Xây xẩm mặt mày khi ra trời nắng là tình trạng khá thường gặp trong mùa hè, đặc biệt ở người đi ngoài trời lâu, uống ít nước, đứng lâu dưới nắng hoặc có bệnh nền huyết áp, tim mạch, thiếu máu, đái tháo đường. Triệu chứng này có thể chỉ thoáng qua do cơ thể chưa thích nghi với nhiệt độ cao, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.
Disclaimer y khoa: Bài viết chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc xử trí cấp cứu. Nếu xây xẩm kèm ngất, đau ngực, khó thở, lơ mơ, co giật, yếu liệt tay chân, nói khó hoặc sốt cao sau khi đi nắng, cần gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế ngay.
Trả lời nhanh: Xây xẩm mặt mày khi ra trời nắng thường liên quan đến mất nước, tụt huyết áp tạm thời, giãn mạch do nhiệt độ cao hoặc kiệt sức do nóng. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc kèm ngất, đau ngực, khó thở, tim đập nhanh kéo dài, lơ mơ, nói khó, yếu tay chân, đây có thể là dấu hiệu bệnh lý tim mạch, rối loạn nhịp, hạ đường huyết, thiếu máu, sốc nhiệt hoặc đột quỵ cần được thăm khám/cấp cứu kịp thời.
Xây xẩm mặt mày có thể xảy ra khi tiếp xúc nhiệt cao kéo dài
Tham vấn chuyên môn: Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.
Tóm tắt nhanh bài viết
Xây xẩm mặt mày là cảm giác tối sầm, choáng váng, lâng lâng hoặc như sắp ngất, thường liên quan đến giảm tưới máu não tạm thời.
Khi ra trời nắng, cơ thể dễ xây xẩm hơn do giãn mạch, mất nước qua mồ hôi, giảm thể tích tuần hoàn và huyết áp dao động.
Nguyên nhân thường gặp gồm mất nước, tụt huyết áp, ngất do nóng, kiệt sức do nóng, hạ đường huyết, thiếu máu, bệnh tim mạch/rối loạn nhịp và sốc nhiệt.
Không nên chủ quan nếu xây xẩm tái diễn nhiều lần, xảy ra khi đang làm việc ngoài trời, lái xe, đứng lâu hoặc đi kèm đau ngực, khó thở, hồi hộp, ngất.
Cần cấp cứu ngay nếu có lơ mơ, co giật, bất tỉnh, sốt cao sau đi nắng, yếu liệt tay chân, nói khó, méo miệng hoặc đau ngực.
Người cao tuổi, người lao động ngoài trời, người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, phụ nữ mang thai, người thiếu máu hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu/huyết áp cần chú ý hơn.
Xây xẩm mặt mày là gì?
Xây xẩm mặt mày là cảm giác tối sầm trước mắt, choáng váng, lâng lâng, mất thăng bằng hoặc như sắp ngất. Một số người mô tả cảm giác này là “hoa mắt”, “chóng mặt”, “đứng không vững”, “mặt tối lại” hoặc “muốn ngã khuỵu”.
Triệu chứng này thường xảy ra khi lượng máu hoặc oxy lên não giảm tạm thời, chẳng hạn do tụt huyết áp, mất nước, đứng lâu, hạ đường huyết hoặc rối loạn nhịp tim. Nếu người bệnh mất ý thức hoàn toàn, đó là ngất và cần được đánh giá nghiêm túc hơn, đặc biệt khi xảy ra ngoài trời nắng, khi đang lái xe, làm việc trên cao hoặc kèm đau ngực, khó thở.
Vì sao ra trời nắng dễ bị xây xẩm mặt mày?
Khi ra trời nắng, cơ thể phải làm việc nhiều hơn để giữ thân nhiệt ổn định. Hai cơ chế chính được kích hoạt là giãn mạch máu dưới da và tăng tiết mồ hôi.
Giãn mạch giúp cơ thể tản nhiệt: Máu được đưa ra vùng da nhiều hơn để giải phóng nhiệt ra môi trường. Tuy nhiên, khi mạch máu giãn rộng, huyết áp có thể giảm nhẹ, đặc biệt nếu người bệnh đứng lâu ngoài nắng, vừa vận động xong hoặc đang thiếu nước.
Đổ mồ hôi gây mất nước và điện giải: Mồ hôi bay hơi giúp làm mát cơ thể nhưng đồng thời làm mất nước và muối khoáng. Nếu không bù đủ nước, thể tích máu giảm, khiến não nhận máu kém hơn trong thời gian ngắn.
Não rất nhạy với tình trạng giảm tưới máu: Chỉ cần lượng máu lên não giảm tạm thời, người bệnh có thể thấy hoa mắt, tối sầm mặt, lâng lâng hoặc cảm giác sắp ngất.
Tim phải làm việc nhiều hơn: Trong thời tiết nóng, tim thường đập nhanh hơn để duy trì tuần hoàn và hỗ trợ tản nhiệt. Ở người có bệnh tim mạch, rối loạn nhịp, huyết áp thấp hoặc đang dùng thuốc hạ áp, cảm giác choáng váng có thể rõ hơn.
Vì vậy, xây xẩm khi ra trời nắng thường không phải một bệnh riêng lẻ mà là triệu chứng cho thấy cơ thể đang khó thích nghi với nhiệt độ cao hoặc có yếu tố sức khỏe tiềm ẩn.
Não nhạy cảm với tình trạng giảm tưới máu
Tóm tắt nguyên nhân gây xây xẩm khi ra trời nắng
Nguyên nhân
Dấu hiệu đi kèm
Khi nào nguy hiểm?
Gợi ý xử trí ban đầu
Mất nước
Khô miệng, khát nhiều, tiểu ít, nước tiểu vàng đậm
Lơ mơ, tim nhanh, tiểu rất ít hoặc không tiểu nhiều giờ
Nghỉ nơi mát, uống từng ngụm nước/oresol nếu còn tỉnh
Tụt huyết áp
Tối sầm mặt khi đứng lâu/đứng dậy đột ngột, đứng không vững
Ngất, té ngã, đau ngực, khó thở tái diễn nhiều lần
Ngồi/nằm nghỉ, kê chân nhẹ, đo huyết áp, đi khám nếu tái diễn
Ngất do nóng
Choáng khi đứng lâu trong môi trường nóng
Ngất thật sự, chấn thương, tái diễn nhiều lần
Đưa vào nơi mát, nới lỏng quần áo, đo huyết áp, nằm nghỉ, theo dõi ý thức
Kiệt sức do nóng
Đổ mồ hôi nhiều, đau đầu, buồn nôn, yếu, khát
Lú lẫn, nôn nhiều, triệu chứng nặng hơn hoặc kéo dài
Làm mát, bù nước/điện giải, đi khám nếu không cải thiện
Ngừng gắng sức, nghỉ nơi mát, gọi cấp cứu/đi khám sớm
Sốc nhiệt
Sốt cao, da nóng, lơ mơ, co giật
Luôn nguy hiểm
Gọi cấp cứu, làm mát ngay
Các nguyên nhân thường gặp gây xây xẩm mặt mày khi ra trời nắng
Mất nước
Mất nước là nguyên nhân rất thường gặp trong những ngày nắng nóng, nhất là khi người bệnh đi ngoài trời lâu, vận động nhiều, ra nhiều mồ hôi nhưng không uống đủ nước. Khi lượng dịch trong lòng mạch giảm, huyết áp dễ hạ hơn và máu lên não có thể giảm tạm thời. Đây là lý do nhiều người thấy hoa mắt, tối sầm mặt hoặc lâng lâng sau khi đứng lâu dưới nắng.
Các dấu hiệu gợi ý mất nước gồm khô miệng, môi khô, khát nhiều, nước tiểu vàng đậm, tiểu ít, đau đầu hoặc mệt bất thường. Ở giai đoạn nhẹ, người bệnh thường cải thiện sau khi nghỉ ở nơi mát và uống nước từng ngụm nhỏ.
Tuy nhiên, mất nước có thể trở nên nguy hiểm nếu kèm lơ mơ, tim đập nhanh, tụt huyết áp, tiểu ít hoặc không đi tiểu trong nhiều giờ, nôn nhiều hoặc không thể uống nước. Khi đó, người bệnh cần được đánh giá y tế sớm vì có thể đã mất nước nặng hoặc rối loạn điện giải.
Vận động mạnh ngoài trời nắng nóng gây thiếu nước
Tụt huyết áp do nắng nóng
Trời nóng khiến mạch máu dưới da giãn ra để tăng thải nhiệt. Cơ chế này bình thường giúp cơ thể làm mát, nhưng ở một số người, đặc biệt là người uống ít nước, đứng lâu, người cao tuổi hoặc đang dùng thuốc huyết áp/lợi tiểu, huyết áp có thể giảm rõ hơn.
Cảm giác thường gặp là tối sầm mặt, đứng không vững, hoa mắt khi đứng dậy đột ngột hoặc khi phải đứng lâu dưới nắng. Một số người mô tả như “máu không lên não”, phải ngồi xuống mới đỡ.
Điểm cần chú ý là tụt huyết áp do nóng không phải lúc nào cũng lành tính. Nếu xây xẩm đi kèm ngất, té ngã, đau ngực, khó thở, tim đập nhanh bất thường hoặc huyết áp tụt kéo dài, cần đi khám để loại trừ rối loạn nhịp tim, bệnh tim mạch hoặc tác dụng phụ của thuốc.
