Đau mỏi người, tăng huyết áp 3 năm tưởng áp lực công việc, người đàn ông bất ngờ phát hiện u tuyến thượng thận

Nhiều năm tăng huyết áp và thường xuyên đau mỏi, yếu sức ở tay chân nhưng nghĩ do áp lực công việc, anh N.Đ.C (39 tuổi) chủ quan không đi khám. Chỉ đến khi nhập viện trong tình trạng hạ kali máu nặng khiến tứ chi gần như mất sức, anh mới phát hiện nguyên nhân là khối u tuyến thượng thận tiết hormone bất thường.  

Chủ quan với tình trạng yếu cơ, tê bì chân tay kéo dài vì nghĩ do áp lực công việc 

Anh N.Đ.C (39 tuổi) được đưa đến BVĐK Hồng Ngọc cấp cứu trong tình trạng sốt cao, huyết áp tăng mạnh, tim đập nhanh. Người bệnh mệt lả, nôn ói, vã nhiều mồ hôi và xuất hiện tình cảm yếu cơ tiến triển. Tại thời điểm cấp cứu, huyết áp của anh C. tăng vọt lên 167/117 mmHg, trong khi chỉ số Kali chỉ còn 2.2 mmol/L . 

Khai thác bệnh sử cho thấy, anh C. đã bị tăng huyết áp kéo dài nhiều khoảng 3 năm nay với chỉ số thường xuyên trên 140 mmHg. Không chỉ vậy, anh còn gặp tình trạng mỏi cơ, yếu sức và tê bì chân tay nhưng các triệu chứng diễn ra âm ỉ nên người bệnh không quá để tâm. 

Theo BS.CKI Huỳnh Thị Hoài Trang, Khoa Nội tiết, BVĐK Hồng Ngọc "Việc một người bệnh xuất hiện tăng huyết áp kéo dài nhiều năm, kèm yếu cơ tiến triển và hạ kali máu nặng không phải là biểu hiện thường gặp của tăng huyết áp nguyên phát. Đây là những dấu hiệu gợi ý một nguyên nhân nội tiết tiềm ẩn và cần được phát hiện sớm để hạn chế các biến chứng nguy hiểm về tim mạch cũng như rối loạn điện giải. "

Phát hiện khối u tuyến thượng thận tiết hormone bất thường 

Ngay sau khi ổn định các vấn đề cấp tính liên quan đến tim mạch và tuần hoàn, đưa người bệnh qua cơn nguy kịch, các bác sĩ tiếp tục chỉ định thực hiện các thăm dò chuyên sâu để tìm nguyên nhân. 

Kết quả chụp cắt lớp vi tính ổ bụng phát hiện một khối u kích thước 12mm tại tuyến thượng thận phải. Đồng thời, các xét nghiệm nội tiết ghi nhận nồng độ Aldosterone tăng cao, Renin giảm thấp và tỷ lệ Aldosterone/Renin tăng bất thường, gợi ý mạnh đến tình trạng cường Aldosterone nguyên phát. 

Theo các bác sĩ, Aldosterone là hormone do tuyến thượng thận sản xuất, có vai trò điều hòa huyết áp và cân bằng nồng độ muối, nước trong cơ thể. Khi hormone này được tiết ra quá mức, cơ thể sẽ giữ natri và nước nhiều hơn, làm tăng huyết áp, đồng thời tăng thải kali qua nước tiểu, dẫn đến hạ kali máu và gây yếu cơ, tê bì chân tay.

Trong khi đó, Renin là một enzyme do thận tiết ra, tham gia điều hòa huyết áp thông qua hệ Renin - Angiotensin - Aldosterone. 

Ở người bình thường, Renin và Aldosterone hoạt động cân bằng với nhau. Tuy nhiên, khi tuyến thượng thận tự tiết quá nhiều Aldosterone do có khối u, nồng độ Renin sẽ bị ức chế giảm thấp. Vì vậy, tỷ lệ Aldosterone/Renin tăng cao được xem là một dấu hiệu quan trọng giúp bác sĩ nghĩ đến bệnh lý cường Aldosterone nguyên phát.

"Cường aldosteron nguyên phát do u tuyến thượng thận là một trong những nguyên nhân nội tiết có thể gây tăng huyết áp kéo dài. Điều đáng lưu ý là nhiều trường hợp không có triệu chứng đặc hiệu trong giai đoạn đầu, chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện hạ kali máu hoặc các biến chứng tim mạch." - Theo BS.CKI Huỳnh Thị Hoài Trang cho biết thêm. 

Ngay lập tức, trường hợp này được hội chẩn liên chuyên khoa Nội tiết - Phẫu thuật - Gây mê hồi sức và thống nhất chỉ định phẫu thuật nội soi cắt bỏ tuyến thượng thận phải nhằm loại bỏ nguồn tiết hormone bất thường. 

