điều hòa thân nhiệt kém, bệnh nền có sẵn, thuốc đang dùng hoặc thời gian tiếp xúc nhiệt kéo dài.
Nhóm nguy cơ
Vì sao dễ bị ảnh hưởng khi nắng nóng?
Cách phòng tránh
Người cao tuổi
Khả năng điều hòa thân nhiệt giảm, cảm giác khát kém, thường có bệnh nền
Ở nơi mát, uống nước phù hợp, theo dõi huyết áp, tránh ra ngoài nắng gắt
Người tăng huyết áp
Huyết áp dễ dao động khi mất nước hoặc stress nhiệt
Uống thuốc đúng chỉ định, đo huyết áp, không tự giảm thuốc
Người bệnh tim mạch
Tim phải làm việc nhiều hơn để tản nhiệt
Tránh vận động ngoài trời giờ nóng, nghỉ đủ, đi khám nếu đau ngực/khó thở
Người đái tháo đường
Dễ mất nước, có thể giảm cảm nhận khát, thuốc có thể ảnh hưởng dịch
Theo dõi đường huyết, uống nước phù hợp, tránh phơi nắng kéo dài
Người bệnh thận
Cân bằng nước – điện giải dễ bị ảnh hưởng
Hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp, không tự uống quá nhiều hoặc quá ít
Người từng đột quỵ/TIA (cơn thiếu máu thoáng qua)
Nguy cơ tái phát cao hơn nếu mất nước, huyết áp dao động hoặc bỏ thuốc
Dùng thuốc đúng chỉ định, tái khám đúng hẹn, hỏi bác sĩ kế hoạch phòng ngừa mùa nóng
Người lao động ngoài trời
Tiếp xúc nhiệt kéo dài, mất nước/muối qua mồ hôi
Nghỉ giải lao, uống nước đều, mặc đồ thoáng, dừng làm việc nếu chóng mặt
Người cao tuổi
Người trên 65 tuổi thường giảm khả năng điều hòa thân nhiệt và cảm giác khát cũng có thể kém hơn người trẻ. Điều này khiến họ dễ mất nước mà không nhận ra.
Trong các đợt nắng nóng kéo dài, gia đình nên kiểm tra người cao tuổi thường xuyên, đảm bảo phòng ở thông thoáng, có quạt hoặc điều hòa nếu có điều kiện, đồng thời theo dõi huyết áp, tình trạng ăn uống và mức độ tỉnh táo.
Người tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch
Đây là nhóm dễ gặp biến động huyết áp và quá tải tim mạch khi nhiệt độ môi trường tăng cao.
Nếu đang dùng thuốc huyết áp, thuốc lợi tiểu hoặc thuốc tim mạch, người bệnh không nên tự ý ngưng hoặc giảm thuốc vì có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ.
Người mắc đái tháo đường
Đái tháo đường có thể ảnh hưởng khả năng điều hòa nhiệt và làm tăng nguy cơ mất nước. Một số thuốc điều trị cũng có thể khiến cơ thể dễ mất dịch hơn trong thời tiết nóng.
Người bệnh nên theo dõi đường huyết đều đặn, uống nước phù hợp và tránh để cơ thể mất nước kéo dài.
Người từng đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua
Người từng đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua cần đặc biệt thận trọng trong mùa nóng, vì mất nước, huyết áp dao động hoặc bỏ thuốc có thể làm tăng nguy cơ tái phát.
Nhóm này nên:
Uống thuốc đúng chỉ định.
Theo dõi huyết áp.
Tránh ra ngoài khi nắng gắt.
Tái khám theo lịch hẹn.
Hỏi bác sĩ về kế hoạch phòng tránh trong các đợt nắng nóng kéo dài.
Người lao động ngoài trời
Shipper, công nhân xây dựng, tài xế, nông dân hoặc người tập luyện ngoài trời có nguy cơ cao do tiếp xúc nhiệt kéo dài.
Nếu xuất hiện đau đầu, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc mệt lả khi làm việc ngoài trời, cần nghỉ ở nơi thoáng mát, bổ sung nước sớm và không cố tiếp tục làm việc.
