Mùa hè với nền nhiệt cao kéo dài là thời điểm gia tăng nhiều bệnh lý như tai mũi họng, tim mạch và cả sỏi tiết niệu. Thời tiết nắng nóng khiến cơ thể dễ mất nước, nước tiểu cô đặc hơn, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành và tái phát sỏi. Vì vậy, các chuyên gia Tiết niệu khuyến cáo người có tiền sử sỏi thận, sỏi niệu quản hoặc thuộc nhóm nguy cơ cần chú ý chăm sóc sức khỏe và chủ động phòng ngừa trong giai đoạn này.
Tại sao sỏi tiết niệu dễ tăng kích thước trong mùa nắng nóng?
Sỏi tiết niệu hình thành khi các khoáng chất như canxi, oxalat hoặc acid uric trong nước tiểu bị lắng đọng và kết tinh thành khối rắn.
Vào mùa nóng, cơ thể tiết nhiều mồ hôi để điều hòa thân nhiệt. Nếu lượng nước bổ sung không đủ, lượng nước tiểu sẽ giảm xuống và trở nên cô đặc hơn. Điều này khiến nồng độ các chất khoáng trong nước tiểu tăng cao, tạo điều kiện thuận lợi để sỏi hình thành hoặc phát triển nhanh hơn.
Thiếu nước là nguyên nhân hàng đầu hình thành sỏi tiết niệu
Ngoài yếu tố thiếu nước, một số thói quen phổ biến trong mùa hè cũng làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh như:
Uống ít nước nhưng tiêu thụ nhiều nước ngọt, bia rượu
Ăn mặn hoặc ăn nhiều đạm động vật
Thường xuyên hoạt động ngoài trời nhưng không bù đủ nước
Nhịn tiểu kéo dài
Đặc biệt, với những người đã từng có sỏi tiết niệu, mùa nắng nóng là thời điểm nguy cơ tái phát hoặc tăng kích thước sỏi cao hơn bình thường.
Sỏi tiết niệu có thể gây biến chứng nguy hiểm gì?
Nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, sỏi tiết niệu không chỉ gây đau đớn kéo dài mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng thận và sức khỏe toàn thân.
Đau quặn thận dữ dội: Cơn đau dữ dội thường xuất hiện ở vùng hông lưng, đau lan xuống bụng dưới hoặc cơ quan sinh dục kèm buồn nôn, vã mồ hôi.
Ứ nước thận, giãn đài bể thận: Nước tiểu bị cản trở do sỏi tắc nghẽn không thoát xuống bàng quang được sẽ bị ứ lại trong thận, lâu dài gây giãn đài bể thận.
Nhiễm trùng đường tiết niệu: Nước tiểu ứ đọng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển trong hệ tiết niệu, các triệu chứng như tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu đục, sốt hoặc rét run. Nếu không điều trị sớm, nhiễm trùng có thể lan ngược lên thận gây viêm thận - bể thận nguy hiểm.
Suy giảm chức năng thận: Tình trạng tắc nghẽn kéo dài hoặc nhiễm trùng tái diễn nhiều lần có thể khiến chức năng lọc của thận suy giảm dần.
5 lưu ý để phòng ngừa và kiểm soát sỏi tiết niệu trong mùa nắng nóng
Uống đủ nước mỗi ngày
Khi cơ thể được cung cấp đủ nước, nước tiểu sẽ loãng hơn, từ đó giảm nguy cơ lắng đọng và kết tinh các khoáng chất tạo sỏi.
Người trưởng thành nên uống khoảng 2 – 2,5 lít nước/ngày, bao gồm cả nước lọc, nước từ canh, rau củ và trái cây chứa nhiều nước. Với người thường xuyên hoạt động ngoài trời hoặc đổ nhiều mồ hôi, lượng nước cần bổ sung có thể cao hơn.
Một dấu hiệu đơn giản cho thấy cơ thể đang đủ nước là nước tiểu có màu vàng nhạt - điều kiện lý tưởng để hòa tan và đào thải các tinh thể khoáng một cách hiệu quả.