Ngất hoặc tiền ngất do nóng
Ngất do nóng thường xảy ra khi một người đứng lâu trong môi trường nóng, đứng dậy đột ngột hoặc hoạt động ngoài trời trong thời gian dài. Trước khi ngất, người bệnh thường có giai đoạn tiền ngất với cảm giác xây xẩm, vã mồ hôi, buồn nôn, da tái, mắt tối lại hoặc đứng không vững.
Tình trạng này liên quan đến việc mạch máu giãn ra vì nóng, trong khi máu có xu hướng dồn xuống chân khi đứng lâu. Nếu cơ thể đồng thời thiếu nước, lượng máu trở về tim và máu lên não càng giảm, khiến người bệnh dễ ngã khuỵu.
Nếu chỉ thoáng qua và hồi phục nhanh sau khi nằm nghỉ ở nơi mát, tình trạng có thể liên quan đến phản ứng với nhiệt độ cao. Nhưng nếu đã ngất thật sự, bị chấn thương khi ngã, hoặc tình trạng tái diễn nhiều lần, người bệnh nên được khám để kiểm tra huyết áp, tim mạch và các nguyên nhân khác gây ngất.
Người già là đối tượng dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng
Kiệt sức do nóng
Kiệt sức do nóng là tình trạng cơ thể mất quá nhiều nước và muối qua mồ hôi, thường gặp sau khi làm việc, di chuyển hoặc vận động lâu trong môi trường nóng. Đây là mức độ nặng hơn cảm giác mệt do nắng thông thường và cần được xử trí sớm để tránh tiến triển nặng.
Người bị kiệt sức do nóng thường có nhiều triệu chứng cùng lúc:
Chóng mặt, xây xẩm, đau đầu.
Khát nhiều, yếu mệt, chuột rút.
Buồn nôn hoặc nôn.
Đổ mồ hôi nhiều.
Tiểu ít, nước tiểu sẫm màu.
Thân nhiệt có thể tăng nhưng thường chưa có rối loạn ý thức rõ như sốc nhiệt.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh CDC ghi nhận kiệt sức do nóng có thể gây đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, yếu, khát, đổ mồ hôi nhiều, thân nhiệt tăng và giảm lượng nước tiểu.
Người bệnh cần dừng hoạt động, vào nơi mát, nới lỏng quần áo, làm mát cơ thể và bù nước nếu còn tỉnh táo. Nếu triệu chứng không cải thiện, nôn nhiều, lơ mơ, co giật hoặc thân nhiệt tăng cao, cần đi cấp cứu vì tình trạng có thể tiến triển thành sốc nhiệt.
Hạ đường huyết
Không phải mọi trường hợp xây xẩm khi ra nắng đều do thiếu nước. Ở người bỏ bữa, ăn quá ít, vận động ngoài trời lâu hoặc người đái tháo đường đang dùng thuốc hạ đường huyết, nguyên nhân có thể là hạ đường huyết.
Khi đường huyết giảm, não không được cung cấp đủ glucose để hoạt động ổn định. Người bệnh có thể xuất hiện cảm giác đói cồn cào, run tay, vã mồ hôi lạnh, hồi hộp, mệt lả, hoa mắt hoặc lú lẫn. Triệu chứng đôi khi dễ bị nhầm với say nắng vì cùng xảy ra trong lúc người bệnh đang mệt và đổ mồ hôi.
Trường hợp còn tỉnh táo, người bệnh có thể cần bổ sung đồ uống hoặc thức ăn có đường theo hướng dẫn phù hợp, đặc biệt nếu đã biết mình có nguy cơ hạ đường huyết. Nếu người bệnh lơ mơ, co giật, nói khó, không tự ăn uống được hoặc triệu chứng không cải thiện, cần gọi cấp cứu.
Hạ đường huyết khiến người bệnh hoa mắt, chóng mặt
Thiếu máu
Thiếu máu khiến khả năng vận chuyển oxy đến não và các cơ quan giảm. Khi gặp nắng nóng, tim phải làm việc nhiều hơn để duy trì tuần hoàn và tản nhiệt, vì vậy các triệu chứng như xây xẩm, hồi hộp, hụt hơi hoặc mệt nhanh có thể xuất hiện rõ hơn.
Người thiếu máu thường không chỉ xây xẩm khi ra nắng mà còn có các biểu hiện kéo dài như da xanh, mệt mỏi, giảm sức bền, chóng mặt khi đứng lên, tim đập nhanh khi gắng sức. Ở phụ nữ, kinh nguyệt nhiều hoặc kéo dài là yếu tố cần lưu ý.
Nếu xây xẩm tái diễn nhiều lần, kèm mệt kéo dài, khó thở khi vận động nhẹ, hồi hộp hoặc da xanh, người bệnh nên khám để kiểm tra công thức máu và tìm nguyên nhân thiếu máu thay vì chỉ nghĩ là “say nắng”.
Bệnh tim mạch hoặc rối loạn nhịp tim
Ở một số người, nắng nóng không phải nguyên nhân trực tiếp gây xây xẩm mà là yếu tố làm lộ rõ bệnh tim mạch sẵn có. Khi trời nóng, cơ thể phải tăng hoạt động tuần hoàn để đưa máu ra da tản nhiệt. Đồng thời, mất nước và rối loạn điện giải có thể khiến huyết áp dao động, nhịp tim dễ bất thường hơn. Nếu tim bơm máu không hiệu quả, mạch vành bị hẹp hoặc nhịp tim rối loạn, lượng máu lên não có thể giảm và gây choáng váng.
Cần đặc biệt thận trọng nếu xây xẩm đi kèm:
Đau tức ngực.
Khó thở.
Hồi hộp hoặc tim đập nhanh kéo dài.
Cảm giác tim bỏ nhịp.
Mệt nhiều khi leo cầu thang hoặc đi bộ ngắn.
Ngất hoặc gần ngất.
Những dấu hiệu này đáng chú ý hơn ở người tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim, rối loạn nhịp hoặc từng đột quỵ. Người bệnh nên đi khám sớm, và cần cấp cứu nếu có đau ngực kéo dài, đau lan lên hàm/vai/cánh tay, khó thở nhiều, ngất hoặc rối loạn ý thức.
Người có bệnh nền tim mạch nên lưu ý khi ra ngoài trời nắng
Dấu hiệu cảnh báo sốc nhiệt
Sốc nhiệt là tình trạng nguy hiểm nhất trong nhóm bệnh do nắng nóng. Đây là cấp cứu y khoa vì thân nhiệt tăng cao có thể gây tổn thương não, tim, thận và nhiều cơ quan khác.
Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ thấy xây xẩm, đau đầu, mệt lả hoặc buồn nôn sau khi ở ngoài nắng. Khi tình trạng nặng hơn, các dấu hiệu nguy hiểm thường rõ hơn:
Thân nhiệt rất cao.
Da nóng đỏ hoặc vã mồ hôi nhiều trong sốc nhiệt do gắng sức.
Lơ mơ, nói khó, mất định hướng.
Co giật.
Ngất hoặc bất tỉnh.
Thở nhanh, tim đập nhanh.
Không nên loại trừ sốc nhiệt chỉ vì người bệnh vẫn đổ mồ hôi. Nếu có rối loạn ý thức, co giật, ngất hoặc sốt cao sau khi đi nắng, cần gọi cấp cứu ngay, đồng thời đưa người bệnh vào nơi mát, nới lỏng quần áo và làm mát cơ thể trong lúc chờ hỗ trợ y tế.
Phân biệt kiệt sức do nóng và sốc nhiệt
Tiêu chí
Kiệt sức do nóng
Sốc nhiệt
Mức độ
Cần xử trí sớm
Cấp cứu y khoa
Ý thức
Thường còn tỉnh nhưng mệt, chóng mặt
Lơ mơ, lú lẫn, co giật, bất tỉnh
Thân nhiệt
Có thể tăng
Thường rất cao, có thể khoảng 40°C trở lên
Da và mồ hôi
Thường đổ mồ hôi nhiều
Da nóng đỏ hoặc rối loạn bài tiết mồ hôi
Triệu chứng thường gặp
Khát, yếu, buồn nôn, đau đầu, chóng mặt
Rối loạn ý thức, co giật, ngất, thở nhanh
Xử trí
Nghỉ nơi mát, làm mát, bù nước nếu tỉnh
Gọi cấp cứu, làm mát ngay; không cố cho uống nước nếu lơ mơ hoặc bất tỉnh
Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu cần được đưa đến cơ sở y tế
Khi nào xây xẩm mặt mày là dấu hiệu nguy hiểm?
Không nên chờ triệu chứng tự hết nếu xây xẩm kèm các dấu hiệu sau:
Ngất hoặc gần ngất: Có thể cho thấy não bị giảm tưới máu rõ rệt. Nếu xảy ra khi đang đi đường, làm việc trên cao hoặc lái xe, nguy cơ tai nạn rất lớn.
Đau ngực hoặc khó thở: Đây có thể là dấu hiệu tim mạch đang bị quá tải, thiếu máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp tim. Người có bệnh tim mạch nền cần đặc biệt thận trọng.