Shipper tiếp xúc nhiệt kéo dài khi làm việc ngoài trời
Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ cần cấp cứu
Đột quỵ là tình trạng cấp cứu. Khi nghi ngờ đột quỵ, cần gọi cấp cứu ngay để người bệnh được đưa đến bệnh viện có khả năng xử trí phù hợp. Không nên chờ người bệnh nghỉ thêm hoặc tự điều trị tại nhà.
Nhận biết đột quỵ bằng quy tắc BE-FAST
Ký hiệu
Dấu hiệu cần chú ý
Ý nghĩa
B – Balance
Mất thăng bằng, chóng mặt đột ngột, đi loạng choạng
Có thể là dấu hiệu tổn thương vùng não kiểm soát thăng bằng
E – Eyes
Nhìn đôi, mất thị lực một bên hoặc hai bên đột ngột
Có thể liên quan thiếu máu não hoặc tổn thương đường thị giác
F – Face
Méo mặt, lệch miệng
Dấu hiệu điển hình của yếu liệt mặt do đột quỵ
A – Arms
Yếu hoặc tê một bên tay chân
Gợi ý tổn thương thần kinh vận động/cảm giác một bên cơ thể
S – Speech
Nói khó, nói đớ, không hiểu lời nói
Dấu hiệu rối loạn ngôn ngữ hoặc phát âm
T – Time
Gọi cấp cứu ngay
Thời gian là yếu tố quyết định cơ hội điều trị và phục hồi
Nguyên tắc BE-FAST nhận biết đột quỵ
Méo miệng, nói khó
Người bệnh có thể nói đớ, phát âm khó, không hiểu lời nói hoặc trả lời không đúng câu hỏi. Đây là dấu hiệu tổn thương thần kinh cần cấp cứu ngay.
Yếu hoặc tê một bên tay chân
Tình trạng yếu hoặc tê xuất hiện đột ngột ở một bên cơ thể là dấu hiệu điển hình của đột quỵ não.
Người bệnh có thể:
Cầm nắm yếu.
Đi loạng choạng.
Không nhấc được tay chân.
Rơi đồ vật khỏi tay.
Nhìn mờ, mất thăng bằng hoặc chóng mặt đột ngột
Đột quỵ có thể gây nhìn mờ, mất thị lực đột ngột, chóng mặt dữ dội hoặc mất thăng bằng. Những triệu chứng này đặc biệt đáng lo nếu xuất hiện đột ngột, kèm nói khó, yếu tay chân, đau đầu dữ dội hoặc lơ mơ.
Đau đầu dữ dội, nôn hoặc lơ mơ
Nếu đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội, kèm nôn, nhìn mờ, đi đứng không vững, lơ mơ hoặc mất ý thức, cần đến bệnh viện ngay vì có thể liên quan đột quỵ xuất huyết não hoặc tình trạng thần kinh cấp cứu khác.
Lơ mơ hoặc mất ý thức
Rối loạn ý thức là dấu hiệu nguy hiểm cho thấy não có thể đang bị tổn thương nghiêm trọng. Không nên chờ người bệnh “nghỉ thêm cho khỏe”, nhất là khi trước đó có tiếp xúc nắng nóng kéo dài, mất nước hoặc huyết áp bất thường.
Mất thăng bằng, lơ mơ, đi đứng không vững có thể là dấu hiệu khi thần kinh tổn thương
Không nên làm gì khi nghi ngờ đột quỵ?
Khi nghi ngờ đột quỵ, xử trí sai có thể làm mất thời gian vàng điều trị hoặc khiến người bệnh gặp thêm nguy cơ sặc, tụt huyết áp, xuất huyết hoặc tương tác thuốc.
Không chờ người bệnh nghỉ thêm để “theo dõi”: Đột quỵ cần cấp cứu càng sớm càng tốt. Chậm trễ có thể làm giảm cơ hội điều trị.
Không tự lái xe đưa người bệnh đi nếu có thể gọi cấp cứu: Xe cấp cứu có thể hỗ trợ xử trí ban đầu và đưa người bệnh đến cơ sở phù hợp.
Không tự cho uống thuốc hạ huyết áp, thuốc chống đông, aspirin hoặc thuốc dân gian: Một số trường hợp đột quỵ là xuất huyết não; dùng thuốc sai có thể nguy hiểm.
Không cho ăn hoặc uống nếu người bệnh lơ mơ, nôn, nuốt khó hoặc nói khó: Người bệnh có nguy cơ sặc vào đường thở.