Không nhịn tiểu kéo dài
Khi nước tiểu lưu lại quá lâu trong bàng quang hoặc hệ tiết niệu, các cặn khoáng chất dễ lắng đọng và kết tinh thành sỏi. Đồng thời, tình trạng ứ đọng nước tiểu cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Người bệnh nên duy trì thói quen đi tiểu đều đặn, đặc biệt sau khi uống nhiều nước hoặc vận động ngoài trời trong thời tiết nóng bức.
Điều chỉnh chế độ ăn uống và vận động hợp lý
Để kiểm soát bệnh hiệu quả, người bệnh nên xây dựng một chế độ ăn uống phù hợp:
Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hàng ngày
Hạn chế thịt đỏ, nội tạng động vật
Tăng cường rau xanh và trái cây tươi
Bổ sung các loại quả họ cam, chanh, bưởi chứa citrate giúp hạn chế kết tinh sỏi
Bên cạnh đó, duy trì vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hoặc bơi lội cũng giúp cải thiện chuyển hóa và hỗ trợ sức khỏe hệ tiết niệu.
Tuy nhiên, khi tập luyện trong thời tiết nóng, cần bổ sung đủ nước trước, trong và sau khi vận động để tránh mất nước kéo dài.
Thăm khám định kỳ khi có dấu hiệu bất thường
Nhiều trường hợp sỏi tiết niệu tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã gây biến chứng.
Vì vậy, nếu xuất hiện các triệu chứng như: đau lưng/hông lưng, tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu, buồn nôn, sốt, đau quặn từng cơn,... người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được kiểm tra sớm.
Hiện nay, các phương pháp như siêu âm, X-quang hoặc chụp CT scanner có thể giúp phát hiện sỏi từ sớm, đánh giá kích thước, vị trí và mức độ ảnh hưởng lên hệ tiết niệu, hỗ trợ bác sĩ trong việc tư vấn phương pháp điều trị hiệu quả nhất.
CT Scanner có khả năng phát hiện chính xác vị trí sỏi
Điều trị bằng phương pháp tán sỏi phù hợp
ThS.BS. Nghiêm Đình Lượng - Đơn Nguyên Nam khoa và Phẫu thuật Tiết niệu BVĐK Hồng Ngọc cho biết: “Tùy kích thước, vị trí và mức độ phức tạp của sỏi, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp nhằm tối ưu hiệu quả và hạn chế xâm lấn. Việc lựa chọn đúng phương pháp điều trị ngay từ đầu không chỉ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả mà còn góp phần bảo tồn chức năng thận lâu dài.”
Hiện nay, BVĐK Hồng Ngọc đang áp dụng đầy đủ các phương pháp tán sỏi hiện đại trong điều trị sỏi thận:
Tán sỏi ngoài cơ thể: Tiết kiệm chi phí, hiệu quả với sỏi thận < 1,5cm hoặc sỏi niệu quản ⅓ trên < 1cm
Tán sỏi nội soi laser ống cứng: Phù hợp với sỏi niệu quản ⅓ giữa và ⅓ dưới, sỏi bàng quang không tự thoát theo đường nước tiểu
Tán sỏi nội soi laser ống mềm: Phương pháp áp dụng cho sỏi nằm ở niệu quản ⅓ trên hoặc sỏi thận nằm ở vị trí khó trong bể thận.
Tán sỏi laser qua da: Hiệu quả với sỏi thận kích thước lớn
Ekip BVĐK Hồng Ngọc thực hiện phương pháp tán sỏi laser qua da
Các kỹ thuật này giúp xử lý sỏi hiệu quả, hạn chế đau, giảm nguy cơ chảy máu và rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh.
Như vậy, thời tiết nắng nóng kéo theo tình trạng mất nước và chế độ ăn uống - sinh hoạt thiếu khoa học chính là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ hình thành và phát triển sỏi tiết niệu. Để hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm lên thận, mỗi người cần chủ động bổ sung đủ nước, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý và theo dõi sớm các dấu hiệu bất thường. Trong trường hợp xuất hiện các triệu chứng như đau lưng, tiểu buốt hay tiểu ra máu, người bệnh nên đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh ảnh hưởng lâu dài đến chức năng hệ tiết niệu.