Tim đập nhanh kéo dài: Tim tăng nhịp khi trời nóng là phản ứng sinh lý, nhưng nếu hồi hộp kéo dài ngay cả khi nghỉ ngơi, cần kiểm tra nhịp tim và điện giải.
Lơ mơ, nói khó, yếu liệt tay chân: Đây là nhóm dấu hiệu thần kinh nguy hiểm, có thể liên quan sốc nhiệt nặng hoặc đột quỵ. Cần cấp cứu ngay thay vì tự theo dõi tại nhà.
Thân nhiệt tăng cao, da nóng đỏ sau khi đi nắng: Có thể là biểu hiện sốc nhiệt. Nếu kèm rối loạn ý thức, co giật hoặc ngất, nguy cơ tổn thương cơ quan tăng cao.
Nôn nhiều hoặc không uống được nước: Người bệnh không thể tự bù dịch, nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải tăng nhanh.
Dấu hiệu đột quỵ không được bỏ qua khi bị xây xẩm
Xây xẩm do nắng nóng không được dùng để “giải thích” các dấu hiệu thần kinh khu trú. Nếu có biểu hiện nghi đột quỵ, cần gọi cấp cứu ngay.
Có thể ghi nhớ nguyên tắc BE FAST:
B – Balance/Thăng bằng: Mất thăng bằng, đi loạng choạng, chóng mặt đột ngột.
E – Eyes/Mắt: Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực đột ngột.
F – Face/Mặt: Méo miệng, lệch mặt, cười không cân xứng.
A – Arm/Tay: Yếu hoặc tê một bên tay/chân, không nâng được tay.
S – Speech/Lời nói: Nói khó, nói đớ, không hiểu lời nói.
T – Time/Thời gian: Gọi cấp cứu ngay, càng sớm càng tốt.
Quy tắc BE-FAST trong nhận biết đột quỵ
Ai dễ bị xây xẩm khi ra trời nắng hơn?
Người cao tuổi
Người cao tuổi dễ bị xây xẩm khi ra nắng vì cơ thể thường phản ứng chậm hơn với tình trạng thiếu nước và nóng. Nhiều người không thấy khát rõ dù đã uống ít nước trong nhiều giờ, đặc biệt khi ở trong phòng điều hòa lâu rồi ra ngoài trời nóng.
Ngoài ra, người lớn tuổi thường có bệnh nền như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc bệnh thận. Khi gặp nắng nóng, huyết áp có thể dao động, tim phải làm việc nhiều hơn và nguy cơ chóng mặt, choáng váng hoặc ngất cũng cao hơn. Nếu người cao tuổi xây xẩm kèm lơ mơ, tiểu ít, khó thở, đau ngực hoặc ngã, cần đưa đi khám sớm.
Người lao động ngoài trời
Công nhân xây dựng, shipper, nông dân, tài xế, nhân viên giao hàng hoặc người tập thể thao ngoài trời là nhóm rất dễ mất nước trong mùa nóng. Họ có thể ra mồ hôi liên tục nhiều giờ, trong khi việc uống nước và nghỉ mát không phải lúc nào cũng được thực hiện đều đặn.
Điểm nguy hiểm là nhiều người thường cố làm tiếp dù đã đau đầu, khát, chuột rút hoặc hơi choáng. Khi cơ thể mất nước và muối kéo dài, cảm giác xây xẩm có thể chuyển thành kiệt sức do nóng hoặc ngất. Nếu xây xẩm xảy ra khi đang lái xe, leo cao, vận hành máy móc hoặc di chuyển ngoài đường, nguy cơ tai nạn cũng tăng lên. Vì vậy, nhóm lao động ngoài trời cần được nghỉ giữa giờ, uống nước thành nhiều lần và tránh làm việc liên tục trong khung giờ nắng gắt.
Shipper nên tránh làm việc liên tục dưới trời nắng
Người có bệnh huyết áp hoặc tim mạch
Ở người có tăng huyết áp, suy tim, bệnh mạch vành hoặc rối loạn nhịp tim, nắng nóng có thể khiến cơ thể khó thích nghi hơn. Khi trời nóng, mạch máu giãn ra để tản nhiệt và tim phải tăng hoạt động để duy trì tuần hoàn. Nếu cơ thể mất nước, huyết áp có thể tụt; nhưng ở một số người, huyết áp cũng có thể dao động theo hướng tăng do stress nhiệt hoặc dùng thuốc không đều.
Người bệnh cần chú ý hơn nếu xây xẩm đi kèm hồi hộp, tim đập nhanh, đau tức ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh hoặc gần ngất. Đây không nên được xem đơn giản là “say nắng”, vì có thể liên quan rối loạn nhịp tim hoặc bệnh tim mạch cần được kiểm tra.
Người đái tháo đường
Người đái tháo đường có thể bị xây xẩm khi trời nóng theo cả hai hướng: đường huyết cao hoặc đường huyết thấp. Khi đường huyết cao, cơ thể thường tiểu nhiều hơn, kéo theo mất nước và dễ mệt, khát, choáng. Ngược lại, nếu người bệnh bỏ bữa, vận động nhiều ngoài trời hoặc dùng thuốc hạ đường huyết, đường huyết có thể giảm và gây run tay, vã mồ hôi, hồi hộp, đói cồn cào hoặc lơ mơ.
Vì vậy, nếu người đái tháo đường bị xây xẩm khi ra nắng, không nên chỉ nghĩ là do thời tiết. Cần kiểm tra đường huyết nếu có điều kiện và đi khám sớm nếu triệu chứng lặp lại, đặc biệt khi kèm lú lẫn, vã mồ hôi lạnh, nói khó hoặc không tự ăn uống được.
Người đái tháo đường nên kiểm tra đường huyết định kỳ và đi khám nếu có bất thường
Người đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp hoặc thuốc an thần
Một số thuốc có thể khiến cơ thể nhạy cảm hơn với nắng nóng. Thuốc lợi tiểu làm tăng đào thải nước và muối, nên người dùng thuốc này có thể dễ mất nước hoặc rối loạn điện giải hơn trong ngày nóng. Một số thuốc huyết áp có thể làm huyết áp tụt rõ hơn khi người bệnh thiếu nước, đứng lâu hoặc vừa đi ngoài nắng về.
Thuốc an thần, thuốc ngủ hoặc một số thuốc thần kinh cũng có thể làm người bệnh phản ứng chậm hơn với nóng, khát hoặc mệt. Điều quan trọng là không tự ý ngừng thuốc khi trời nóng. Nếu thường xuyên xây xẩm, tụt huyết áp, tiểu ít, mệt lả hoặc tim đập nhanh, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được điều chỉnh an toàn.
Phụ nữ mang thai
Phụ nữ mang thai dễ chóng mặt hơn khi trời nóng do nhu cầu tuần hoàn và dịch trong cơ thể thay đổi. Nếu đứng lâu, uống ít nước, ăn uống kém hoặc ra ngoài vào giờ nắng gắt, mẹ bầu có thể bị xây xẩm, mệt lả hoặc tụt huyết áp tạm thời.
Tuy nhiên, không nên xem nhẹ triệu chứng này trong thai kỳ. Mẹ bầu cần đi khám sớm nếu xây xẩm kèm ngất, đau đầu dữ dội, phù bất thường, đau bụng, ra máu, khó thở, nôn nhiều hoặc thai máy bất thường.
Người thiếu máu
Người thiếu máu vốn đã có khả năng vận chuyển oxy kém hơn bình thường. Khi ra trời nắng, tim phải hoạt động nhiều hơn để vừa tản nhiệt vừa cung cấp oxy cho cơ thể, nên cảm giác xây xẩm, mệt, hồi hộp hoặc hụt hơi dễ xuất hiện rõ hơn.
Dấu hiệu gợi ý thiếu máu gồm da xanh, mệt kéo dài, chóng mặt khi đứng lên, tim đập nhanh khi vận động nhẹ hoặc kinh nguyệt nhiều ở phụ nữ. Nếu tình trạng xây xẩm lặp lại nhiều lần, người bệnh nên khám để kiểm tra công thức máu thay vì chỉ tự bù nước tại nhà.
Người thiếu máu dễ gặp tình trạng xây xẩm mặt mày
Nên làm gì khi bị xây xẩm ngoài trời nắng?
Có thể xử trí ban đầu tại chỗ nếu triệu chứng nhẹ
Nếu người bệnh còn tỉnh táo, chỉ choáng nhẹ, không đau ngực, không khó thở, không yếu liệt/nói khó và không ngất, có thể xử trí ban đầu:
Dừng hoạt động và di chuyển vào nơi mát: Việc tiếp tục đi lại hoặc làm việc ngoài trời có thể khiến tụt huyết áp, mất nước và kiệt sức do nóng nặng hơn.
Ngồi hoặc nằm nghỉ, tránh đứng lâu: Tư thế ngồi/nằm giúp máu lên não tốt hơn, giảm nguy cơ ngã do choáng.
Nới lỏng quần áo, làm mát cơ thể: Cởi bớt lớp áo dày, dùng quạt hoặc khăn mát lau cổ, nách, bẹn giúp hỗ trợ tản nhiệt.
Uống nước từng ngụm nhỏ nếu còn tỉnh táo: Uống quá nhanh có thể gây buồn nôn. Nếu đổ nhiều mồ hôi, có thể cần bù điện giải phù hợp.
