‘Đột quỵ không chỉ trên đường chạy, mà cả sau vạch đích’

Theo ThS.BS. Lê Đình Thái, nhiều vận động viên cố gắng về đích dù có dấu hiệu cảnh báo, vô tình đẩy cơ thể vào nguy cơ đột quỵ hoặc ngừng tim, kể cả sau cuộc đua.

ThS.BS. Lê Đình Thái, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh cho biết, nhiều vận động viên lầm tưởng chỉ cần vượt qua vạch đích là mọi nguy hiểm đã ở lại phía sau. Thực tế y khoa cho thấy không ít trường hợp đột tử hoặc đột quỵ xảy ra trong khoảng 12 đến 24 giờ sau cuộc đua. “Đây chính là giai đoạn cơ thể rơi vào trạng thái khủng hoảng phục hồi", bác sĩ nói.

Có ba nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Thứ nhất, đột quỵ thường bộc phát trên nền các bệnh lý tiềm ẩn như dị dạng mạch máu não, túi phình hoặc bệnh cơ tim phì đại - những "quả bom nổ chậm" mà người chơi thể thao không hay biết.

Tình trạng mất nước và rối loạn điện giải có thể gây hình thành các cục máu đông

Thứ hai là tình trạng cô đặc máu. Sau quãng đường chạy dài tiêu tốn nhiều năng lượng, việc mất nước và rối loạn điện giải khiến máu quánh lại, dễ hình thành các cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não hoặc nhồi máu cơ tim. Đồng thời, khi nhịp tim đẩy lên mức 180 nhịp/phút quá nhanh sẽ dẫn đến phản ứng viêm toàn thân do vận động quá ngưỡng, tạo ra áp lực cực đại lên thành mạch, trực tiếp kích phát các điểm yếu bẩm sinh.

Trên đường chạy, tinh thần không bỏ cuộc giúp vận động viên bứt phá giới hạn, tuy nhiên từ góc độ sức khỏe, đây cũng là “con dao hai lưỡi”, nếu chúng ta lờ đi những cảnh báo sinh tồn của chính mình. Theo ThS.BS. Lê Đình Thái - Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh chia sẻ: “Nhiều vận động viên cố gắng gượng hoàn thành cuộc đua và bỏ qua các dấu hiệu báo động như đau tức ngực, hụt hơi hay chóng mặt. Hành động tưởng chừng như vô hại này đã 'vắt kiệt' nguồn dự trữ sinh tồn cuối cùng của cơ thể dẫn đến các biến cố đột quỵ hoặc ngừng tim có thể ập đến bất cứ lúc nào, ngay cả trong vòng 24 giờ sau khi cuộc đua đã kết thúc”.

Bên cạnh đó, sai lầm trong cách xử trí ngay tại vạch đích cũng là tác nhân gây nguy hiểm. Việc dừng lại đột ngột, ngồi xổm hoặc nằm nghỉ ngay lập tức khiến máu bị dồn ứ ở chân, làm giảm lượng máu về tim, dẫn đến tụt huyết áp não và rối loạn nhịp tim cấp tính.

Để không xảy ra những sự cố đáng tiếc, việc hiểu rõ "ngưỡng chịu tải" của bản thân là điều cần thiết. Bác sĩ Thái nhấn mạnh: “Khỏe bên ngoài không đồng nghĩa với việc hệ thống mạch máu và tim mạch an toàn bên trong. Tầm soát chuyên sâu không phải để tìm ra bệnh lý thông thường, mà là để nhận diện những 'sát thủ thầm lặng', thường chỉ lộ diện khi cơ thể bị đẩy đến giới hạn”.

Các chuyên gia khuyến cáo vận động viên cần thực hiện bộ ba bài test quan trọng: MRI mạch máu não giúp phát hiện sớm các dị dạng, túi phình mạch não; Siêu âm tim và ECG gắng sức nhằm kiểm tra sức chịu đựng của tim ở cường độ cao; Holter điện tâm đồ: Theo dõi nhịp tim 24h để phát hiện loạn nhịp tiềm ẩn. Tần suất tầm soát nên duy trì ít nhất 1 lần/năm với người tập phong trào và 6 tháng/lần với những người tham gia cự ly Full Marathon hoặc ba môn phối hợp.

Các vận động viên nên tầm soát sức khỏe 6 tháng/lần để phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, sự an toàn của mỗi vận động viên bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhất trong thói quen sinh hoạt và tập luyện. Tuyệt đối không tham gia các hoạt động cường độ cao nếu vừa khỏi ốm hoặc mất ngủ kéo dài. Thay vì chạy đua theo thành tích, hãy xây dựng một lộ trình tập luyện phù hợp với thể trạng cá nhân, xen kẽ với các quãng nghỉ khoa học. Đặc biệt, quy trình phục hồi sau mỗi cuộc đua cần được vận động viên tuân thủ nghiêm ngặt: duy trì đi bộ nhẹ nhàng 5-10 phút sau khi về đích, bổ sung điện giải từng chút một và giữ ấm cơ thể ngay lập tức.

Đối với nhiều người, chạy bộ là hành trình chinh phục bản thân, thế nhưng đam mê chỉ trọn vẹn khi đi kèm với sự hiểu biết và khoa học. Các chuyên gia khuyến cáo, vận động viên cần chủ động tầm soát tim mạch - não bộ chuyên sâu, lắng nghe các tín hiệu cảnh báo của cơ thể và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình phục hồi, để có một cơ thể khỏe mạnh và sức khỏe bền vững.