Không cạo gió, chích máu đầu ngón tay hoặc áp dụng mẹo truyền miệng: Những cách này không điều trị được đột quỵ và có thể làm chậm thời gian cấp cứu.
Không tự kết luận là say nắng hoặc tụt huyết áp nếu có dấu hiệu BE-FAST: Nắng nóng có thể đi kèm đột quỵ, sốc nhiệt hoặc rối loạn tim mạch; cần đánh giá y tế khẩn cấp.
Những điều không nên làm khi nghi ngờ đột quỵ
Cách giảm nguy cơ đột quỵ trong mùa nắng nóng
Phòng ngừa trong mùa nóng cần tập trung vào giảm mất nước, hạn chế stress nhiệt, kiểm soát huyết áp, dùng thuốc đúng chỉ định và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.
Uống đủ nước phù hợp, không chờ đến khi khát
Nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát, nhưng ở người lớn tuổi cảm giác khát có thể giảm. Điều này khiến cơ thể thiếu nước âm thầm trong ngày nóng.
Cách bổ sung nước hợp lý:
Uống nước đủ lượng và nên chia làm nhiều lần trong ngày, không đợi khát mới uống.
Tăng lượng nước phù hợp khi vận động ngoài trời hoặc đổ nhiều mồ hôi.
Có thể dùng dung dịch bù điện giải trong một số trường hợp ra nhiều mồ hôi, nhưng không lạm dụng nếu có bệnh tim/thận.
Hạn chế nước ngọt có gas và rượu bia vì có thể làm mất nước nhiều hơn hoặc ảnh hưởng huyết áp.
Nước tiểu vàng nhạt thường gợi ý cơ thể đủ nước hơn so với nước tiểu sẫm màu. Tuy nhiên, người bệnh tim, bệnh thận, suy gan hoặc đang được bác sĩ dặn hạn chế dịch cần hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
Hạn chế ra ngoài trong giờ nắng gắt
Nhiệt độ ngoài trời thường cao nhất vào giữa trưa và đầu giờ chiều. Đây cũng là thời điểm nguy cơ mất nước, sốc nhiệt và biến cố tim mạch tăng cao hơn.
Nếu bắt buộc phải ra ngoài:
Đội mũ rộng vành.
Mặc quần áo sáng màu, thoáng.
Nghỉ giải lao thường xuyên.
Mang theo nước uống.
Tránh làm việc liên tục dưới nắng.
Dừng lại ngay nếu có chóng mặt, đau đầu, tim đập nhanh hoặc mệt lả.
Không tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng
Nhiều người có thói quen tắm lạnh ngay khi vừa đi ngoài trời nắng về. Việc thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể làm co mạch và tạo áp lực lên tim mạch, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh tim mạch.
Sau khi đi nắng, nên:
Nghỉ ở nơi thoáng mát.
Lau mồ hôi.
Uống nước từng ngụm nhỏ nếu tỉnh táo và không nôn.
Để cơ thể hạ nhiệt dần rồi mới tắm bằng nước mát vừa phải.
Không nên tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng
Theo dõi huyết áp thường xuyên trong mùa nóng
Người tăng huyết áp nên:
Đo huyết áp định kỳ.
Uống thuốc đúng chỉ định.
Không tự ý giảm hoặc ngưng thuốc.
Tái khám theo lịch hẹn.
Ghi lại chỉ số huyết áp nếu dao động bất thường.
Nếu huyết áp dao động nhiều, đau đầu kéo dài, chóng mặt thường xuyên, đau ngực, khó thở hoặc hồi hộp, cần đi khám sớm.
Duy trì thuốc điều trị bệnh nền
Người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch hoặc từng đột quỵ cần dùng thuốc đúng theo chỉ định. Không tự ý bỏ thuốc vì thấy trời nóng, ăn ít, mệt hoặc huyết áp thay đổi nhất thời.
Nếu có chóng mặt, tụt huyết áp, tiểu ít, khát nhiều hoặc mệt bất thường trong mùa nóng, người bệnh nên liên hệ bác sĩ để được điều chỉnh an toàn thay vì tự thay đổi thuốc.