Theo dõi triệu chứng: Nếu sau nghỉ ngơi/làm mát mà xây xẩm không giảm, cần đi khám.
Gọi cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu nặng
Không nên tiếp tục theo dõi tại nhà nếu có:
ngất;
lơ mơ, lú lẫn;
co giật;
đau ngực;
khó thở;
thân nhiệt rất cao;
yếu liệt tay chân;
nói khó, méo miệng;
nôn liên tục;
không thể uống nước;
tim đập nhanh kéo dài;
xây xẩm sau khi đi nắng kèm da nóng đỏ, rối loạn ý thức.
Hotline Cấp cứu BVĐK Hồng Ngọc (24/24): 1900 636 555
Không nên làm gì?
Không tiếp tục đi nắng hoặc gắng sức: Cơ thể đang báo hiệu quá tải. Tiếp tục vận động có thể khiến triệu chứng chuyển nặng.
Không uống rượu bia để “giải nhiệt”: Rượu bia có thể làm mất nước nhiều hơn và ảnh hưởng huyết áp.
Không tự lái xe nếu còn choáng: Xây xẩm có thể tái phát đột ngột, làm tăng nguy cơ tai nạn.
Không cố cho uống nếu người bệnh lơ mơ hoặc ngất: Điều này có thể gây sặc. Cần gọi cấp cứu và đặt người bệnh ở tư thế an toàn.
Không tự ý ngừng thuốc huyết áp/lợi tiểu: Nếu nghi thuốc làm triệu chứng nặng hơn, cần trao đổi với bác sĩ.
Cách phòng ngừa xây xẩm khi ra trời nắng
Uống nước đều trong ngày
Không nên đợi khát mới uống vì cảm giác khát thường xuất hiện khi cơ thể đã bắt đầu thiếu nước. Người hoạt động ngoài trời cần bổ sung nước thường xuyên hơn.
Nên chú ý nước tiểu: nếu nước tiểu vàng đậm, tiểu ít, môi khô hoặc đau đầu, có thể cơ thể đang thiếu nước. Tuy nhiên, người suy tim, bệnh thận hoặc được bác sĩ khuyến cáo hạn chế dịch cần tuân thủ đúng hướng dẫn riêng, không tự ý uống quá nhiều nước.
Tránh ra ngoài khung giờ nắng gắt
Khoảng 12h–16h thường là thời điểm nhiệt độ và tia UV cao nhất trong ngày. Nếu bắt buộc ra ngoài, nên nghỉ từng đợt ở nơi râm mát, đội mũ, mặc đồ thoáng và tránh đứng lâu một chỗ.
Không bỏ bữa trước khi đi nắng
Bỏ bữa dễ gây hạ đường huyết, làm tăng nguy cơ run tay, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc gần ngất. Người đái tháo đường cần đặc biệt chú ý thời điểm ăn, thuốc và vận động để hạn chế dao động đường huyết.
Theo dõi huyết áp nếu có bệnh nền
Người tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu nên đo huyết áp định kỳ trong các đợt nắng nóng. Nếu huyết áp dao động nhiều, chóng mặt hoặc tim đập nhanh, nên đi khám. Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc hay thay đổi liều thuốc nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Nhận biết sớm dấu hiệu mất nước và kiệt sức do nóng
Nước tiểu vàng đậm, tiểu ít, môi khô, đau đầu, chuột rút, tim đập nhanh, mệt lả là các dấu hiệu cần nghỉ ngơi, làm mát và bù nước sớm hơn.
Nên uống nước đều trong ngày
Khi nào cần đi khám?
Người bệnh nên khám chuyên khoa Nội tổng quát hoặc chuyên khoa phù hợp nếu:
xây xẩm tái diễn nhiều lần;
chóng mặt kéo dài dù đã nghỉ ngơi;
tim đập nhanh hoặc hồi hộp thường xuyên;
huyết áp dao động bất thường;
có tiền sử thiếu máu, bệnh tim mạch, đái tháo đường;
có triệu chứng sau khi dùng thuốc huyết áp hoặc lợi tiểu;
xây xẩm kèm mệt kéo dài, hụt hơi khi gắng sức;
nghi ngờ hạ đường huyết hoặc đường huyết dao động.
Cần cấp cứu nếu có:
ngất;
đau ngực;
khó thở;
lơ mơ;
thân nhiệt tăng cao sau khi đi nắng;
yếu liệt tay chân, nói khó, méo miệng;
co giật;
thân nhiệt rất cao;
không uống được nước hoặc nôn liên tục.
Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, người bệnh có thể thăm khám chuyên khoa Nội tổng quát để được đánh giá huyết áp, nhịp tim, tình trạng mất nước, đường huyết, công thức máu, điện giải và các yếu tố nguy cơ liên quan đến xây xẩm khi ra trời nắng.
Câu hỏi thường gặp
Xây xẩm mặt mày khi ra nắng có phải say nắng không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Xây xẩm có thể do mất nước, tụt huyết áp, hạ đường huyết, ngất do nóng hoặc bệnh tim mạch. Nếu kèm lơ mơ, thân nhiệt tăng cao, da nóng đỏ, co giật hoặc ngất, cần nghĩ đến sốc nhiệt và gọi cấp cứu.
Uống nước có giúp giảm xây xẩm không?
Có thể giúp nếu nguyên nhân liên quan mất nước hoặc giảm thể tích tuần hoàn. Tuy nhiên, chỉ nên uống khi người bệnh còn tỉnh táo, nuốt tốt và không nôn nhiều. Người suy tim, bệnh thận hoặc được bác sĩ dặn hạn chế dịch không nên tự uống quá nhiều nước. Nếu có ngất, lơ mơ, đau ngực, khó thở hoặc yếu liệt, cần cấp cứu thay vì chỉ uống nước.
Người trẻ khỏe mạnh có bị xây xẩm khi ra nắng không?
Có. Người trẻ vẫn có thể bị xây xẩm nếu vận động ngoài trời lâu, uống ít nước, bỏ bữa, thiếu ngủ hoặc dùng nhiều cà phê/rượu bia trong ngày nóng.
Xây xẩm kèm tim đập nhanh có nguy hiểm không?
Có thể nguy hiểm nếu tim đập nhanh kéo dài, không giảm sau khi nghỉ kèm đau ngực, khó thở hoặc gần ngất. Đây có thể là dấu hiệu mất nước nặng, rối loạn điện giải hoặc rối loạn nhịp tim cần kiểm tra.
Xây xẩm khi đứng dậy ngoài trời nắng có phải tụt huyết áp không?
Có thể. Nắng nóng làm giãn mạch, đứng lâu hoặc đứng dậy nhanh có thể khiến máu lên não giảm tạm thời. Nếu tình trạng tái diễn, kèm ngất hoặc tim đập nhanh, nên đi khám.
Xây xẩm kèm vã mồ hôi, run tay là dấu hiệu gì?
Có thể liên quan hạ đường huyết, đặc biệt ở người bỏ bữa, vận động nhiều hoặc người đái tháo đường đang dùng thuốc. Nếu người bệnh lơ mơ hoặc không tự ăn/uống được, cần hỗ trợ y tế.
Người bị huyết áp thấp có dễ xây xẩm khi trời nóng không?
Có. Người huyết áp thấp, uống ít nước, đứng lâu hoặc dùng thuốc ảnh hưởng huyết áp có thể dễ bị choáng hơn trong thời tiết nóng.
Khi nào xây xẩm cần gọi cấp cứu?
Cần gọi cấp cứu nếu xây xẩm kèm ngất, đau ngực, khó thở, lơ mơ, co giật, sốt cao sau đi nắng, yếu liệt tay chân, nói khó, méo miệng hoặc tim đập nhanh kéo dài.
Kết luận
Xây xẩm mặt mày khi ra trời nắng thường liên quan đến mất nước, tụt huyết áp, ngất do nóng hoặc kiệt sức do nóng. Tuy nhiên, triệu chứng này cũng có thể là dấu hiệu của hạ đường huyết, thiếu máu, bệnh tim mạch, rối loạn nhịp tim hoặc sốc nhiệt nếu xuất hiện thường xuyên hoặc kèm dấu hiệu bất thường.
Người bệnh nên chủ động uống nước đều, tránh nắng gắt, không bỏ bữa trước khi ra ngoài, theo dõi huyết áp nếu có bệnh nền và nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm. Nếu xây xẩm đi kèm ngất, đau ngực, khó thở, lơ mơ, sốt cao, yếu tay chân, nói khó hoặc co giật, cần được cấp cứu kịp thời.
Tại BVĐK Hồng Ngọc, khách hàng được thăm khám với hệ thống trang thiết bị hiện đại hàng đầu cùng đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm từng công tác tại các bệnh viện lớn như Bạch Mai, Việt Đức, Xanh Pôn,... giúp chẩn đoán nhanh, chính xác, hạn chế chờ đợi. Khách hàng có thể liên hệ hotline 024 3927 5568 hoặc để lại thông tin dưới đây để được bác sĩ liên hệ và tư vấn.
Khách hàng đến khám bệnh tại BVĐK Hồng Ngọc
Lưu ý y khoa
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị. Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, thiếu máu, bệnh thận, phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc người đang dùng thuốc huyết áp/lợi tiểu nên đi khám nếu thường xuyên xây xẩm, chóng mặt hoặc mệt lả trong mùa nắng nóng.