Theo ThS.BS. Lê Đình Thái, nhiều vận động viên cố gắng về đích dù có dấu hiệu cảnh báo, vô tình đẩy cơ thể vào nguy cơ đột quỵ hoặc ngừng tim, kể cả sau cuộc đua.

ThS.BS. Lê Đình Thái, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh cho biết, nhiều vận động viên lầm tưởng chỉ cần vượt qua vạch đích là mọi nguy hiểm đã ở lại phía sau. Thực tế y khoa cho thấy không ít trường hợp đột tử hoặc đột quỵ xảy ra trong khoảng 12 đến 24 giờ sau cuộc đua. “Đây chính là giai đoạn cơ thể rơi vào trạng thái khủng hoảng phục hồi", bác sĩ nói.

Có ba nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Thứ nhất, đột quỵ thường bộc phát trên nền các bệnh lý tiềm ẩn như dị dạng mạch máu não, túi phình hoặc bệnh cơ tim phì đại - những "quả bom nổ chậm" mà người chơi thể thao không hay biết.

Tình trạng mất nước và rối loạn điện giải có thể gây hình thành các cục máu đông

Thứ hai là tình trạng cô đặc máu. Sau quãng đường chạy dài tiêu tốn nhiều năng lượng, việc mất nước và rối loạn điện giải khiến máu quánh lại, dễ hình thành các cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não hoặc nhồi máu cơ tim. Đồng thời, khi nhịp tim đẩy lên mức 180 nhịp/phút quá nhanh sẽ dẫn đến phản ứng viêm toàn thân do vận động quá ngưỡng, tạo ra áp lực cực đại lên thành mạch, trực tiếp kích phát các điểm yếu bẩm sinh.

Trên đường chạy, tinh thần không bỏ cuộc giúp vận động viên bứt phá giới hạn, tuy nhiên từ góc độ sức khỏe, đây cũng là “con dao hai lưỡi”, nếu chúng ta lờ đi những cảnh báo sinh tồn của chính mình. Theo ThS.BS. Lê Đình Thái - Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh chia sẻ: “Nhiều vận động viên cố gắng gượng hoàn thành cuộc đua và bỏ qua các dấu hiệu báo động như đau tức ngực, hụt hơi hay chóng mặt. Hành động tưởng chừng như vô hại này đã 'vắt kiệt' nguồn dự trữ sinh tồn cuối cùng của cơ thể dẫn đến các biến cố đột quỵ hoặc ngừng tim có thể ập đến bất cứ lúc nào, ngay cả trong vòng 24 giờ sau khi cuộc đua đã kết thúc”.

Bên cạnh đó, sai lầm trong cách xử trí ngay tại vạch đích cũng là tác nhân gây nguy hiểm. Việc dừng lại đột ngột, ngồi xổm hoặc nằm nghỉ ngay lập tức khiến máu bị dồn ứ ở chân, làm giảm lượng máu về tim, dẫn đến tụt huyết áp não và rối loạn nhịp tim cấp tính.

Để không xảy ra những sự cố đáng tiếc, việc hiểu rõ "ngưỡng chịu tải" của bản thân là điều cần thiết. Bác sĩ Thái nhấn mạnh: “Khỏe bên ngoài không đồng nghĩa với việc hệ thống mạch máu và tim mạch an toàn bên trong. Tầm soát chuyên sâu không phải để tìm ra bệnh lý thông thường, mà là để nhận diện những 'sát thủ thầm lặng', thường chỉ lộ diện khi cơ thể bị đẩy đến giới hạn”.

Các chuyên gia khuyến cáo vận động viên cần thực hiện bộ ba bài test quan trọng: MRI mạch máu não giúp phát hiện sớm các dị dạng, túi phình mạch não; Siêu âm tim và ECG gắng sức nhằm kiểm tra sức chịu đựng của tim ở cường độ cao; Holter điện tâm đồ: Theo dõi nhịp tim 24h để phát hiện loạn nhịp tiềm ẩn. Tần suất tầm soát nên duy trì ít nhất 1 lần/năm với người tập phong trào và 6 tháng/lần với những người tham gia cự ly Full Marathon hoặc ba môn phối hợp.

Các vận động viên nên tầm soát sức khỏe 6 tháng/lần để phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, sự an toàn của mỗi vận động viên bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhất trong thói quen sinh hoạt và tập luyện. Tuyệt đối không tham gia các hoạt động cường độ cao nếu vừa khỏi ốm hoặc mất ngủ kéo dài. Thay vì chạy đua theo thành tích, hãy xây dựng một lộ trình tập luyện phù hợp với thể trạng cá nhân, xen kẽ với các quãng nghỉ khoa học. Đặc biệt, quy trình phục hồi sau mỗi cuộc đua cần được vận động viên tuân thủ nghiêm ngặt: duy trì đi bộ nhẹ nhàng 5-10 phút sau khi về đích, bổ sung điện giải từng chút một và giữ ấm cơ thể ngay lập tức.

Đối với nhiều người, chạy bộ là hành trình chinh phục bản thân, thế nhưng đam mê chỉ trọn vẹn khi đi kèm với sự hiểu biết và khoa học. Các chuyên gia khuyến cáo, vận động viên cần chủ động tầm soát tim mạch - não bộ chuyên sâu, lắng nghe các tín hiệu cảnh báo của cơ thể và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình phục hồi, để có một cơ thể khỏe mạnh và sức khỏe bền vững.