Đau thần kinh mạn tính với các cơn đau nhức nhối, đau giật, châm chích,… âm ỉ, đau tái phát nhiều lần gây nhiều ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống. Người bệnh cần đánh giá đúng tình trạng, để tiếp nhận điều trị từ sớm.
Đau thần kinh mạn tính là bệnh gì?
Đau thần kinh mạn tính là thuật ngữ mô tả các cơn đau mãn tính do các tổn thương, hoặc các vấn đề xuất phát từ hệ thống dây thần kinh cảm giác của cơ thể. Cơn đau từ dây thần kinh có thể bộc phát bất chợt do có kích thích bên ngoài: gãi, chạm tay vào, gió thổi qua,… hoặc không do một kích thích nào.
Các cơn đau kéo dài liên tục, tái đi tái lại nhiều lần làm người bệnh ngày càng nhạy cảm, đau đớn hơn tại các vị trí đó. Lâu dần, cơn đau thêm nghiêm trọng gây ảnh hưởng tới cuộc sống hàng ngày.
Tùy tình trạng mỗi người mà các cơn đau thần kinh mạn tính có các triệu chứng, dấu hiệu đau khác nhau. Do vậy, người bệnh không nên chủ quan mà nên có phương án điều trị thích hợp do bác sĩ chỉ định.
Cơn đau thần kinh mạn tính bùng phát gây đau tại dây thần kinh gặp tổn thương
Nguyên nhân dẫn đến đau thần kinh mạn tính
Hệ thống dây thần kinh là một trong những lĩnh vực phức tạp trong y học. Dây thần kinh là một mạng lưới đan xen, liên kết với nhau nhằm phụ trách các chức năng khác nhau.
Đau dây thần kinh xuất phát từ các tổn thương, hoặc từ rối loạn chức năng thần kinh ngoại biên, hoặc thần kinh trung ương. Cụ thể như sau:
Đau dây thần kinh trung ương: xuất hiện cơn đau sau khi người bệnh bị đột quỵ não; đau tủy sau chấn thương; bệnh tủy sống; bệnh xơ cứng, bệnh HIV,…
Đau dây thần kinh ngoại biên: do thiếu hụt vitamin; biến chứng của đái tháo đường; bị virus làm suy giảm miễn dịch; hội chứng cận ung thư; bệnh lý thần kinh di truyền hoặc do ảnh hưởng từ thuốc hoặc độc tố.
Đau do viêm: phát sinh khi gặp chấn thương, tổn thương thần kinh sau mổ, sau phẫu thuật; khi bị ung thư; thoái hóa; gout; viêm khớp.
Đau vì nguyên nhân thần kinh: bị tổn thương sau khi mắc zona; đau dây thần kinh số V; đau thần kinh tọa, thần kinh liên sườn,…
Phân loại đau thần kinh mạn tính phổ biến
Tình trạng đau thần kinh mạn tính được phân biệt tùy theo vị trí xuất hiện cơn đau, cùng với nguyên nhân xuất hiện nên cơn đau. Bài viết này sẽ liệt kê các cơn đau thần kinh mạn tính phổ biến nhất.
Đau sau zona thần kinh
Zona là một bệnh cấp tính thuộc hệ thần kinh trung ương và ngoại vi. Bệnh khởi phát do virus herpes zoster ẩn náu sau khi gây bệnh thủy đậu. Virus hoạt động và gây tổn thương ở một bên rễ thần kinh tủy sống nên còn được gọi là zona thần kinh.
Bệnh zona gây nên tình trạng đau thần kinh mạn tính do dây thần kinh bị thương tổn
Đau sau zona là khi các bọng nước đã lành, khô trên da, nhưng cơn đau âm ỉ vẫn còn tái diễn. Nguyên nhân là do các dây thần kinh đã bị tổn thương gây ra các cơn đau dai dẳng ngày đêm.
Nguy cơ mắc đau sau zona tăng theo từng độ tuổi, đặc biệt là với nhóm người trên 60 tuổi. Nguyên nhân là do từ độ tuổi này, sức đề kháng đã suy yếu, tạo tiền đề cho virus herpes zoster hoạt động trở lại.
Đau thần kinh chẩm
Dây thần kinh chẩm bắt đầu từ đốt sống cổ số 2 (C2) và (C3), dịch lên trên và chi phối phần đầu gáy. Do vậy, nếu bị đau thần kinh chẩm mạn tính, người bệnh sẽ bị đau từ gáy, lan lên phần đầu gần đó, rồi tới đỉnh đầu, thái dương.
Cơn đau thần kinh chẩm tương tự với đau nửa đầu, nhưng phần đau chỉ chi phối xung quanh dây thầm kinh chẩm. Người bị đau là do các nguyên nhân nguyên phát hoặc thứ phát: bị nhiễm trùng; chèn ép, thoái hóa đốt sống cổ; có khối u hoặc đã bị chấn thương dây thần kinh vùng chẩm.
Đau dây thần kinh chẩm cũng thuộc vào phân loại đau thần kinh mạn tính
Đau dây thần kinh V
Dây thần kinh số V là dây thần kinh quan trọng chi phối cảm giác của vùng mặt. Dây được chia làm 3 nhánh: nhánh mắt, hàm trên, hàm dưới. Các nhánh thần kinh này đảm nhiệm vai trò dẫn truyền cảm giác đau ở quanh miệng, 1 phần vùng mặt ở cạnh má, từ răng cho tới não.