Đây là kỹ thuật tương đối phức tạp do tuyến thượng thận nằm sâu trong khoang sau phúc mạc, lại nằm sát nhiều mạch máu lớn, tĩnh mạch chủ, tĩnh mạch thận phải và các cơ quan quan trọng lân cận. 

Ca phẫu thuật do ThS.BS Cù Trung Kiên - Phó khoa Ngoại tổng hợp, BVĐK Hồng Ngọc trực tiếp thực hiện.

“Thách thức lớn nhất là kiểm soát hệ thống mạch máu nuôi tuyến thượng thận trong không gian phẫu thuật hẹp. Vì vậy, phẫu thuật đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa cùng kinh nghiệm của phẫu thuật viên để đảm bảo an toàn cho người bệnh”, ThS.BS Cù Trung Kiên chia sẻ. 

Do đã được hội chẩn liên chuyên khoa và có sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước mổ, ê-kíp phẫu thuật đã cắt bỏ hoàn toàn tuyến thượng thận phải trong khoảng 90 phút, loại bỏ triệt để khối u và đảm bảo an toàn cho người bệnh. 

Vì can thiệp bằng kỹ thuật nội soi xâm lấn tối thiểu, anh C ít đau đớn, hồi phục nhanh chóng. Chỉ 2 ngày sau can thiệp, nồng độ kali máu tăng lên 3,77 mmol/L, trở về ngưỡng bình thường. Tình trạng yếu cơ, tê bì chân tay giảm đáng kể, anh C. có thể đi lại và sinh hoạt gần như bình thường.

Theo các bác sĩ, không phải mọi trường hợp tăng huyết áp đều đơn thuần liên quan đến tuổi tác hay lối sống. Khi tăng huyết áp xuất hiện ở người trẻ, khó kiểm soát hoặc đi kèm các biểu hiện như yếu cơ, tê bì chân tay, hạ kali máu, người bệnh nên được thăm khám chuyên sâu để phát hiện sớm các nguyên nhân nội tiết tiềm ẩn. 

Tại BVĐK Hồng Ngọc, các bệnh lý tuyến thượng thận được tiếp cận theo mô hình đa chuyên khoa với sự phối hợp giữa Nội tiết, Tim mạch, Chẩn đoán hình ảnh và Ngoại khoa, giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân và xây dựng chiến lược điều trị phù hợp cho từng người bệnh. 

Nhiều năm tăng huyết áp và thường xuyên đau mỏi, yếu sức ở tay chân nhưng nghĩ do áp lực công việc, anh N.Đ.C (39 tuổi) chủ quan không đi khám. Chỉ đến khi nhập viện trong tình trạng hạ kali máu nặng khiến tứ chi gần như mất sức, anh mới phát hiện nguyên nhân là khối u tuyến thượng thận tiết hormone bất thường.  

Chủ quan với tình trạng yếu cơ, tê bì chân tay kéo dài vì nghĩ do áp lực công việc 

Anh N.Đ.C (39 tuổi) được đưa đến BVĐK Hồng Ngọc cấp cứu trong tình trạng sốt cao, huyết áp tăng mạnh, tim đập nhanh. Người bệnh mệt lả, nôn ói, vã nhiều mồ hôi và xuất hiện tình cảm yếu cơ tiến triển. Tại thời điểm cấp cứu, huyết áp của anh C. tăng vọt lên 167/117 mmHg, trong khi chỉ số Kali chỉ còn 2.2 mmol/L . 

Khai thác bệnh sử cho thấy, anh C. đã bị tăng huyết áp kéo dài nhiều khoảng 3 năm nay với chỉ số thường xuyên trên 140 mmHg. Không chỉ vậy, anh còn gặp tình trạng mỏi cơ, yếu sức và tê bì chân tay nhưng các triệu chứng diễn ra âm ỉ nên người bệnh không quá để tâm. 

Theo BS.CKI Huỳnh Thị Hoài Trang, Khoa Nội tiết, BVĐK Hồng Ngọc "Việc một người bệnh xuất hiện tăng huyết áp kéo dài nhiều năm, kèm yếu cơ tiến triển và hạ kali máu nặng không phải là biểu hiện thường gặp của tăng huyết áp nguyên phát. Đây là những dấu hiệu gợi ý một nguyên nhân nội tiết tiềm ẩn và cần được phát hiện sớm để hạn chế các biến chứng nguy hiểm về tim mạch cũng như rối loạn điện giải. "

Phát hiện khối u tuyến thượng thận tiết hormone bất thường 

Ngay sau khi ổn định các vấn đề cấp tính liên quan đến tim mạch và tuần hoàn, đưa người bệnh qua cơn nguy kịch, các bác sĩ tiếp tục chỉ định thực hiện các thăm dò chuyên sâu để tìm nguyên nhân. 

