Chi tiết bài tư vấn

Theo các chuyên gia thận - lọc máu, dịp Tết Nguyên đán là giai đoạn người chạy thận nhân tạo dễ gặp biến chứng do thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt và lịch lọc máu. Việc tuân thủ đúng hướng dẫn y tế sẽ giúp người bệnh hạn chế rủi ro, bảo vệ sức khỏe và đón Tết trọn vẹn hơn.

Tết Nguyên đán - khoảng thời gian tiềm ẩn nhiều rủi ro với người chạy thận

Tết Nguyên đán thường kéo theo những xáo trộn lớn trong nhịp sinh hoạt hằng ngày. Thức khuya, di chuyển nhiều, ăn uống thất thường… khiến nhiều người bệnh vô tình nới lỏng các nguyên tắc điều trị vốn cần tuân thủ nghiêm ngặt. Với người bệnh suy thận mạn đang chạy thận nhân tạo, những thay đổi này có thể nhanh chóng phá vỡ sự cân bằng mong manh của cơ thể.

Trong những ngày Tết, không ít bệnh nhân sử dụng nhiều thực phẩm mặn, đồ chế biến sẵn, uống nhiều nước, đồng thời tiêu thụ các món ăn giàu kali, photpho như bánh chưng, bánh tét, nước ngọt có gas hoặc đồ chiên rán. Cùng với đó, việc trì hoãn hoặc bỏ buổi lọc máu để du xuân, thăm hỏi người thân khiến nguy cơ quá tải dịch và rối loạn điện giải tăng lên rõ rệt. Những yếu tố này làm gia tăng gánh nặng cho tim mạch, dễ dẫn đến tăng huyết áp, phù phổi cấp, thậm chí đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Theo ghi nhận từ các năm trước tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh, đơn vị đã tiếp nhận nhiều trường hợp bệnh nhân chạy thận nhân tạo nhập viện cấp cứu trong giai đoạn trước và sau Tết do chủ quan trong sinh hoạt và điều trị.

Điển hình là trường hợp bệnh nhân V.V.T (45 tuổi) nhập viện trong tình trạng tăng cân nhanh, phù nhiều, mệt mỏi kéo dài. Khai thác bệnh sử cho thấy người bệnh thường xuyên sử dụng thực phẩm mặn, đồ ăn chế biến sẵn và uống nhiều nước hơn mức khuyến cáo trong dịp Tết. Đặc biệt, bệnh nhân đã trì hoãn một buổi lọc máu để đi du xuân cùng gia đình. Sau thăm khám, bác sĩ xác định người bệnh có dấu hiệu quá tải dịch và tăng huyết áp, buộc phải nhập viện điều trị ngay tránh rủi ro biến chứng.

Theo TS.BS Nguyễn Thị Thu Hải - Trưởng đơn nguyên Thận nhân tạo, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh, đây là tình huống không hiếm gặp và có tính lặp lại mỗi dịp Tết. Sự chủ quan, dù chỉ là bỏ một buổi lọc máu hay ăn uống quá đà, có thể khiến người bệnh phải đối mặt với những biến chứng nặng nề, trong đó phù phổi cấp, tăng kali máu là những nguy cơ thường gặp và đặc biệt nguy hiểm.

Lưu ý quan trọng cho bệnh nhân chạy thận trong dịp Tết nguyên đán

TS.BS Nguyễn Thị Thu Hải nhấn mạnh, lọc máu là “phao cứu sinh” đối với người suy thận mạn giai đoạn cuối, vì vậy người bệnh tuyệt đối không được bỏ hoặc trì hoãn lịch chạy thận, dù chỉ một lần. Việc tuân thủ đúng lịch lọc máu giúp cơ thể đào thải độc tố, kiểm soát dịch và điện giải hiệu quả. Trong trường hợp có kế hoạch về quê hoặc đi xa trong dịp Tết, người bệnh cần chủ động liên hệ với cơ sở y tế để được hỗ trợ sắp xếp lịch phù hợp. Chỉ một buổi lọc máu bị bỏ qua cũng có thể dẫn đến tăng kali máu, quá tải dịch và phù phổi cấp, đe dọa tính mạng.

Bên cạnh đó, việc tuân thủ dùng thuốc đúng chỉ định đóng vai trò không kém phần quan trọng trong kiểm soát huyết áp, thiếu máu và các rối loạn điện giải. Người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc, giảm liều hay thay đổi thuốc trong dịp Tết. Trước kỳ nghỉ dài ngày, cần chuẩn bị đầy đủ thuốc đang sử dụng và mang theo đơn thuốc khi đi xa để thuận tiện cho việc thăm khám hoặc xử trí cấp cứu nếu cần thiết.

Chế độ ăn uống trong dịp Tết cũng cần được kiểm soát chặt chẽ. Người chạy thận nhân tạo không nên “ăn bù” ngày Tết, cần hạn chế tối đa các món mặn, đồ muối chua, thực phẩm giàu kali và photpho, đồng thời kiểm soát nghiêm lượng nước đưa vào cơ thể. Việc chia nhỏ bữa ăn, ưu tiên thực phẩm phù hợp với chế độ ăn của người bệnh thận và tránh để tăng quá 5% trọng lượng cơ thể giữa hai lần lọc máu, đặc biệt ở người vô niệu, là nguyên tắc quan trọng giúp hạn chế biến chứng.

Ngoài ra, người bệnh cần duy trì giờ giấc sinh hoạt tương đối ổn định, tránh thức khuya kéo dài, hạn chế di chuyển xa và tuyệt đối không sử dụng rượu bia hay các chất kích thích trong dịp lễ. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như phù nhiều, khó thở, tăng cân nhanh, mệt mỏi bất thường, buồn nôn, đau ngực hoặc huyết áp tăng cao khó kiểm soát, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên môn để được thăm khám và xử trí kịp thời, không nên chờ qua Tết.

Việc chủ động tuân thủ điều trị và chăm sóc sức khỏe đúng cách sẽ giúp người bệnh chạy thận nhân tạo giảm thiểu rủi ro, bảo vệ sức khỏe và đón một cái Tết an toàn, ý nghĩa bên gia đình.