Mùa hè với nền nhiệt cao kéo dài là thời điểm gia tăng nhiều bệnh lý như tai mũi họng, tim mạch và cả sỏi tiết niệu. Thời tiết nắng nóng khiến cơ thể dễ mất nước, nước tiểu cô đặc hơn, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành và tái phát sỏi. Vì vậy, các chuyên gia Tiết niệu khuyến cáo người có tiền sử sỏi thận, sỏi niệu quản hoặc thuộc nhóm nguy cơ cần chú ý chăm sóc sức khỏe và chủ động phòng ngừa trong giai đoạn này.
Tại sao sỏi tiết niệu dễ tăng kích thước trong mùa nắng nóng?
Sỏi tiết niệu hình thành khi các khoáng chất như canxi, oxalat hoặc acid uric trong nước tiểu bị lắng đọng và kết tinh thành khối rắn.
Vào mùa nóng, cơ thể tiết nhiều mồ hôi để điều hòa thân nhiệt. Nếu lượng nước bổ sung không đủ, lượng nước tiểu sẽ giảm xuống và trở nên cô đặc hơn. Điều này khiến nồng độ các chất khoáng trong nước tiểu tăng cao, tạo điều kiện thuận lợi để sỏi hình thành hoặc phát triển nhanh hơn.
Thiếu nước là nguyên nhân hàng đầu hình thành sỏi tiết niệu
Ngoài yếu tố thiếu nước, một số thói quen phổ biến trong mùa hè cũng làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh như:
Uống ít nước nhưng tiêu thụ nhiều nước ngọt, bia rượu
Ăn mặn hoặc ăn nhiều đạm động vật
Thường xuyên hoạt động ngoài trời nhưng không bù đủ nước
Nhịn tiểu kéo dài
Đặc biệt, với những người đã từng có sỏi tiết niệu, mùa nắng nóng là thời điểm nguy cơ tái phát hoặc tăng kích thước sỏi cao hơn bình thường.
Sỏi tiết niệu có thể gây biến chứng nguy hiểm gì?
Nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, sỏi tiết niệu không chỉ gây đau đớn kéo dài mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng thận và sức khỏe toàn thân.
Đau quặn thận dữ dội: Cơn đau dữ dội thường xuất hiện ở vùng hông lưng, đau lan xuống bụng dưới hoặc cơ quan sinh dục kèm buồn nôn, vã mồ hôi.
Ứ nước thận, giãn đài bể thận: Nước tiểu bị cản trở do sỏi tắc nghẽn không thoát xuống bàng quang được sẽ bị ứ lại trong thận, lâu dài gây giãn đài bể thận.
Nhiễm trùng đường tiết niệu: Nước tiểu ứ đọng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển trong hệ tiết niệu, các triệu chứng như tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu đục, sốt hoặc rét run. Nếu không điều trị sớm, nhiễm trùng có thể lan ngược lên thận gây viêm thận - bể thận nguy hiểm.
Suy giảm chức năng thận: Tình trạng tắc nghẽn kéo dài hoặc nhiễm trùng tái diễn nhiều lần có thể khiến chức năng lọc của thận suy giảm dần.
5 lưu ý để phòng ngừa và kiểm soát sỏi tiết niệu trong mùa nắng nóng
Uống đủ nước mỗi ngày
Khi cơ thể được cung cấp đủ nước, nước tiểu sẽ loãng hơn, từ đó giảm nguy cơ lắng đọng và kết tinh các khoáng chất tạo sỏi.
Người trưởng thành nên uống khoảng 2 – 2,5 lít nước/ngày, bao gồm cả nước lọc, nước từ canh, rau củ và trái cây chứa nhiều nước. Với người thường xuyên hoạt động ngoài trời hoặc đổ nhiều mồ hôi, lượng nước cần bổ sung có thể cao hơn.
Một dấu hiệu đơn giản cho thấy cơ thể đang đủ nước là nước tiểu có màu vàng nhạt - điều kiện lý tưởng để hòa tan và đào thải các tinh thể khoáng một cách hiệu quả.
