Tham vấn chuyên môn: PGS.TS.BS Nguyễn Thị Minh Phương - Khoa Ung bướu - Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh
Về mô bệnh học, ung thư tuyến giáp được chia thành 4 thể chính gồm thể nhú, thể nang, thể tủy và thể không biệt hóa. Mỗi thể có đặc điểm tiến triển và cách phân giai đoạn khác nhau, là cơ sở để bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Việc xác định đúng các giai đoạn ung thư tuyến giáp giúp đánh giá tiên lượng và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Cùng Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc tìm hiểu về các giai đoạn ung thư tuyến giáp trong bài viết dưới đây.
Tóm tắt thông tin về các giai đoạn của ung thư tuyến giáp:
- Xác định giai đoạn bệnh: Dựa vào kích thước u, mức độ xâm lấn và di căn để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
- Chẩn đoán giai đoạn: Thông qua siêu âm, FNA, CT/MRI và sinh thiết tức thì khi cần.
- Phương pháp điều trị: Phụ thuộc vào thể bệnh và giai đoạn, gồm phẫu thuật, i-ốt phóng xạ (I-131), hormone thay thế, xạ trị, hóa trị hoặc liệu pháp nhắm trúng đích.
- Tiên lượng giai đoạn sớm: Ung thư tuyến giáp thể nhú giai đoạn 1 có tỷ lệ sống sau 5 năm lên đến 99,5%.
- Tiên lượng giai đoạn 3: Tỷ lệ sống sau 5 năm khoảng 74% khi điều trị đúng phác đồ.
- Tiên lượng giai đoạn 4: Tỷ lệ sống sau 5 năm khoảng 50% do bệnh đã di căn xa, nhưng điều trị tích cực vẫn giúp kiểm soát triệu chứng và kéo dài tuổi thọ.
1. Cách phân chia giai đoạn của ung thư tuyến giáp?
Các giai đoạn ung thư tuyến giáp được phân chia theo hệ thống TNM bản 8 của AJCC, áp dụng từ năm 2018 và đang là chuẩn quốc tế. Bác sĩ đánh giá 3 yếu tố T, N, M, rồi kết hợp với thể mô bệnh học và tuổi (với thể nhú, thể nang) để xếp giai đoạn từ I đến IV.
1.1. Ý nghĩa của T, N, M
Ký hiệu | Đánh giá điều gì | Các mức chính |
| T (Tumor - khối u) | Kích thước và mức xâm lấn của khối u | T1: ≤2 cm (T1a ≤1 cm, T1b 1–2 cm), nằm trong tuyến giáp · T2: >2–4 cm, nằm trong tuyến giáp · T3a: >4 cm, nằm trong tuyến giáp · T3b: mọi kích thước, xâm lấn nhóm cơ dưới móng quanh tuyến giáp · T4a: xâm lấn mô dưới da, thanh quản, khí quản, thực quản hoặc dây thần kinh thanh quản quặt ngược · T4b: xâm lấn cân trước cột sống hoặc bao quanh động mạch cảnh, mạch máu trung thất |
| N (Node - hạch) | Ung thư đã lan tới hạch bạch huyết vùng cổ chưa | N0: chưa di căn hạch · N1a: di căn hạch cổ trung tâm (quanh khí quản, thanh quản, trung thất trên) · N1b: di căn hạch cổ bên hoặc hạch sau hầu |
| M (Metastasis - di căn xa) | Ung thư đã lan tới cơ quan xa chưa | M0: chưa di căn xa · M1: đã di căn xa (thường gặp nhất ở phổi, xương) |
1.2. Vì sao cùng một khối u nhưng giai đoạn lại khác nhau?
Hai yếu tố làm thay đổi giai đoạn là thể mô bệnh học và tuổi. Thể nhú, thể nang phát triển chậm và đáp ứng tốt với điều trị, nên ở người dưới 55 tuổi, chỉ di căn xa mới làm bệnh chuyển sang giai đoạn II. Ngược lại, thể không biệt hoá tiến triển rất nhanh nên luôn được xếp giai đoạn IV ngay khi chẩn đoán.
Ví dụ đọc kết quả:
- Chị A, 40 tuổi, thể nhú T1bN1aM0 (u 1,5 cm, di căn hạch cổ trung tâm) → giai đoạn I.