Khi bị đau thần kinh mãn tính vị trí dây số V, người bệnh bị đau giật, đau bỏng rát ở một nửa bên mặt. Cơn đau ảnh hưởng trực tiếp tới ăn uống, nói chuyện,…
Đau dây thần kinh số V có cơ chế nguyên nhân không rõ ràng. Nguyên nhân có thể bắt nguồn từ xung đột mạch máu, hoặc do có u lành tính ở dây thần kinh.
Đau thần kinh mãn tính từ dây V gây ảnh hưởng mọi mặt
Đau do thoát vị đĩa đệm
Khi nhân nhày của đĩa đệm lệch ra khỏi vị trí thông thường và xuyên qua dây chằng, chúng chèn ép các rễ thần kinh gây ra cơn đau thoát vị đĩa đệm. Cơn đau nhức, tê bì làm hạn chế khả năng vận động.
Nếu như không được điều trị kịp thời, chúng gây ra nhiều biến chứng như: suy yếu, teo chi, teo cơ; hẹp khoang sống gây liệt, bại liệt; rối loạn cơ vòng, mắc hội chứng đuôi ngựa,…
Thoát vị đĩa đệm cũng là một trong các cơn đau thần kinh mạn tính phổ biến
Đau thần kinh mạn tính có triệu chứng thế nào?
Vốn dĩ cơn đau thần kinh sẽ có biểu hiện khác nhau ở từng người. Tuy nhiên, dưới đây là các biểu hiện đau thần kinh mạn tính:
Đau nhói, cảm giác cơn đau giống như thiêu, đốt
Ngứa ran, tê rần hoặc có cảm giác như bị kim châm
Cơn đau tự phát dù không có yếu tố bên ngoài tác động vào
Cơn đau hoành hành liên tục, đều đặn
Đau do có kích thích thông thường: gặp lạnh; gặp gió thổi; ấn, cọ nhẹ vào da,…
Chẩn đoán đau do nguyên nhân thần kinh mạn tính
Chẩn đoán đau do nguyên nhân thần kinh cần được kết luận từ bác sĩ chuyên khoa, với các bước khám lâm sàng, cận lâm sàng. Phương thức đánh giá tổng quát sẽ là cơ sở giúp xác định chính xác nguyên nhân của cơn đau:
Khám tổng quát: chẩn đoán tổng quát, kiểm tra tâm lý (tình cảm và nhận thức), cùng các yếu tố ảnh hưởng tới cơn đau.
Điều tra tiền sử bệnh của người bệnh: các bệnh như tiểu đường, bệnh liên quan đến dây thần kinh,… cũng là các nguyên nhân gây nên cơn đau thần kinh mạn tính.
Dựa trên khám lâm sàng: người bệnh mô tả rõ ràng về triệu chứng cơn đau.
Đánh giá chung của bác sĩ: bao gồm đánh giá về mục tiêu của bệnh nhân, mục tiêu y khoa.
Người bệnh cần đánh giá đúng tình trạng cơn đau, giúp chẩn đoán hiệu quả hơn về tình trạng.
Cách điều trị đau thần kinh mạn tính
Đau thần kinh mạn tính gây ảnh hưởng không nhỏ tới tâm lý của bệnh nhân. Do vậy, bệnh nhân nên tiến hành điều trị từ sớm để giảm các cơn đau cùng nguy cơ tái phát cơn đau.
Điều trị đau không do viêm: tập yoga, thiền, vật lý trị liệu,… nếu đau ở mức độ nhẹ. Người bệnh nên dùng thuốc, các chế phẩm từ thuộc kết hợp xoa bóp, tập vật lý trị liệu nếu có cơn đau trung bình.
Điều trị do viêm: thực hiện thuốc theo chỉ định bác sĩ. Các loại thuốc phổ biến như: thuốc chống viêm, thuốc giảm đau không steroid; đau nhiều hơn thì sử dụng thuốc giảm đau thuộc nhóm opioid.
Điều trị theo nguyên nhân: bác sĩ sẽ chỉ định thêm các loại thuốc giảm đau cho hệ thần kinh như thuốc chống trầm cảm, hoặc nhóm thuốc chống động kinh.
Điều trị hậu phẫu thuật: nên hạn chế đối đa các tổn thương thần kinh sau khi phẫu thuật. Người bệnh cũng không nên dùng tới các chất kích thích, chất gây nghiện hoặc thuốc có chứa thành phần gây nghiện.
Điều trị nội khoa là phương pháp phổ biến được chỉ định khi gặp các cơn đau thần kinh mãn tính
Nếu như đã áp dụng các cách thức trên mà chưa có hiệu quả, người bệnh có thể điều trị đau thần kinh mạn tính bằng phương thức tiêm phong bế rễ thần kinh. Phương pháp sẽ làm chậm/ ngăn chặn sự truyền dẫn tín hiệu đau, tránh cho chúng được gửi tới vỏ não. Phương pháp làm giảm đáng kể các cơn đau thần kinh trong thời gian dài.
Đau thần kinh mạn tính gây ra các cơn đau dai dằng, khó chịu ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống. Vì thế nên nếu xuất hiện các triệu chứng đau như mô tả, người bệnh nên đi khám, điều trị để đạt hiệu quả tốt hơn.
Đăng ký khám và nhận tư vấn qua hotline: 0947 616 006
**Lưu ý: Những thông tin cung cấp trong bài viết của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc mang tính chất tham khảo không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Người bệnh không được tự ý mua thuốc để điều trị.
Để biết chính xác tình trạng bệnh lý người bệnh cần tới các bệnh viện để được bác sĩ thăm khám trực tiếp chẩn đoán và tư vấn phác đồ điều trị hợp lý.
Theo dõi fanpage của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để biết thêm thông tin bổ ích khác.