Xây xẩm mặt mày khi ra trời nắng là tình trạng khá thường gặp trong mùa hè, đặc biệt ở người đi ngoài trời lâu, uống ít nước, đứng lâu dưới nắng hoặc có bệnh nền huyết áp, tim mạch, thiếu máu, đái tháo đường. Triệu chứng này có thể chỉ thoáng qua do cơ thể chưa thích nghi với nhiệt độ cao, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.
Disclaimer y khoa: Bài viết chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc xử trí cấp cứu. Nếu xây xẩm kèm ngất, đau ngực, khó thở, lơ mơ, co giật, yếu liệt tay chân, nói khó hoặc sốt cao sau khi đi nắng, cần gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế ngay.
Trả lời nhanh: Xây xẩm mặt mày khi ra trời nắng thường liên quan đến mất nước, tụt huyết áp tạm thời, giãn mạch do nhiệt độ cao hoặc kiệt sức do nóng. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc kèm ngất, đau ngực, khó thở, tim đập nhanh kéo dài, lơ mơ, nói khó, yếu tay chân, đây có thể là dấu hiệu bệnh lý tim mạch, rối loạn nhịp, hạ đường huyết, thiếu máu, sốc nhiệt hoặc đột quỵ cần được thăm khám/cấp cứu kịp thời.
Xây xẩm mặt mày có thể xảy ra khi tiếp xúc nhiệt cao kéo dài
Tham vấn chuyên môn: Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.
Tóm tắt nhanh bài viết
Xây xẩm mặt mày là cảm giác tối sầm, choáng váng, lâng lâng hoặc như sắp ngất, thường liên quan đến giảm tưới máu não tạm thời.
Khi ra trời nắng, cơ thể dễ xây xẩm hơn do giãn mạch, mất nước qua mồ hôi, giảm thể tích tuần hoàn và huyết áp dao động.
Nguyên nhân thường gặp gồm mất nước, tụt huyết áp, ngất do nóng, kiệt sức do nóng, hạ đường huyết, thiếu máu, bệnh tim mạch/rối loạn nhịp và sốc nhiệt.
Không nên chủ quan nếu xây xẩm tái diễn nhiều lần, xảy ra khi đang làm việc ngoài trời, lái xe, đứng lâu hoặc đi kèm đau ngực, khó thở, hồi hộp, ngất.
Cần cấp cứu ngay nếu có lơ mơ, co giật, bất tỉnh, sốt cao sau đi nắng, yếu liệt tay chân, nói khó, méo miệng hoặc đau ngực.
Người cao tuổi, người lao động ngoài trời, người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, phụ nữ mang thai, người thiếu máu hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu/huyết áp cần chú ý hơn.
Xây xẩm mặt mày là gì?
Xây xẩm mặt mày là cảm giác tối sầm trước mắt, choáng váng, lâng lâng, mất thăng bằng hoặc như sắp ngất. Một số người mô tả cảm giác này là “hoa mắt”, “chóng mặt”, “đứng không vững”, “mặt tối lại” hoặc “muốn ngã khuỵu”.
Triệu chứng này thường xảy ra khi lượng máu hoặc oxy lên não giảm tạm thời, chẳng hạn do tụt huyết áp, mất nước, đứng lâu, hạ đường huyết hoặc rối loạn nhịp tim. Nếu người bệnh mất ý thức hoàn toàn, đó là ngất và cần được đánh giá nghiêm túc hơn, đặc biệt khi xảy ra ngoài trời nắng, khi đang lái xe, làm việc trên cao hoặc kèm đau ngực, khó thở.
Vì sao ra trời nắng dễ bị xây xẩm mặt mày?
Khi ra trời nắng, cơ thể phải làm việc nhiều hơn để giữ thân nhiệt ổn định. Hai cơ chế chính được kích hoạt là giãn mạch máu dưới da và tăng tiết mồ hôi.
Giãn mạch giúp cơ thể tản nhiệt: Máu được đưa ra vùng da nhiều hơn để giải phóng nhiệt ra môi trường. Tuy nhiên, khi mạch máu giãn rộng, huyết áp có thể giảm nhẹ, đặc biệt nếu người bệnh đứng lâu ngoài nắng, vừa vận động xong hoặc đang thiếu nước.
Đổ mồ hôi gây mất nước và điện giải: Mồ hôi bay hơi giúp làm mát cơ thể nhưng đồng thời làm mất nước và muối khoáng. Nếu không bù đủ nước, thể tích máu giảm, khiến não nhận máu kém hơn trong thời gian ngắn.
Não rất nhạy với tình trạng giảm tưới máu: Chỉ cần lượng máu lên não giảm tạm thời, người bệnh có thể thấy hoa mắt, tối sầm mặt, lâng lâng hoặc cảm giác sắp ngất.
Tim phải làm việc nhiều hơn: Trong thời tiết nóng, tim thường đập nhanh hơn để duy trì tuần hoàn và hỗ trợ tản nhiệt. Ở người có bệnh tim mạch, rối loạn nhịp, huyết áp thấp hoặc đang dùng thuốc hạ áp, cảm giác choáng váng có thể rõ hơn.
Vì vậy, xây xẩm khi ra trời nắng thường không phải một bệnh riêng lẻ mà là triệu chứng cho thấy cơ thể đang khó thích nghi với nhiệt độ cao hoặc có yếu tố sức khỏe tiềm ẩn.
Não nhạy cảm với tình trạng giảm tưới máu
Tóm tắt nguyên nhân gây xây xẩm khi ra trời nắng
Nguyên nhân
Dấu hiệu đi kèm
Khi nào nguy hiểm?
Gợi ý xử trí ban đầu
Mất nước
Khô miệng, khát nhiều, tiểu ít, nước tiểu vàng đậm
Lơ mơ, tim nhanh, tiểu rất ít hoặc không tiểu nhiều giờ
Nghỉ nơi mát, uống từng ngụm nước/oresol nếu còn tỉnh
Tụt huyết áp
Tối sầm mặt khi đứng lâu/đứng dậy đột ngột, đứng không vững
Ngất, té ngã, đau ngực, khó thở tái diễn nhiều lần
Ngồi/nằm nghỉ, kê chân nhẹ, đo huyết áp, đi khám nếu tái diễn
Ngất do nóng
Choáng khi đứng lâu trong môi trường nóng
Ngất thật sự, chấn thương, tái diễn nhiều lần
Đưa vào nơi mát, nới lỏng quần áo, đo huyết áp, nằm nghỉ, theo dõi ý thức
Kiệt sức do nóng
Đổ mồ hôi nhiều, đau đầu, buồn nôn, yếu, khát
Lú lẫn, nôn nhiều, triệu chứng nặng hơn hoặc kéo dài
Làm mát, bù nước/điện giải, đi khám nếu không cải thiện
Ngừng gắng sức, nghỉ nơi mát, gọi cấp cứu/đi khám sớm
Sốc nhiệt
Sốt cao, da nóng, lơ mơ, co giật
Luôn nguy hiểm
Gọi cấp cứu, làm mát ngay
Các nguyên nhân thường gặp gây xây xẩm mặt mày khi ra trời nắng
Mất nước
Mất nước là nguyên nhân rất thường gặp trong những ngày nắng nóng, nhất là khi người bệnh đi ngoài trời lâu, vận động nhiều, ra nhiều mồ hôi nhưng không uống đủ nước. Khi lượng dịch trong lòng mạch giảm, huyết áp dễ hạ hơn và máu lên não có thể giảm tạm thời. Đây là lý do nhiều người thấy hoa mắt, tối sầm mặt hoặc lâng lâng sau khi đứng lâu dưới nắng.
Các dấu hiệu gợi ý mất nước gồm khô miệng, môi khô, khát nhiều, nước tiểu vàng đậm, tiểu ít, đau đầu hoặc mệt bất thường. Ở giai đoạn nhẹ, người bệnh thường cải thiện sau khi nghỉ ở nơi mát và uống nước từng ngụm nhỏ.
Tuy nhiên, mất nước có thể trở nên nguy hiểm nếu kèm lơ mơ, tim đập nhanh, tụt huyết áp, tiểu ít hoặc không đi tiểu trong nhiều giờ, nôn nhiều hoặc không thể uống nước. Khi đó, người bệnh cần được đánh giá y tế sớm vì có thể đã mất nước nặng hoặc rối loạn điện giải.
Vận động mạnh ngoài trời nắng nóng gây thiếu nước
Tụt huyết áp do nắng nóng
Trời nóng khiến mạch máu dưới da giãn ra để tăng thải nhiệt. Cơ chế này bình thường giúp cơ thể làm mát, nhưng ở một số người, đặc biệt là người uống ít nước, đứng lâu, người cao tuổi hoặc đang dùng thuốc huyết áp/lợi tiểu, huyết áp có thể giảm rõ hơn.
Cảm giác thường gặp là tối sầm mặt, đứng không vững, hoa mắt khi đứng dậy đột ngột hoặc khi phải đứng lâu dưới nắng. Một số người mô tả như “máu không lên não”, phải ngồi xuống mới đỡ.
Điểm cần chú ý là tụt huyết áp do nóng không phải lúc nào cũng lành tính. Nếu xây xẩm đi kèm ngất, té ngã, đau ngực, khó thở, tim đập nhanh bất thường hoặc huyết áp tụt kéo dài, cần đi khám để loại trừ rối loạn nhịp tim, bệnh tim mạch hoặc tác dụng phụ của thuốc.