- Ông B, 60 tuổi, cùng kết quả T1bN1aM0 → giai đoạn II.
1.3. Giai đoạn khác nguy cơ tái phát như thế nào?
Giai đoạn cho biết nguy cơ tử vong, còn phân tầng nguy cơ tái phát (theo Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ - ATA, chia 3 mức thấp, trung bình, cao) cho biết khả năng bệnh quay lại. Hai người cùng giai đoạn I có thể khác nhau về nguy cơ tái phát, vì vậy một người chỉ cần theo dõi, người kia cần thêm I-131. Đây là lý do bác sĩ dùng cả hai chỉ số khi lên phác đồ.
2. Các giai đoạn ung thư tuyến giáp
Mỗi thể ung thư tuyến giáp có cách phân giai đoạn và tiên lượng riêng. Bảng dưới đây giúp người bệnh nắm nhanh sự khác biệt trước khi đi vào chi tiết.
2.1. Các giai đoạn ung thư tuyến giáp thể nang và thể nhú
Ung thư tuyến giáp thể nang và thể nhú được phân giai đoạn dựa trên kích thước khối u, mức độ xâm lấn ra mô xung quanh, tình trạng di căn và độ tuổi của người bệnh.
Tiên lượng bệnh
Ung thư tuyến giáp thể nhú và thể nang, nếu được phát hiện sớm, điều trị kịp thời, thường có tiên lượng tốt với tỷ lệ sống cao. Việc chẩn đoán sớm giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và cải thiện khả năng kiểm soát bệnh.
2.2. Các giai đoạn của ung thư tuyến giáp thể tủy
Ung thư tuyến giáp thể tủy do tế bào C gây nên được phân loại thành ba giai đoạn chính:
Tiên lượng bệnh
Ung thư tuyến giáp thể tủy có tiên lượng khá khả quan với tỷ lệ sống sót sau 10 năm đạt khoảng 75%. Tuy nhiên, kết quả điều trị thực tế phụ thuộc chặt chẽ vào hai yếu tố cốt lõi: độ tuổi khi chẩn đoán (người trẻ tuổi có tiên lượng tốt hơn hẳn so với người lớn tuổi và giai đoạn tiến triển của bệnh. Bệnh nhân phát hiện muộn, khi khối u đã di căn sang các mô và cơ quan khác, sẽ có tiên lượng xấu và gặp nhiều khó khăn trong điều trị.
2.3. Các giai đoạn ung thư tuyến giáp không biệt hóa
Ung thư tuyến giáp không biệt hóa không liên quan đến độ tuổi của người mắc. Bệnh nhân được chẩn đoán mắc ung thư tuyến giáp thể này mặc định xếp ở giai đoạn IV và được chia thành ba mức độ khác nhau:
Tiên lượng bệnh
Ung thư tuyến giáp không biệt hóa là một phân nhóm không biệt hóa với tiên lượng sống sót kém, tỷ lệ sống sau 5 năm khoảng 7% - 34%. [2]
3. Dấu hiệu ung thư tuyến giáp theo từng giai đoạn
Triệu chứng không dùng để xác định giai đoạn, nhưng giúp người bệnh nhận biết khi nào cần đi khám. Phần lớn ung thư tuyến giáp giai đoạn sớm không có triệu chứng và được phát hiện tình cờ qua siêu âm.
| Mức tiến triển | Dấu hiệu thường gặp |
| Giai đoạn sớm (u nhỏ, nằm trong tuyến giáp) | Thường không có triệu chứng; có thể sờ thấy cục cứng, không đau ở cổ |
| Bệnh lan tại chỗ, di căn hạch | Nổi hạch cổ; khàn tiếng kéo dài (u chèn dây thần kinh thanh quản); nuốt vướng, khó nuốt; khó thở |
| Di căn xa | Ho kéo dài, khó thở (di căn phổi); đau xương; sụt cân, mệt mỏi |
| Đặc thù thể tủy | Có thể tiêu chảy, đỏ bừng mặt khi bệnh lan rộng (do nồng độ calcitonin cao) |
| Đặc thù thể không biệt hoá | Khối u ở cổ to nhanh trong vài tuần, kèm khàn tiếng, khó nuốt, khó thở |
4. Cách xác định giai đoạn ung thư tuyến giáp
Xác định giai đoạn của ung thư tuyến giáp cần kết hợp nhiều phương pháp cận lâm sàng để đánh giá khối u, mức độ xâm lấn và tình trạng di căn.
