Phẫu thuật ghép giác mạc là phương pháp duy nhất giúp giảm nguy cơ mù lòa do giác mạc chóp và các bệnh lý giác mạc tiến triển. Với sự phát triển của công nghệ nhãn khoa hiện đại, nhiều trường hợp bệnh lý giác mạc phức tạp hiện nay đã có thể được điều trị hiệu quả, phục hồi thị lực và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.
Gánh nặng mù lòa do bệnh lý giác mạc và nhu cầu ghép giác mạc
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tính đến năm 2025, trên toàn thế giới có khoảng 1,9 triệu người bị mù do các bệnh lý giác mạc, chiếm gần 5% tổng số ca mù lòa toàn cầu, là nguyên nhân gây mù đứng hàng thứ ba sau đục thủy tinh thể và glôcôm. Đáng chú ý, nhiều bệnh lý giác mạc tiến triển, trong đó có giác mạc chóp đang có xu hướng trẻ hóa, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng học tập, lao động và chất lượng sống của người bệnh.
Điều trị sớm là chìa khóa để bảo vệ thị lực lâu dài
Các bệnh lý giác mạc là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực nhưng hoàn toàn có thể được xử lý tốt nếu được phát hiện và điều trị kịp thời. Trên thực tế, các bệnh lý giác mạc thường diễn tiến âm thầm, triệu chứng ban đầu không rõ ràng và dễ bị nhầm lẫn với tật khúc xạ thông thường. Khi các phương pháp điều trị bảo tồn không còn hiệu quả, ghép giác mạc trở thành giải pháp duy nhất giúp phục hồi thị lực.
Tuy nhiên, nguồn mô giác mạc hiến tặng hiện nay vẫn còn hạn chế. Tại Việt Nam, dù Luật hiến ghép mô và bộ phận cơ thể người, hiến và lấy xác đã được Quốc hội thông qua từ năm 2006 và tiền hành xây dựng Ngân hàng Mắt, nhưng số lượng giác mạc hiến tặng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu điều trị, khiến hàng trăm nghìn người đang phải chấp nhận sống trong cảnh mù lòa.
Giác mạc chóp và các bệnh lý giác mạc cần can thiệp ghép
Giác mạc chóp là bệnh lý giác mạc tiến triển, thường gặp ở người trẻ, khiến bề mặt giác mạc mỏng và nhô hình nón, gây mờ mắt và giảm thị lực nặng. Trong giai đoạn muộn, bệnh có thể gây mù lòa nếu không được ghép giác mạc.
Giác mạc chóp và các bệnh lý giác mạc tiến triển là nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực
Tùy vào tình tình bệnh cụ thể, các bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật. Bên cạnh giác mạc chóp, phẫu thuật ghép giác mạc được chỉ định khi mắc các bệnh như: Sẹo giác mạc sau viêm hoặc nhiễm trùng; loạn dưỡng giác mạc bẩm sinh; tổn thương giác mạc do chấn thương, tai nạn; viêm, loét giác mạc nặng; các biến chứng giác mạc sau phẫu thuật mắt.
Điểm chung của các bệnh lý này là làm giảm độ trong suốt của giác mạc, khiến thị lực suy giảm kéo dài, không thể áp dụng các phương pháp điều trị thông thường dẫn tới mù lòa vĩnh viễn. Trong điều trị bệnh lý giác mạc, việc chỉ định đúng và thời điểm ghép đóng vai trò quyết định, không chỉ ảnh hưởng đến kết quả thị lực mà còn giúp hạn chế tối đa các biến chứng sau phẫu thuật.
Điều trị sớm và vai trò của công nghệ trong phẫu thuật ghép giác mạc hiện nay
Phẫu thuật ghép giác mạc là phương pháp thay thế một phần hoặc toàn bộ chiều dày của giác mạc bị tổn thương bằng giác mạc lành từ người hiến, nhằm khôi phục độ trong suốt của giác mạc và cải thiện thị lực cho mắt bị bệnh. Hiện nay, y học đã phát triển nhiều kỹ thuật ghép giác mạc tiên tiến như: Ghép giác mạc chọn lọc từng lớp, ghép nội mô và ghép giác mạc bằng laser femtosecond.
Trung tâm Mắt Hồng ngọc là đơn vị đầu tiên ghép giác mạc bằng laser femtosecond tại Việt Nam
Điều trị sớm các bệnh lý giác mạc giúp làm chậm tiến triển bệnh, giảm nguy cơ phải ghép toàn bộ giác mạc và tăng khả năng bảo tồn mô giác mạc tự nhiên. Chẩn đoán chính xác, cá thể hóa phác đồ điều trị và lựa chọn phương pháp ghép phù hợp cho từng trường hợp là những yếu tố then chốt giúp bảo tồn thị lực lâu dài và nâng cao hiệu quả điều trị.