Ngủ đủ giấc và tránh stress kéo dài
Thiếu ngủ và stress có thể làm huyết áp dao động, tăng nhịp tim và làm giảm khả năng kiểm soát bệnh nền. Trong các đợt nắng nóng kéo dài, người có bệnh nền nên duy trì:
Giấc ngủ đều đặn.
Ăn uống điều độ.
Tránh làm việc quá sức ngoài trời.
Hạn chế rượu bia.
Nghỉ ngơi ở nơi mát.
Nghỉ giải lao khi làm việc ngoài trời
Người lao động ngoài trời nên chia nhỏ thời gian làm việc, nghỉ ở nơi râm mát và bổ sung nước đều đặn. Không nên cố làm liên tục khi có dấu hiệu chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, tim đập nhanh hoặc mệt lả.
Nếu có lơ mơ, nói nhảm, ngất, co giật hoặc thân nhiệt rất cao, cần nghĩ đến sốc nhiệt và gọi cấp cứu.
Những sai lầm thường gặp trong mùa hè
Chỉ uống nước khi thấy khát
Khát là dấu hiệu cơ thể đã bắt đầu thiếu nước. Ở người cao tuổi, cảm giác khát có thể giảm nên nguy cơ mất nước càng cao hơn. Nên uống nước đều trong ngày, điều chỉnh theo mức vận động, thời tiết và bệnh nền.
Tự ý giảm thuốc huyết áp
Một số người lo tụt huyết áp khi trời nóng nên tự ý giảm thuốc. Điều này có thể khiến huyết áp tăng mất kiểm soát và làm tăng nguy cơ đột quỵ. Mọi thay đổi thuốc cần có hướng dẫn của bác sĩ.
Uống nhiều rượu bia để “giải nhiệt”
Rượu bia không giúp giải nhiệt mà còn có thể làm cơ thể mất nước nhanh hơn, ảnh hưởng huyết áp, nhịp tim và chất lượng giấc ngủ.
Tập thể dục ngoài trời vào giờ nắng gắt
Tập luyện là tốt cho sức khỏe, nhưng tập ngoài trời khi nhiệt độ cao có thể làm tăng nguy cơ mất nước, kiệt sức do nóng hoặc sốc nhiệt. Nên chọn thời điểm sáng sớm, chiều mát hoặc tập trong không gian thông thoáng.
Chủ quan với dấu hiệu đột quỵ thoáng qua
Một số triệu chứng như yếu tay chân, nói khó, nhìn mờ hoặc chóng mặt có thể thoáng qua rồi tự hết. Đây có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua, vẫn cần đi khám sớm vì nguy cơ đột quỵ thật sự sau đó có thể tăng.
Không nên chủ quan với các dấu hiệu đột quỵ
Khi nào nên đi khám?
Nên khám chuyên khoa Nội tổng hợp, Tim mạch hoặc Thần kinh nếu có yếu tố nguy cơ hoặc triệu chứng bất thường trong mùa nóng.
Cần gọi cấp cứu ngay nếu nghi đột quỵ
Gọi cấp cứu ngay nếu người bệnh có:
Méo miệng.
Yếu hoặc tê một bên tay chân.
Nói khó, nói đớ.
Nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột.
Mất thăng bằng, chóng mặt dữ dội.
Đau đầu dữ dội đột ngột.
Lơ mơ, ngất hoặc co giật.
Nên đi khám nếu có triệu chứng tim mạch hoặc huyết áp bất thường
Nên khám nếu có:
Huyết áp dao động nhiều.
Chóng mặt kéo dài.
Tim đập nhanh bất thường.
Đau đầu tái diễn khi trời nóng.
Mệt nhiều dù đã nghỉ ngơi.
Đau ngực, khó thở khi gắng sức.
Tiểu ít, nước tiểu sẫm màu kéo dài.
Có tiền sử đột quỵ, bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh thận.
Người có bệnh nền nên được theo dõi sức khỏe định kỳ trong các đợt nắng nóng kéo dài để giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Bác sĩ BVĐK Hồng Ngọc khám tim mạch cho bệnh nhân
Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, người bệnh có thể được thăm khám chuyên khoa Nội tổng hợp, Tim mạch, Nội tiết hoặc Thần kinh tùy tình trạng. Việc đánh giá toàn diện giúp kiểm soát huyết áp, đường huyết, rối loạn mỡ máu, nguy cơ tim mạch và các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ trong mùa nắng nóng.