1. Siêu âm
Siêu âm giúp phát hiện khối u hoặc hạch bất thường, đồng thời đánh giá vị trí, kích thước, số lượng và đặc điểm của khối u (đặc, nang, bờ đều hay không) cũng như các hạch vùng cổ.
2. Chọc hút kim nhỏ (FNA)
FNA được thực hiện dưới hướng dẫn của siêu âm để lấy mẫu tế bào từ khối u tuyến giáp hoặc hạch cổ. Mẫu tế bào được phân tích dưới kính hiển vi nhằm xác định lành tính hay ác tính, là phương pháp quan trọng trong chẩn đoán trước phẫu thuật.
3. Chụp CT và MRI
Sau khi xác định ung thư, CT hoặc MRI vùng cổ giúp đánh giá mức độ xâm lấn của khối u vào các cấu trúc lân cận như khí quản, thực quản, mô mềm và mạch máu vùng cổ. Kết quả này hỗ trợ xác định giai đoạn bệnh và khả năng phẫu thuật.
4. Sinh thiết tức thì
Được thực hiện trong quá trình phẫu thuật khi cần đánh giá bản chất khối u. Bác sĩ lấy mẫu mô gửi giải phẫu bệnh nhanh để quyết định phương án phẫu thuật phù hợp như cắt một phần hay toàn bộ tuyến giáp, kèm nạo vét hạch khi cần, giúp hạn chế khả năng phải phẫu thuật lại. [3]
5. Phương pháp điều trị bệnh ung thư tuyến giáp
Phương pháp điều trị ung thư tuyến giáp được lựa chọn dựa trên thể ung thư (thể nhú, thể nang, thể tủy, thể không biệt hóa) và giai đoạn bệnh (kích thước u, mức độ xâm lấn, di căn). Các phương pháp chính gồm:
1. Phẫu thuật
Phẫu thuật là phương pháp quan trọng trong hầu hết trường hợp ung thư tuyến giáp nhằm loại bỏ khối u.
- Cắt tuyến giáp: Tùy kích thước và vị trí khối u, bác sĩ có thể cắt một thùy hoặc toàn bộ tuyến giáp.
- Nạo vét hạch cổ: Được thực hiện khi phát hiện tế bào ung thư đã lan đến hạch bạch huyết vùng cổ qua siêu âm, sinh thiết trước hoặc trong mổ, nhằm giảm nguy cơ tái phát.
2. Liệu pháp i-ốt phóng xạ (I-131)
Đây là phương pháp điều trị đặc hiệu, dựa trên khả năng hấp thụ i-ốt tự nhiên của tế bào tuyến giáp.
- Cơ chế: Người bệnh uống I-131 dạng viên hoặc chất lỏng. Các tế bào tuyến giáp, bao gồm tế bào ung thư, sẽ hấp thụ chất này và bị tiêu diệt bởi tia phóng xạ từ bên trong.
- Vai trò: Thường được chỉ định sau phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến giáp để loại bỏ mô giáp còn sót hoặc các tế bào ung thư nhỏ chưa thể loại bỏ bằng phẫu thuật. Phương pháp này có hiệu quả tốt với ung thư tuyến giáp thể nhú và thể nang.
3. Điều trị Hormone thay thế
Sau khi tuyến giáp bị cắt bỏ hoặc bị phá hủy một phần do I-131, người bệnh cần bổ sung hormone tuyến giáp nhân tạo hằng ngày. Thuốc có hai vai trò:
- Bù đắp hormone tuyến giáp: Giúp duy trì các chức năng sinh lý như chuyển hóa, nhịp tim, nhiệt độ và năng lượng.
- Ức chế TSH: Giúp duy trì nồng độ TSH ở mức thấp, hạn chế kích thích các tế bào ung thư tuyến giáp còn sót lại phát triển.
4. Xạ trị và hóa trị
Hai phương pháp này ít được sử dụng trong ung thư tuyến giáp thông thường nhưng có vai trò trong các trường hợp phức tạp.