Thành công của phẫu thuật phụ thuộc vào nhiều yếu tố như bệnh lý tại mắt. Bên cạnh phân loại bệnh giác mạc, thì màng nước mắt, bờ mi, mi mắt có toàn vẹn hay không là yếu tố giúp bác sĩ tiên lượng trước phẫu thuật. Yếu tố tuổi, công việc của người bệnh cũng cần được phân tích và giải thích trước phẫu thuật cho người bệnh, cũng như gia đình.
Thành công của phẫu thuật phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm tình trạng sức khỏe mắt, loại bệnh giá mạc, và tình trạng của các yếu tố hư màng nước mắt, bờ mi và mi mắt. Tuổi tác, công việc hàng ngày, và môi trường sống cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi sau phẫu thuật. Việc chăm sóc từ gia đình hỗ trợ duy trì sự toàn vẹn của mảnh ghép giác mạc sau phẫu thuật.
Trung tâm Mắt BVĐK Hồng Ngọc – Địa chỉ uy tín trong điều trị và ghép giác mạc
Trung tâm Mắt Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc là một trong những đơn vị triển khai toàn diện các kỹ thuật điều trị bệnh lý giác mạc, từ theo dõi, điều trị bảo tồn đến phẫu thuật ghép giác mạc chuyên sâu, được Bộ Y tế Việt Nam và Chính phủ Liên bang Nga công nhận.
Năm 2025, Trung tâm chính thức hợp tác toàn diện với Bệnh viện Mắt Trung ương, trở thành đơn vị điều phối trong hệ thống Ngân hàng Mắt, đảm bảo nguồn mô giác mạc được sàng lọc nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn y tế quốc tế trước khi cấy ghép.
Trung tâm Mắt BVĐK Hồng Ngọc là đối tác toàn diện của Bệnh viện Mắt Trung ương, trở thành địa chỉ uy tín trong điều trị và ghép giác mạc
Trung tâm Mắt Hồng Ngọc quy tụ đội ngũ chuyên gia nhãn khoa đầu ngành trong nước và quốc tế như:
- GS.TS.BS Kalinnikov Yury – Giáo sư Trường Đại học Y khoa Nga, chuyên gia nhãn khoa hàng đầu của Liên bang Nga với hơn 100.000 ca phẫu thuật mắt thành công.
- TS.BS Đinh Thị Hoàng Anh – Trưởng khoa Mắt BVĐK Hồng Ngọc, sở hữu 10 bằng sáng chế quốc tế trong ghép giác mạc nội mô.
- TS.BS Vũ Thị Tuệ Khanh – Chuyên gia giác mạc và bề mặt nhãn cầu với 30 năm kinh nghiệm ghép giác mạc và các kỹ thuật chuyên sâu.
Đặc biệt, Trung tâm Mắt BVĐK Hồng Ngọc là đơn vị tiên phong tại Việt Nam triển khai ghép giác mạc bằng laser Z8 (Femto DALK) và là cơ sở duy nhất ứng dụng kỹ thuật Kalinnikov – Dinh, giúp nâng tỷ lệ tách lớp giác mạc hiến thành công lên hơn 95%, vượt xa mức 36.6% của các kỹ thuật ghép giác mạc trước kia. .
Ca ghép giác mạc ứng dụng kỹ thuật cải tiến Kalinnikov-Dinh cho thấy hiệu quả vượt trội
TS.BS Đinh Thị Hoàng Anh - Trưởng khoa Mắt, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, người sở hữu sáng chế Kalinnikov-Dinh cho biết: “Ở người bệnh lớn tuổi, nguy cơ biến chứng thường cao hơn do giác mạc phù nặng và khả năng hồi phục kém. Thách thức lớn nhất trong phẫu thuật ghép giác mạc này là xử lý lớp giác mạc đã bị tổn thương và rất yếu, đồng thời chuẩn bị và đặt mảnh ghép PDEK thật chính xác để đảm bảo độ bám tối ưu”.
“Việc ứng dụng kỹ thuật Kalinnikov-Dinh đã cho thấy hiệu quả vượt trội: hỗ trợ bác sĩ bóc tách khối mảnh ghép, bao gồm cả lớp giác mạc thứ 6 một cách nhẹ nhàng, tạo được mảnh ghép PDEK phù hợp với cấu trúc mắt người bệnh, đồng thời giảm tối đa nguy cơ hỏng và bong mảnh ghép.”
Không chỉ chú trọng phẫu thuật, Trung tâm còn xây dựng mô hình chăm sóc đồng bộ trước – trong – sau phẫu thuật, theo dõi sát sao hậu phẫu, phối hợp đa chuyên khoa đạt chuẩn chất lượng ACHSI (Úc), mang lại sự an tâm và hiệu quả điều trị bền vững cho người bệnh.