Ngất hoặc tiền ngất do nóng
Ngất do nóng thường xảy ra khi một người đứng lâu trong môi trường nóng, đứng dậy đột ngột hoặc hoạt động ngoài trời trong thời gian dài. Trước khi ngất, người bệnh thường có giai đoạn tiền ngất với cảm giác xây xẩm, vã mồ hôi, buồn nôn, da tái, mắt tối lại hoặc đứng không vững.
Tình trạng này liên quan đến việc mạch máu giãn ra vì nóng, trong khi máu có xu hướng dồn xuống chân khi đứng lâu. Nếu cơ thể đồng thời thiếu nước, lượng máu trở về tim và máu lên não càng giảm, khiến người bệnh dễ ngã khuỵu.
Nếu chỉ thoáng qua và hồi phục nhanh sau khi nằm nghỉ ở nơi mát, tình trạng có thể liên quan đến phản ứng với nhiệt độ cao. Nhưng nếu đã ngất thật sự, bị chấn thương khi ngã, hoặc tình trạng tái diễn nhiều lần, người bệnh nên được khám để kiểm tra huyết áp, tim mạch và các nguyên nhân khác gây ngất.
Người già là đối tượng dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng
Kiệt sức do nóng
Kiệt sức do nóng là tình trạng cơ thể mất quá nhiều nước và muối qua mồ hôi, thường gặp sau khi làm việc, di chuyển hoặc vận động lâu trong môi trường nóng. Đây là mức độ nặng hơn cảm giác mệt do nắng thông thường và cần được xử trí sớm để tránh tiến triển nặng.
Người bị kiệt sức do nóng thường có nhiều triệu chứng cùng lúc:
Chóng mặt, xây xẩm, đau đầu.
Khát nhiều, yếu mệt, chuột rút.
Buồn nôn hoặc nôn.
Đổ mồ hôi nhiều.
Tiểu ít, nước tiểu sẫm màu.
Thân nhiệt có thể tăng nhưng thường chưa có rối loạn ý thức rõ như sốc nhiệt.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh CDC ghi nhận kiệt sức do nóng có thể gây đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, yếu, khát, đổ mồ hôi nhiều, thân nhiệt tăng và giảm lượng nước tiểu.
Người bệnh cần dừng hoạt động, vào nơi mát, nới lỏng quần áo, làm mát cơ thể và bù nước nếu còn tỉnh táo. Nếu triệu chứng không cải thiện, nôn nhiều, lơ mơ, co giật hoặc thân nhiệt tăng cao, cần đi cấp cứu vì tình trạng có thể tiến triển thành sốc nhiệt.
Hạ đường huyết
Không phải mọi trường hợp xây xẩm khi ra nắng đều do thiếu nước. Ở người bỏ bữa, ăn quá ít, vận động ngoài trời lâu hoặc người đái tháo đường đang dùng thuốc hạ đường huyết, nguyên nhân có thể là hạ đường huyết.
Khi đường huyết giảm, não không được cung cấp đủ glucose để hoạt động ổn định. Người bệnh có thể xuất hiện cảm giác đói cồn cào, run tay, vã mồ hôi lạnh, hồi hộp, mệt lả, hoa mắt hoặc lú lẫn. Triệu chứng đôi khi dễ bị nhầm với say nắng vì cùng xảy ra trong lúc người bệnh đang mệt và đổ mồ hôi.
Trường hợp còn tỉnh táo, người bệnh có thể cần bổ sung đồ uống hoặc thức ăn có đường theo hướng dẫn phù hợp, đặc biệt nếu đã biết mình có nguy cơ hạ đường huyết. Nếu người bệnh lơ mơ, co giật, nói khó, không tự ăn uống được hoặc triệu chứng không cải thiện, cần gọi cấp cứu.
Hạ đường huyết khiến người bệnh hoa mắt, chóng mặt
Thiếu máu
Thiếu máu khiến khả năng vận chuyển oxy đến não và các cơ quan giảm. Khi gặp nắng nóng, tim phải làm việc nhiều hơn để duy trì tuần hoàn và tản nhiệt, vì vậy các triệu chứng như xây xẩm, hồi hộp, hụt hơi hoặc mệt nhanh có thể xuất hiện rõ hơn.
Người thiếu máu thường không chỉ xây xẩm khi ra nắng mà còn có các biểu hiện kéo dài như da xanh, mệt mỏi, giảm sức bền, chóng mặt khi đứng lên, tim đập nhanh khi gắng sức. Ở phụ nữ, kinh nguyệt nhiều hoặc kéo dài là yếu tố cần lưu ý.
Nếu xây xẩm tái diễn nhiều lần, kèm mệt kéo dài, khó thở khi vận động nhẹ, hồi hộp hoặc da xanh, người bệnh nên khám để kiểm tra công thức máu và tìm nguyên nhân thiếu máu thay vì chỉ nghĩ là “say nắng”.
Bệnh tim mạch hoặc rối loạn nhịp tim
Ở một số người, nắng nóng không phải nguyên nhân trực tiếp gây xây xẩm mà là yếu tố làm lộ rõ bệnh tim mạch sẵn có. Khi trời nóng, cơ thể phải tăng hoạt động tuần hoàn để đưa máu ra da tản nhiệt. Đồng thời, mất nước và rối loạn điện giải có thể khiến huyết áp dao động, nhịp tim dễ bất thường hơn. Nếu tim bơm máu không hiệu quả, mạch vành bị hẹp hoặc nhịp tim rối loạn, lượng máu lên não có thể giảm và gây choáng váng.
Cần đặc biệt thận trọng nếu xây xẩm đi kèm:
Đau tức ngực.
Khó thở.
Hồi hộp hoặc tim đập nhanh kéo dài.
Cảm giác tim bỏ nhịp.
Mệt nhiều khi leo cầu thang hoặc đi bộ ngắn.
Ngất hoặc gần ngất.
Những dấu hiệu này đáng chú ý hơn ở người tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim, rối loạn nhịp hoặc từng đột quỵ. Người bệnh nên đi khám sớm, và cần cấp cứu nếu có đau ngực kéo dài, đau lan lên hàm/vai/cánh tay, khó thở nhiều, ngất hoặc rối loạn ý thức.
Người có bệnh nền tim mạch nên lưu ý khi ra ngoài trời nắng
Dấu hiệu cảnh báo sốc nhiệt
Sốc nhiệt là tình trạng nguy hiểm nhất trong nhóm bệnh do nắng nóng. Đây là cấp cứu y khoa vì thân nhiệt tăng cao có thể gây tổn thương não, tim, thận và nhiều cơ quan khác.
Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ thấy xây xẩm, đau đầu, mệt lả hoặc buồn nôn sau khi ở ngoài nắng. Khi tình trạng nặng hơn, các dấu hiệu nguy hiểm thường rõ hơn:
Thân nhiệt rất cao.
Da nóng đỏ hoặc vã mồ hôi nhiều trong sốc nhiệt do gắng sức.
Lơ mơ, nói khó, mất định hướng.
Co giật.
Ngất hoặc bất tỉnh.
Thở nhanh, tim đập nhanh.
Không nên loại trừ sốc nhiệt chỉ vì người bệnh vẫn đổ mồ hôi. Nếu có rối loạn ý thức, co giật, ngất hoặc sốt cao sau khi đi nắng, cần gọi cấp cứu ngay, đồng thời đưa người bệnh vào nơi mát, nới lỏng quần áo và làm mát cơ thể trong lúc chờ hỗ trợ y tế.
Phân biệt kiệt sức do nóng và sốc nhiệt
Tiêu chí
Kiệt sức do nóng
Sốc nhiệt
Mức độ
Cần xử trí sớm
Cấp cứu y khoa
Ý thức
Thường còn tỉnh nhưng mệt, chóng mặt
Lơ mơ, lú lẫn, co giật, bất tỉnh
Thân nhiệt
Có thể tăng
Thường rất cao, có thể khoảng 40°C trở lên
Da và mồ hôi
Thường đổ mồ hôi nhiều
Da nóng đỏ hoặc rối loạn bài tiết mồ hôi
Triệu chứng thường gặp
Khát, yếu, buồn nôn, đau đầu, chóng mặt
Rối loạn ý thức, co giật, ngất, thở nhanh
Xử trí
Nghỉ nơi mát, làm mát, bù nước nếu tỉnh
Gọi cấp cứu, làm mát ngay; không cố cho uống nước nếu lơ mơ hoặc bất tỉnh
Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu cần được đưa đến cơ sở y tế
Khi nào xây xẩm mặt mày là dấu hiệu nguy hiểm?
Không nên chờ triệu chứng tự hết nếu xây xẩm kèm các dấu hiệu sau:
Ngất hoặc gần ngất: Có thể cho thấy não bị giảm tưới máu rõ rệt. Nếu xảy ra khi đang đi đường, làm việc trên cao hoặc lái xe, nguy cơ tai nạn rất lớn.
Đau ngực hoặc khó thở: Đây có thể là dấu hiệu tim mạch đang bị quá tải, thiếu máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp tim. Người có bệnh tim mạch nền cần đặc biệt thận trọng.