- Xạ trị chiếu ngoài: Sử dụng tia năng lượng cao chiếu vào vùng cổ hoặc vị trí di căn như xương, não để giảm kích thước khối u và giảm đau.
- Hóa trị: Sử dụng thuốc tiêu diệt các tế bào phân chia nhanh, thường áp dụng cho ung thư tuyến giáp thể kém biệt hóa hoặc không biệt hóa.
5. Liệu pháp nhắm trúng đích
Đây là phương pháp dành cho các trường hợp ung thư tuyến giáp giai đoạn muộn, đã di căn xa và không còn đáp ứng với điều trị I-131.
Thuốc nhắm trúng đích tác động vào các gene lỗi hoặc protein đặc hiệu liên quan đến sự phát triển của khối u, giúp làm chậm sự phát triển của ung thư và hạn chế ảnh hưởng đến tế bào lành. [2]
6. Điều trị ung thư tuyến giáp theo nguyên tắc triệt để, an tâm tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc
Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, điều trị ung thư tuyến giáp hướng đến mục tiêu loại bỏ tế bào ác tính, giảm nguy cơ tái phát và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Người bệnh cũng có thể bắt đầu thăm khám tuyến giáp qua Dịch vụ Nội tiết của bệnh viện.
Phối hợp liên chuyên khoa, xác định đúng phạm vi điều trị
Người bệnh được phối hợp đánh giá bởi các chuyên khoa Nội tiết, Tai Mũi Họng và Phẫu thuật đầu cổ, Chẩn đoán hình ảnh, Giải phẫu bệnh, Ung bướu và Gây mê hồi sức. Kết quả siêu âm, chọc hút tế bào, giải phẫu bệnh và các xét nghiệm liên quan được tổng hợp để xác định giai đoạn bệnh, phạm vi phẫu thuật và chỉ định nạo vét hạch khi cần.
Nguyên tắc điều trị triệt để không đồng nghĩa mọi trường hợp đều phải cắt toàn bộ tuyến giáp. Dựa trên kết quả hội chẩn, bác sĩ có thể lựa chọn cắt một thùy, cắt toàn bộ tuyến giáp hoặc kết hợp nạo vét hạch cổ. Sau mổ, kết quả giải phẫu bệnh tiếp tục được các chuyên khoa phối hợp phân tích để quyết định theo dõi, điều trị hormone, iod phóng xạ hoặc các phương pháp bổ trợ khi có chỉ định. Cách tiếp cận này giúp kiểm soát bệnh, đồng thời hạn chế can thiệp quá mức.
Trang thiết bị hiện đại hỗ trợ chẩn đoán và phẫu thuật chính xác
Siêu âm Doppler và siêu âm đàn hồi mô hỗ trợ đánh giá đặc điểm khối u, hạch cổ và lựa chọn vị trí sinh thiết. Với trường hợp u lớn, nghi xâm lấn hoặc cần đánh giá tổn thương sâu, hệ thống CT 2560 lát cắt cung cấp hình ảnh chi tiết, giúp bác sĩ lập kế hoạch phẫu thuật phù hợp.
Trong phẫu thuật, máy theo dõi thần kinh NIM Vital giúp nhận diện và giám sát chức năng dây thần kinh thanh quản theo thời gian thực, cảnh báo sớm nguy cơ tổn thương. Dao siêu âm và dao hàn mạch LigaSure hỗ trợ cắt mô, cầm máu chính xác, tạo phẫu trường rõ và hạn chế tác động đến mô lành.
Ưu tiên bảo tồn giọng nói, tuyến cận giáp và thẩm mỹ
Phẫu thuật do bác sĩ chuyên sâu về tuyến giáp và ung bướu đầu cổ thực hiện, với mục tiêu loại bỏ tổn thương quan sát được nhưng vẫn bảo tồn dây thần kinh thanh quản, tuyến cận giáp và các cấu trúc quan trọng khi điều kiện bệnh lý cho phép. Việc bảo tồn này góp phần giảm nguy cơ khàn tiếng, hạ canxi và ảnh hưởng đến sinh hoạt sau mổ. Khuyến cáo chuyên môn cũng nhấn mạnh vai trò của nhận diện dây thần kinh thanh quản và có thể sử dụng theo dõi thần kinh trong các ca ung thư, mổ toàn bộ hoặc phẫu thuật lại.
Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được lựa chọn mổ mở với đường khâu thẩm mỹ hoặc nội soi tuyến giáp qua đường tiền đình miệng nhằm tránh sẹo vùng cổ.
Theo dõi sau mổ, kiểm soát nguy cơ tái phát
Sau phẫu thuật, kết quả giải phẫu bệnh được sử dụng để phân tầng nguy cơ và xác định nhu cầu điều trị bổ trợ. Người bệnh tiếp tục được theo dõi hormone tuyến giáp, canxi, siêu âm vùng cổ và các dấu ấn phù hợp; iod phóng xạ hoặc liệu pháp hormone ức chế TSH chỉ được cân nhắc cho nhóm có chỉ định. Quy trình theo dõi liên tục giúp phát hiện sớm tổn thương còn sót hoặc tái phát và điều chỉnh điều trị đúng thời điểm.
7. FAQs - Giải đáp thắc mắc phổ biến về giai đoạn ung thư tuyến giáp
Dưới đây là những câu hỏi thường gặp giúp người bệnh hiểu rõ hơn về tiên lượng theo từng giai đoạn ung thư tuyến giáp.
7.1. Ung thư tuyến giáp thể nhú giai đoạn 1 sống được bao lâu?
Ung thư tuyến giáp thể nhú giai đoạn 1 có tỷ lệ sống sau 5 năm rất cao, lên đến 99,5%. Ở giai đoạn này, khối u còn khu trú trong tuyến giáp và chưa lan đến các cơ quan lân cận, nên khả năng điều trị hiệu quả cao.
7.2. Ung thư tuyến giáp giai đoạn 3 sống được bao lâu?
Ung thư tuyến giáp giai đoạn 3 có tỷ lệ sống sau 5 năm khoảng 74%. Ở giai đoạn này, khối u đã phát triển rộng hơn và ảnh hưởng đến các cấu trúc xung quanh. Việc điều trị theo chỉ định của bác sĩ, kết hợp chăm sóc sức khỏe phù hợp, có thể giúp kiểm soát bệnh và kéo dài tuổi thọ.
7.3. Ung thư tuyến giáp giai đoạn 4 sống được bao lâu?
Ung thư tuyến giáp giai đoạn 4 có tỷ lệ sống sau 5 năm khoảng 50%. Tiên lượng thấp hơn do khối u thường có kích thước lớn và đã di căn đến các cơ quan khác, khiến việc điều trị phức tạp hơn. Tuy nhiên, tuân thủ phác đồ điều trị và chăm sóc sức khỏe đúng cách có thể giúp cải thiện tình trạng bệnh và kéo dài tuổi thọ.
Ung thư tuyến giáp tuy nguy hiểm nhưng có tỷ lệ chữa khỏi rất cao nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách. Do đó, hiểu rõ các giai đoạn ung thư tuyến giáp sẽ giúp người bệnh nâng cao hiệu quả điều trị bệnh và sống khỏe mỗi ngày.
Hiện Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc đang triển khai chương trình miễn phí tư vấn phẫu thuật ung thư tuyến giáp, giúp người bệnh được bác sĩ chuyên khoa đánh giá tình trạng khối u, mức độ xâm lấn, nguy cơ hạch và khả năng phẫu thuật trong các giai đoạn của ung thư tuyến giáp. Qua đó, người bệnh được giải đáp cụ thể về phạm vi can thiệp, phương pháp bảo tồn chức năng và kế hoạch điều trị, theo dõi sau mổ phù hợp.
Để được tư vấn chi tiết và đặt lịch thăm khám, người bệnh vui lòng liên hệ hotline 0912 002 131.
Lưu ý: Những thông tin cung cấp trong bài viết của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Để biết chính xác tình trạng bệnh, người bệnh cần tới các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ trực tiếp thăm khám và tư vấn phác đồ điều trị hiệu quả.
Theo dõi Fanpage Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để biết thêm nhiều thông tin hữu ích khác.
Nguồn tham khảo:
- Number stages for papillary and follicular thyroid cancer, 02 August 2026, https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/thyroid-cancer/stages-types/stages-papillary-follicular
- Anaplastic thyroid cancer: How far can we go?, 15 June 2020 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7332787/
- Imaging for staging and management of thyroid cancer, 25 March 2008, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2324369/