Không nhịn tiểu kéo dài
Khi nước tiểu lưu lại quá lâu trong bàng quang hoặc hệ tiết niệu, các cặn khoáng chất dễ lắng đọng và kết tinh thành sỏi. Đồng thời, tình trạng ứ đọng nước tiểu cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Người bệnh nên duy trì thói quen đi tiểu đều đặn, đặc biệt sau khi uống nhiều nước hoặc vận động ngoài trời trong thời tiết nóng bức.
Điều chỉnh chế độ ăn uống và vận động hợp lý
Để kiểm soát bệnh hiệu quả, người bệnh nên xây dựng một chế độ ăn uống phù hợp:
Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hàng ngày
Hạn chế thịt đỏ, nội tạng động vật
Tăng cường rau xanh và trái cây tươi
Bổ sung các loại quả họ cam, chanh, bưởi chứa citrate giúp hạn chế kết tinh sỏi
Bên cạnh đó, duy trì vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hoặc bơi lội cũng giúp cải thiện chuyển hóa và hỗ trợ sức khỏe hệ tiết niệu.
Tuy nhiên, khi tập luyện trong thời tiết nóng, cần bổ sung đủ nước trước, trong và sau khi vận động để tránh mất nước kéo dài.
Thăm khám định kỳ khi có dấu hiệu bất thường
Nhiều trường hợp sỏi tiết niệu tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã gây biến chứng.
Vì vậy, nếu xuất hiện các triệu chứng như: đau lưng/hông lưng, tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu, buồn nôn, sốt, đau quặn từng cơn,... người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được kiểm tra sớm.
Hiện nay, các phương pháp như siêu âm, X-quang hoặc chụp CT scanner có thể giúp phát hiện sỏi từ sớm, đánh giá kích thước, vị trí và mức độ ảnh hưởng lên hệ tiết niệu, hỗ trợ bác sĩ trong việc tư vấn phương pháp điều trị hiệu quả nhất.
CT Scanner có khả năng phát hiện chính xác vị trí sỏi
Điều trị bằng phương pháp tán sỏi phù hợp
ThS.BS. Nghiêm Đình Lượng - Đơn Nguyên Nam khoa và Phẫu thuật Tiết niệu BVĐK Hồng Ngọc cho biết: “Tùy kích thước, vị trí và mức độ phức tạp của sỏi, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp nhằm tối ưu hiệu quả và hạn chế xâm lấn. Việc lựa chọn đúng phương pháp điều trị ngay từ đầu không chỉ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả mà còn góp phần bảo tồn chức năng thận lâu dài.”
Hiện nay, BVĐK Hồng Ngọc đang áp dụng đầy đủ các phương pháp tán sỏi hiện đại trong điều trị sỏi thận:
Tán sỏi ngoài cơ thể: Tiết kiệm chi phí, hiệu quả với sỏi thận < 1,5cm hoặc sỏi niệu quản ⅓ trên < 1cm
Tán sỏi nội soi laser ống cứng: Phù hợp với sỏi niệu quản ⅓ giữa và ⅓ dưới, sỏi bàng quang không tự thoát theo đường nước tiểu
Tán sỏi nội soi laser ống mềm: Phương pháp áp dụng cho sỏi nằm ở niệu quản ⅓ trên hoặc sỏi thận nằm ở vị trí khó trong bể thận.
Tán sỏi laser qua da: Hiệu quả với sỏi thận kích thước lớn
Ekip BVĐK Hồng Ngọc thực hiện phương pháp tán sỏi laser qua da
Các kỹ thuật này giúp xử lý sỏi hiệu quả, hạn chế đau, giảm nguy cơ chảy máu và rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh.
Như vậy, thời tiết nắng nóng kéo theo tình trạng mất nước và chế độ ăn uống - sinh hoạt thiếu khoa học chính là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ hình thành và phát triển sỏi tiết niệu. Để hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm lên thận, mỗi người cần chủ động bổ sung đủ nước, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý và theo dõi sớm các dấu hiệu bất thường. Trong trường hợp xuất hiện các triệu chứng như đau lưng, tiểu buốt hay tiểu ra máu, người bệnh nên đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh ảnh hưởng lâu dài đến chức năng hệ tiết niệu.