Tim đập nhanh kéo dài: Tim tăng nhịp khi trời nóng là phản ứng sinh lý, nhưng nếu hồi hộp kéo dài ngay cả khi nghỉ ngơi, cần kiểm tra nhịp tim và điện giải.
Lơ mơ, nói khó, yếu liệt tay chân: Đây là nhóm dấu hiệu thần kinh nguy hiểm, có thể liên quan sốc nhiệt nặng hoặc đột quỵ. Cần cấp cứu ngay thay vì tự theo dõi tại nhà.
Thân nhiệt tăng cao, da nóng đỏ sau khi đi nắng: Có thể là biểu hiện sốc nhiệt. Nếu kèm rối loạn ý thức, co giật hoặc ngất, nguy cơ tổn thương cơ quan tăng cao.
Nôn nhiều hoặc không uống được nước: Người bệnh không thể tự bù dịch, nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải tăng nhanh.
Dấu hiệu đột quỵ không được bỏ qua khi bị xây xẩm
Xây xẩm do nắng nóng không được dùng để “giải thích” các dấu hiệu thần kinh khu trú. Nếu có biểu hiện nghi đột quỵ, cần gọi cấp cứu ngay.
Có thể ghi nhớ nguyên tắc BE FAST:
B – Balance/Thăng bằng: Mất thăng bằng, đi loạng choạng, chóng mặt đột ngột.
E – Eyes/Mắt: Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực đột ngột.
F – Face/Mặt: Méo miệng, lệch mặt, cười không cân xứng.
A – Arm/Tay: Yếu hoặc tê một bên tay/chân, không nâng được tay.
S – Speech/Lời nói: Nói khó, nói đớ, không hiểu lời nói.
T – Time/Thời gian: Gọi cấp cứu ngay, càng sớm càng tốt.
Quy tắc BE-FAST trong nhận biết đột quỵ
Ai dễ bị xây xẩm khi ra trời nắng hơn?
Người cao tuổi
Người cao tuổi dễ bị xây xẩm khi ra nắng vì cơ thể thường phản ứng chậm hơn với tình trạng thiếu nước và nóng. Nhiều người không thấy khát rõ dù đã uống ít nước trong nhiều giờ, đặc biệt khi ở trong phòng điều hòa lâu rồi ra ngoài trời nóng.
Ngoài ra, người lớn tuổi thường có bệnh nền như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc bệnh thận. Khi gặp nắng nóng, huyết áp có thể dao động, tim phải làm việc nhiều hơn và nguy cơ chóng mặt, choáng váng hoặc ngất cũng cao hơn. Nếu người cao tuổi xây xẩm kèm lơ mơ, tiểu ít, khó thở, đau ngực hoặc ngã, cần đưa đi khám sớm.
Người lao động ngoài trời
Công nhân xây dựng, shipper, nông dân, tài xế, nhân viên giao hàng hoặc người tập thể thao ngoài trời là nhóm rất dễ mất nước trong mùa nóng. Họ có thể ra mồ hôi liên tục nhiều giờ, trong khi việc uống nước và nghỉ mát không phải lúc nào cũng được thực hiện đều đặn.
Điểm nguy hiểm là nhiều người thường cố làm tiếp dù đã đau đầu, khát, chuột rút hoặc hơi choáng. Khi cơ thể mất nước và muối kéo dài, cảm giác xây xẩm có thể chuyển thành kiệt sức do nóng hoặc ngất. Nếu xây xẩm xảy ra khi đang lái xe, leo cao, vận hành máy móc hoặc di chuyển ngoài đường, nguy cơ tai nạn cũng tăng lên. Vì vậy, nhóm lao động ngoài trời cần được nghỉ giữa giờ, uống nước thành nhiều lần và tránh làm việc liên tục trong khung giờ nắng gắt.
Shipper nên tránh làm việc liên tục dưới trời nắng
Người có bệnh huyết áp hoặc tim mạch
Ở người có tăng huyết áp, suy tim, bệnh mạch vành hoặc rối loạn nhịp tim, nắng nóng có thể khiến cơ thể khó thích nghi hơn. Khi trời nóng, mạch máu giãn ra để tản nhiệt và tim phải tăng hoạt động để duy trì tuần hoàn. Nếu cơ thể mất nước, huyết áp có thể tụt; nhưng ở một số người, huyết áp cũng có thể dao động theo hướng tăng do stress nhiệt hoặc dùng thuốc không đều.
Người bệnh cần chú ý hơn nếu xây xẩm đi kèm hồi hộp, tim đập nhanh, đau tức ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh hoặc gần ngất. Đây không nên được xem đơn giản là “say nắng”, vì có thể liên quan rối loạn nhịp tim hoặc bệnh tim mạch cần được kiểm tra.
Người đái tháo đường
Người đái tháo đường có thể bị xây xẩm khi trời nóng theo cả hai hướng: đường huyết cao hoặc đường huyết thấp. Khi đường huyết cao, cơ thể thường tiểu nhiều hơn, kéo theo mất nước và dễ mệt, khát, choáng. Ngược lại, nếu người bệnh bỏ bữa, vận động nhiều ngoài trời hoặc dùng thuốc hạ đường huyết, đường huyết có thể giảm và gây run tay, vã mồ hôi, hồi hộp, đói cồn cào hoặc lơ mơ.
Vì vậy, nếu người đái tháo đường bị xây xẩm khi ra nắng, không nên chỉ nghĩ là do thời tiết. Cần kiểm tra đường huyết nếu có điều kiện và đi khám sớm nếu triệu chứng lặp lại, đặc biệt khi kèm lú lẫn, vã mồ hôi lạnh, nói khó hoặc không tự ăn uống được.
Người đái tháo đường nên kiểm tra đường huyết định kỳ và đi khám nếu có bất thường
Người đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp hoặc thuốc an thần
Một số thuốc có thể khiến cơ thể nhạy cảm hơn với nắng nóng. Thuốc lợi tiểu làm tăng đào thải nước và muối, nên người dùng thuốc này có thể dễ mất nước hoặc rối loạn điện giải hơn trong ngày nóng. Một số thuốc huyết áp có thể làm huyết áp tụt rõ hơn khi người bệnh thiếu nước, đứng lâu hoặc vừa đi ngoài nắng về.
Thuốc an thần, thuốc ngủ hoặc một số thuốc thần kinh cũng có thể làm người bệnh phản ứng chậm hơn với nóng, khát hoặc mệt. Điều quan trọng là không tự ý ngừng thuốc khi trời nóng. Nếu thường xuyên xây xẩm, tụt huyết áp, tiểu ít, mệt lả hoặc tim đập nhanh, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được điều chỉnh an toàn.
Phụ nữ mang thai
Phụ nữ mang thai dễ chóng mặt hơn khi trời nóng do nhu cầu tuần hoàn và dịch trong cơ thể thay đổi. Nếu đứng lâu, uống ít nước, ăn uống kém hoặc ra ngoài vào giờ nắng gắt, mẹ bầu có thể bị xây xẩm, mệt lả hoặc tụt huyết áp tạm thời.
Tuy nhiên, không nên xem nhẹ triệu chứng này trong thai kỳ. Mẹ bầu cần đi khám sớm nếu xây xẩm kèm ngất, đau đầu dữ dội, phù bất thường, đau bụng, ra máu, khó thở, nôn nhiều hoặc thai máy bất thường.
Người thiếu máu
Người thiếu máu vốn đã có khả năng vận chuyển oxy kém hơn bình thường. Khi ra trời nắng, tim phải hoạt động nhiều hơn để vừa tản nhiệt vừa cung cấp oxy cho cơ thể, nên cảm giác xây xẩm, mệt, hồi hộp hoặc hụt hơi dễ xuất hiện rõ hơn.
Dấu hiệu gợi ý thiếu máu gồm da xanh, mệt kéo dài, chóng mặt khi đứng lên, tim đập nhanh khi vận động nhẹ hoặc kinh nguyệt nhiều ở phụ nữ. Nếu tình trạng xây xẩm lặp lại nhiều lần, người bệnh nên khám để kiểm tra công thức máu thay vì chỉ tự bù nước tại nhà.
Người thiếu máu dễ gặp tình trạng xây xẩm mặt mày
Nên làm gì khi bị xây xẩm ngoài trời nắng?
Có thể xử trí ban đầu tại chỗ nếu triệu chứng nhẹ
Nếu người bệnh còn tỉnh táo, chỉ choáng nhẹ, không đau ngực, không khó thở, không yếu liệt/nói khó và không ngất, có thể xử trí ban đầu:
Dừng hoạt động và di chuyển vào nơi mát: Việc tiếp tục đi lại hoặc làm việc ngoài trời có thể khiến tụt huyết áp, mất nước và kiệt sức do nóng nặng hơn.
Ngồi hoặc nằm nghỉ, tránh đứng lâu: Tư thế ngồi/nằm giúp máu lên não tốt hơn, giảm nguy cơ ngã do choáng.
Nới lỏng quần áo, làm mát cơ thể: Cởi bớt lớp áo dày, dùng quạt hoặc khăn mát lau cổ, nách, bẹn giúp hỗ trợ tản nhiệt.
Uống nước từng ngụm nhỏ nếu còn tỉnh táo: Uống quá nhanh có thể gây buồn nôn. Nếu đổ nhiều mồ hôi, có thể cần bù điện giải phù hợp.