Kết quả chụp cắt lớp vi tính ổ bụng phát hiện một khối u kích thước 12mm tại tuyến thượng thận phải. Đồng thời, các xét nghiệm nội tiết ghi nhận nồng độ Aldosterone tăng cao, Renin giảm thấp và tỷ lệ Aldosterone/Renin tăng bất thường, gợi ý mạnh đến tình trạng cường Aldosterone nguyên phát. 

Theo các bác sĩ, Aldosterone là hormone do tuyến thượng thận sản xuất, có vai trò điều hòa huyết áp và cân bằng nồng độ muối, nước trong cơ thể. Khi hormone này được tiết ra quá mức, cơ thể sẽ giữ natri và nước nhiều hơn, làm tăng huyết áp, đồng thời tăng thải kali qua nước tiểu, dẫn đến hạ kali máu và gây yếu cơ, tê bì chân tay.

Trong khi đó, Renin là một enzyme do thận tiết ra, tham gia điều hòa huyết áp thông qua hệ Renin - Angiotensin - Aldosterone. 

Ở người bình thường, Renin và Aldosterone hoạt động cân bằng với nhau. Tuy nhiên, khi tuyến thượng thận tự tiết quá nhiều Aldosterone do có khối u, nồng độ Renin sẽ bị ức chế giảm thấp. Vì vậy, tỷ lệ Aldosterone/Renin tăng cao được xem là một dấu hiệu quan trọng giúp bác sĩ nghĩ đến bệnh lý cường Aldosterone nguyên phát.

"Cường aldosteron nguyên phát do u tuyến thượng thận là một trong những nguyên nhân nội tiết có thể gây tăng huyết áp kéo dài. Điều đáng lưu ý là nhiều trường hợp không có triệu chứng đặc hiệu trong giai đoạn đầu, chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện hạ kali máu hoặc các biến chứng tim mạch." - Theo BS.CKI Huỳnh Thị Hoài Trang cho biết thêm. 

Ngay lập tức, trường hợp này được hội chẩn liên chuyên khoa Nội tiết - Phẫu thuật - Gây mê hồi sức và thống nhất chỉ định phẫu thuật nội soi cắt bỏ tuyến thượng thận phải nhằm loại bỏ nguồn tiết hormone bất thường. 

Đây là kỹ thuật tương đối phức tạp do tuyến thượng thận nằm sâu trong khoang sau phúc mạc, lại nằm sát nhiều mạch máu lớn, tĩnh mạch chủ, tĩnh mạch thận phải và các cơ quan quan trọng lân cận. 

Ca phẫu thuật do ThS.BS Cù Trung Kiên - Phó khoa Ngoại tổng hợp, BVĐK Hồng Ngọc trực tiếp thực hiện.

“Thách thức lớn nhất là kiểm soát hệ thống mạch máu nuôi tuyến thượng thận trong không gian phẫu thuật hẹp. Vì vậy, phẫu thuật đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa cùng kinh nghiệm của phẫu thuật viên để đảm bảo an toàn cho người bệnh”, ThS.BS Cù Trung Kiên chia sẻ. 

Do đã được hội chẩn liên chuyên khoa và có sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước mổ, ê-kíp phẫu thuật đã cắt bỏ hoàn toàn tuyến thượng thận phải trong khoảng 90 phút, loại bỏ triệt để khối u và đảm bảo an toàn cho người bệnh. 

Vì can thiệp bằng kỹ thuật nội soi xâm lấn tối thiểu, anh C ít đau đớn, hồi phục nhanh chóng. Chỉ 2 ngày sau can thiệp, nồng độ kali máu tăng lên 3,77 mmol/L, trở về ngưỡng bình thường. Tình trạng yếu cơ, tê bì chân tay giảm đáng kể, anh C. có thể đi lại và sinh hoạt gần như bình thường.

Theo các bác sĩ, không phải mọi trường hợp tăng huyết áp đều đơn thuần liên quan đến tuổi tác hay lối sống. Khi tăng huyết áp xuất hiện ở người trẻ, khó kiểm soát hoặc đi kèm các biểu hiện như yếu cơ, tê bì chân tay, hạ kali máu, người bệnh nên được thăm khám chuyên sâu để phát hiện sớm các nguyên nhân nội tiết tiềm ẩn. 

Tại BVĐK Hồng Ngọc, các bệnh lý tuyến thượng thận được tiếp cận theo mô hình đa chuyên khoa với sự phối hợp giữa Nội tiết, Tim mạch, Chẩn đoán hình ảnh và Ngoại khoa, giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân và xây dựng chiến lược điều trị phù hợp cho từng người bệnh.