Câu hỏi thường gặp
Nắng nóng có trực tiếp gây đột quỵ không?
Nắng nóng không phải nguyên nhân duy nhất gây đột quỵ, nhưng có thể làm tăng nguy cơ ở người có yếu tố nền. Cơ chế thường liên quan đến mất nước, máu cô đặc hơn, rối loạn điện giải, dao động huyết áp và tăng gánh nặng tim mạch.
Người trẻ có bị đột quỵ mùa nóng không?
Có thể. Người trẻ vẫn có thể bị đột quỵ, đặc biệt nếu có tăng huyết áp, bệnh tim mạch, rối loạn đông máu, hút thuốc, béo phì, mất nước nặng hoặc lao động/tập luyện ngoài trời quá sức trong thời tiết nóng.
Uống bao nhiêu nước để giảm nguy cơ mất nước mùa hè?
Tổng lượng nước cần mỗi ngày phụ thuộc vào tuổi, mức vận động, thời tiết, lượng mồ hôi, bệnh nền và thuốc đang dùng. Người khỏe mạnh cần uống đủ nước trong ngày; người bệnh tim, bệnh thận, suy gan hoặc được dặn hạn chế dịch nên hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
Có nên tự giảm thuốc huyết áp trong mùa nóng không?
Không. Người bệnh không nên tự ý giảm hoặc ngừng thuốc huyết áp khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Việc thay đổi thuốc tùy tiện có thể khiến huyết áp mất kiểm soát và làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch hoặc đột quỵ.
Dấu hiệu nào cần gọi cấp cứu ngay?
Cần gọi cấp cứu nếu có dấu hiệu BE-FAST: mất thăng bằng, nhìn mờ đột ngột, méo miệng, yếu/tê một bên tay chân, nói khó. Ngoài ra, đau đầu dữ dội, lơ mơ, ngất hoặc co giật cũng là dấu hiệu nguy hiểm.
Người từng đột quỵ cần lưu ý gì khi trời nóng?
Người từng đột quỵ cần uống thuốc đúng chỉ định, theo dõi huyết áp, tránh nắng gắt, uống nước phù hợp, hạn chế rượu bia và tái khám đúng hẹn. Nếu có dấu hiệu thần kinh mới xuất hiện, cần gọi cấp cứu ngay.
Hotline Cấp cứu BVĐK Hồng Ngọc 1900 636 555, hoạt động 24/7
Kết luận
Nắng nóng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi, người có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận hoặc từng đột quỵ. Cơ chế thường liên quan đến mất nước, máu cô đặc hơn, rối loạn điện giải, huyết áp dao động và tim mạch phải hoạt động quá tải.
Để giảm nguy cơ trong mùa nóng, người bệnh nên uống đủ nước phù hợp, hạn chế ra ngoài giờ nắng gắt, theo dõi huyết áp, dùng thuốc đúng chỉ định, hạn chế rượu bia và nghỉ giải lao khi làm việc ngoài trời. Nếu xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ theo BE-FAST, cần gọi cấp cứu ngay để tăng cơ hội điều trị hiệu quả.
Nếu thường xuyên làm việc ngoài trời, có tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường hoặc từng xuất hiện triệu chứng chóng mặt, đau đầu khi trời nóng, người bệnh nên thăm khám sớm để được đánh giá nguy cơ tim mạch và tư vấn cách phòng ngừa đột quỵ phù hợp trong mùa nắng nóng. Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, khách hàng có thể thăm khám cùng đội ngũ bác sĩ Nội tổng quát và Tim mạch giàu kinh nghiệm với hệ thống xét nghiệm, chẩn đoán hiện đại cùng quy trình nhanh chóng, hạn chế chờ đợi.
Lưu ý y khoa
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ như méo miệng, yếu tay chân, nói khó, nhìn mờ đột ngột, mất thăng bằng, đau đầu dữ dội hoặc lơ mơ, cần gọi cấp cứu ngay.
Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận, từng đột quỵ hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp, thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu cần trao đổi với bác sĩ về cách theo dõi sức khỏe trong mùa nắng nóng. Không tự ý thay đổi thuốc hoặc áp dụng mẹo dân gian khi nghi ngờ đột quỵ.
