Ghép giác mạc đã phát triển đến giai đoạn chọn lọc từng lớp thay vì ghép xuyên toàn bộ. Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ laser, phẫu thuật đạt độ chính xác vượt trội, giúp mô hiến tương thích tốt với mô người nhận.
Ghép giác mạc lớp trước: Cứu tinh của người bệnh giác mạc chóp tiến triển
Ghép giác mạc lớp chọn lọc đang là xu hướng hiện đại dần thay thế cho ghép giác mạc xuyên (PK) - phương pháp thay toàn bộ bề dày giác mạc.
Trước đây, ghép xuyên được xem là "tiêu chuẩn vàng" trong điều trị các bệnh lý giác mạc nặng, khi phần trung tâm giác mạc được thay thế hoàn toàn bằng mô hiến. Tuy nhiên, do can thiệp toàn phần, kỹ thuật này thường kéo dài thời gian hồi phục, nguy cơ thải ghép và loạn thị sau mổ tăng cao và rất khó tiên lượng. Trong khi đó, thực tế lâm sàng cho thấy nhiều bệnh lý chỉ gây tổn thương lên một vài lớp nhất định của giác mạc. Việc thay thế toàn bộ mô trong những tình huống này có thể tạo ra can thiệp vượt quá nhu cầu điều trị.
Sự ra đời và phát triển của ghép giác mạc lớp chọn lọc đã thay đổi tư duy và cách tiếp cận trong điều trị bệnh lý giác mạc trên toàn cầu. Kỹ thuật mới này cho phép bóc tách đúng lớp giác mạc bị tổn thương, đồng thời bảo toàn tối đa lớp mô còn khỏe mạnh. Đây được xem là xu hướng điều trị bảo tồn trong nhãn khoa hiện đại, giảm xâm lấn và hạn chế can thiệp không cần thiết.
Giác mạc chóp là một trong những bệnh lý về giác mạc đang có chiều hướng gia tăng và trẻ hóa. Ở phần lớn trường hợp, tổn thương tập trung tại lớp nhu mô phía trước, nơi giác mạc mỏng dần, phồng lên và biến dạng, trong khi lớp nội mô phía sau vẫn duy trì chức năng. Với đặc điểm này, bác sĩ có thể áp dụng ghép giác mạc lớp chọn lọc để thay thế đúng vùng mô bị tổn thương và giữ lại lớp nội mô tự thân. Phương pháp này còn được gọi là ghép giác mạc lớp trước (DALK).
Tại hội thảo "Ứng dụng công nghệ trong ghép giác mạc và điều trị giác mạc chóp" do Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc tổ chức mới đây, các chuyên gia Việt Nam và Nga đã dành nhiều thời gian trao đổi về vai trò của ghép giác mạc lớp trước trong điều trị giác mạc chóp tiến triển. Các ý kiến thống nhất rằng, điều trị chọn lọc theo từng lớp tổn thương là xu hướng tất yếu, nhằm bảo tồn tối đa cấu trúc tự nhiên của mắt, giúp thị lực sau mổ ổn định lâu dài, đặc biệt thiết thực đối với người bệnh trẻ tuổi.
Tăng tỷ lệ ghép giác mạc thành công bằng ứng dụng công nghệ laser
Dù mang lại nhiều ưu điểm, ghép giác mạc lớp chọn lọc đòi hỏi độ chính xác rất cao trong từng thao tác bóc tách. Việc kiểm soát độ sâu và diện cắt phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm và cảm giác tay của phẫu thuật viên. Chỉ một thao tác nhỏ thiếu chuẩn xác cũng có thể ảnh hưởng đến lớp nội mô phía sau hoặc khiến bề mặt tiếp xúc giữa mô hiến và mô nhận không đạt độ đồng nhất tối ưu, từ đó ảnh hưởng đến độ trong và chất lượng thị giác sau mổ. Đó cũng là lý do, với cách thức ghép giác mạc chọn lọc lớp truyền thống thủ công, phụ thuộc cảm giác tay bác sĩ, tỷ lệ ghép giác mạc thành công chỉ đạt khoảng 36%.
_3.png)
Sự xuất hiện của laser đã thay đổi cục diện này. Công nghệ hiện đại cho phép bác sĩ thiết lập mặt cắt theo thông số lập trình sẵn, với độ chính xác tính bằng micromet, giúp giảm thiểu rõ rệt nguy cơ chọc thủng giác mạc và đảm bảo quá trình tách lớp diễn ra đồng đều. Nhờ đó, mảnh ghép ổn định và khớp gần như tuyệt đối với mô nhận, tình trạng loạn thị sau phẫu thuật cũng được hạn chế tối đa. So với kỹ thuật thủ công, laser không chỉ nâng cao độ chính xác và tính an toàn mà còn góp phần chuẩn hóa quy trình, mang lại kết quả thị giác bền vững hơn cho người bệnh.
Chia sẻ tại hội thảo, GS.TS.BS Kanlinnikov Yury - chuyên gia nhãn khoa hàng đầu từ Liên bang Nga nhận định, xu hướng ghép giác mạc trên thế giới không còn dừng ở việc thay toàn bộ giác mạc như trước, mà chuyển sang điều trị chọn lọc từng lớp tổn thương. Theo ông, sự hỗ trợ của laser còn được ghi nhận theo hướng rút ngắn thời gian phẫu thuật, giúp giảm áp lực lên mắt người bệnh.
Tại Trung tâm Mắt Hồng Ngọc, ghép giác mạc lớp chọn lọc được thực hiện trên hệ thống Femto LDV Z8. "Công nghệ này sử dụng laser năng lượng thấp với tần số xung cao, giúp hạn chế tối đa tác động cơ học và nâng cao độ chính xác phẫu thuật. Tích hợp OCT 3D hỗ trợ quan sát cấu trúc mắt, bác sĩ có thể đánh giá độ dày, độ cong giác mạc và điều chỉnh thao tác kịp thời ngay trong ca mổ, đặc biệt hữu ích trong các trường hợp giác mạc mỏng yếu hoặc biến dạng. Đây là nền tảng quan trọng giúp mở rộng chỉ định điều trị và nâng cao tính an toàn trong ghép giác mạc hiện nay". - TS.BS Đinh Thị Hoàng Anh, Trưởng khoa Mắt của bệnh viện nhấn mạnh.
Sự kết hợp giữa chiến lược điều trị bảo tồn và công nghệ laser tiên tiến tại Trung tâm Mắt Hồng Ngọc đang từng bước nâng cao tỷ lệ ghép giác mạc thành công, đồng thời tiệm cận các chuẩn mực nhãn khoa quốc tế. Đây không chỉ là bước tiến về mặt kỹ thuật, mà còn phản ánh tư duy điều trị hiện đại: chính xác hơn, an toàn hơn và hướng tới hiệu quả bền vững cho người bệnh.