Theo dõi triệu chứng: Nếu sau nghỉ ngơi/làm mát mà xây xẩm không giảm, cần đi khám.
Gọi cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu nặng
Không nên tiếp tục theo dõi tại nhà nếu có:
ngất;
lơ mơ, lú lẫn;
co giật;
đau ngực;
khó thở;
thân nhiệt rất cao;
yếu liệt tay chân;
nói khó, méo miệng;
nôn liên tục;
không thể uống nước;
tim đập nhanh kéo dài;
xây xẩm sau khi đi nắng kèm da nóng đỏ, rối loạn ý thức.
Hotline Cấp cứu BVĐK Hồng Ngọc (24/24): 1900 636 555
Không nên làm gì?
Không tiếp tục đi nắng hoặc gắng sức: Cơ thể đang báo hiệu quá tải. Tiếp tục vận động có thể khiến triệu chứng chuyển nặng.
Không uống rượu bia để “giải nhiệt”: Rượu bia có thể làm mất nước nhiều hơn và ảnh hưởng huyết áp.
Không tự lái xe nếu còn choáng: Xây xẩm có thể tái phát đột ngột, làm tăng nguy cơ tai nạn.
Không cố cho uống nếu người bệnh lơ mơ hoặc ngất: Điều này có thể gây sặc. Cần gọi cấp cứu và đặt người bệnh ở tư thế an toàn.
Không tự ý ngừng thuốc huyết áp/lợi tiểu: Nếu nghi thuốc làm triệu chứng nặng hơn, cần trao đổi với bác sĩ.
Cách phòng ngừa xây xẩm khi ra trời nắng
Uống nước đều trong ngày
Không nên đợi khát mới uống vì cảm giác khát thường xuất hiện khi cơ thể đã bắt đầu thiếu nước. Người hoạt động ngoài trời cần bổ sung nước thường xuyên hơn.
Nên chú ý nước tiểu: nếu nước tiểu vàng đậm, tiểu ít, môi khô hoặc đau đầu, có thể cơ thể đang thiếu nước. Tuy nhiên, người suy tim, bệnh thận hoặc được bác sĩ khuyến cáo hạn chế dịch cần tuân thủ đúng hướng dẫn riêng, không tự ý uống quá nhiều nước.
Tránh ra ngoài khung giờ nắng gắt
Khoảng 12h–16h thường là thời điểm nhiệt độ và tia UV cao nhất trong ngày. Nếu bắt buộc ra ngoài, nên nghỉ từng đợt ở nơi râm mát, đội mũ, mặc đồ thoáng và tránh đứng lâu một chỗ.
Không bỏ bữa trước khi đi nắng
Bỏ bữa dễ gây hạ đường huyết, làm tăng nguy cơ run tay, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc gần ngất. Người đái tháo đường cần đặc biệt chú ý thời điểm ăn, thuốc và vận động để hạn chế dao động đường huyết.
Theo dõi huyết áp nếu có bệnh nền
Người tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu nên đo huyết áp định kỳ trong các đợt nắng nóng. Nếu huyết áp dao động nhiều, chóng mặt hoặc tim đập nhanh, nên đi khám. Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc hay thay đổi liều thuốc nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Nhận biết sớm dấu hiệu mất nước và kiệt sức do nóng
Nước tiểu vàng đậm, tiểu ít, môi khô, đau đầu, chuột rút, tim đập nhanh, mệt lả là các dấu hiệu cần nghỉ ngơi, làm mát và bù nước sớm hơn.
Nên uống nước đều trong ngày
Khi nào cần đi khám?
Người bệnh nên khám chuyên khoa Nội tổng quát hoặc chuyên khoa phù hợp nếu:
xây xẩm tái diễn nhiều lần;
chóng mặt kéo dài dù đã nghỉ ngơi;
tim đập nhanh hoặc hồi hộp thường xuyên;
huyết áp dao động bất thường;
có tiền sử thiếu máu, bệnh tim mạch, đái tháo đường;
có triệu chứng sau khi dùng thuốc huyết áp hoặc lợi tiểu;
xây xẩm kèm mệt kéo dài, hụt hơi khi gắng sức;
nghi ngờ hạ đường huyết hoặc đường huyết dao động.
Cần cấp cứu nếu có:
ngất;
đau ngực;
khó thở;
lơ mơ;
thân nhiệt tăng cao sau khi đi nắng;
yếu liệt tay chân, nói khó, méo miệng;
co giật;
thân nhiệt rất cao;
không uống được nước hoặc nôn liên tục.
Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, người bệnh có thể thăm khám chuyên khoa Nội tổng quát để được đánh giá huyết áp, nhịp tim, tình trạng mất nước, đường huyết, công thức máu, điện giải và các yếu tố nguy cơ liên quan đến xây xẩm khi ra trời nắng.
Câu hỏi thường gặp
Xây xẩm mặt mày khi ra nắng có phải say nắng không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Xây xẩm có thể do mất nước, tụt huyết áp, hạ đường huyết, ngất do nóng hoặc bệnh tim mạch. Nếu kèm lơ mơ, thân nhiệt tăng cao, da nóng đỏ, co giật hoặc ngất, cần nghĩ đến sốc nhiệt và gọi cấp cứu.
Uống nước có giúp giảm xây xẩm không?
Có thể giúp nếu nguyên nhân liên quan mất nước hoặc giảm thể tích tuần hoàn. Tuy nhiên, chỉ nên uống khi người bệnh còn tỉnh táo, nuốt tốt và không nôn nhiều. Người suy tim, bệnh thận hoặc được bác sĩ dặn hạn chế dịch không nên tự uống quá nhiều nước. Nếu có ngất, lơ mơ, đau ngực, khó thở hoặc yếu liệt, cần cấp cứu thay vì chỉ uống nước.
Người trẻ khỏe mạnh có bị xây xẩm khi ra nắng không?
Có. Người trẻ vẫn có thể bị xây xẩm nếu vận động ngoài trời lâu, uống ít nước, bỏ bữa, thiếu ngủ hoặc dùng nhiều cà phê/rượu bia trong ngày nóng.
Xây xẩm kèm tim đập nhanh có nguy hiểm không?
Có thể nguy hiểm nếu tim đập nhanh kéo dài, không giảm sau khi nghỉ kèm đau ngực, khó thở hoặc gần ngất. Đây có thể là dấu hiệu mất nước nặng, rối loạn điện giải hoặc rối loạn nhịp tim cần kiểm tra.
Xây xẩm khi đứng dậy ngoài trời nắng có phải tụt huyết áp không?
Có thể. Nắng nóng làm giãn mạch, đứng lâu hoặc đứng dậy nhanh có thể khiến máu lên não giảm tạm thời. Nếu tình trạng tái diễn, kèm ngất hoặc tim đập nhanh, nên đi khám.
Xây xẩm kèm vã mồ hôi, run tay là dấu hiệu gì?
Có thể liên quan hạ đường huyết, đặc biệt ở người bỏ bữa, vận động nhiều hoặc người đái tháo đường đang dùng thuốc. Nếu người bệnh lơ mơ hoặc không tự ăn/uống được, cần hỗ trợ y tế.
Người bị huyết áp thấp có dễ xây xẩm khi trời nóng không?
Có. Người huyết áp thấp, uống ít nước, đứng lâu hoặc dùng thuốc ảnh hưởng huyết áp có thể dễ bị choáng hơn trong thời tiết nóng.
Khi nào xây xẩm cần gọi cấp cứu?
Cần gọi cấp cứu nếu xây xẩm kèm ngất, đau ngực, khó thở, lơ mơ, co giật, sốt cao sau đi nắng, yếu liệt tay chân, nói khó, méo miệng hoặc tim đập nhanh kéo dài.
Kết luận
Xây xẩm mặt mày khi ra trời nắng thường liên quan đến mất nước, tụt huyết áp, ngất do nóng hoặc kiệt sức do nóng. Tuy nhiên, triệu chứng này cũng có thể là dấu hiệu của hạ đường huyết, thiếu máu, bệnh tim mạch, rối loạn nhịp tim hoặc sốc nhiệt nếu xuất hiện thường xuyên hoặc kèm dấu hiệu bất thường.
Người bệnh nên chủ động uống nước đều, tránh nắng gắt, không bỏ bữa trước khi ra ngoài, theo dõi huyết áp nếu có bệnh nền và nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm. Nếu xây xẩm đi kèm ngất, đau ngực, khó thở, lơ mơ, sốt cao, yếu tay chân, nói khó hoặc co giật, cần được cấp cứu kịp thời.
Tại BVĐK Hồng Ngọc, khách hàng được thăm khám với hệ thống trang thiết bị hiện đại hàng đầu cùng đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm từng công tác tại các bệnh viện lớn như Bạch Mai, Việt Đức, Xanh Pôn,... giúp chẩn đoán nhanh, chính xác, hạn chế chờ đợi. Khách hàng có thể liên hệ hotline 024 3927 5568 hoặc để lại thông tin dưới đây để được bác sĩ liên hệ và tư vấn.
Khách hàng đến khám bệnh tại BVĐK Hồng Ngọc
Lưu ý y khoa
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị. Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, thiếu máu, bệnh thận, phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc người đang dùng thuốc huyết áp/lợi tiểu nên đi khám nếu thường xuyên xây xẩm, chóng mặt hoặc mệt lả trong mùa nắng nóng.
