1900 636 555

024 3927 5568

  |  

Thông tin cần biết về căn bệnh viêm loét đại tràng

Viêm loét đại tràng là một trong những căn bệnh tương đối phổ biến ở Việt Nam. Bất cứ người nào cũng đều có nguy cơ mắc bệnh. Đây là căn bệnh dễ tái phát và khó điều trị dứt điểm. Chính vì thế, việc nắm rõ thông tin cần thiết về viêm loét đại tràng sẽ giúp mọi người chủ động hơn trong việc phòng tránh, cũng như sớm phát hiện được dấu hiệu bệnh để có sự can thiệp kịp thời.

Bệnh viêm loét đại tràng là gì?

Viêm loét đại tràng có tên tiếng anh là Ulcerative colitis (UC) được nhận định là một bệnh viêm ruột (IBD). Trong đó, IBD bào gồm một nhóm các loại bệnh ảnh hưởng đến đường tiêu hóa. Viêm loét đại tràng xảy ra khi niêm mạc ruột già của bạn (còn gọi là đại tràng) bị viêm nhiễm.

Chỗ viêm này tạo ra vết loét nhỏ gọi là loét trên niêm mạc đại tràng. Nó thường bắt đầu ở trực tràng và lan lên phía trên và có thể liên quan đến toàn bộ đại tràng của bạn.

Tình trạng viêm làm cho ruột của bạn di chuyển thực phẩm một cách nhanh chóng và thường có nhu cầu được làm trống thường xuyên, dẫn đến tình trạng tiêu chảy. Khi các tế bào trên bề mặt niêm mạc ruột của bạn chết, vết loét hình thành. Các vết loét có thể gây chảy máu và chảy dịch nhầy và mủ.

Viêm loét đại tràng được nhận định là gây ảnh hưởng đến mọi người ở mọi lứa tuổi, thường bắt đầu ở độ tuổi trẻ từ 15 đến 35 tuổi, hoặc trong số những người trên 50 tuổi.

Triệu chứng của viêm loét đại tràng

Mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng viêm loét đại tràng được cho là khác nhau tùy vào từng đối tượng. Các triệu chứng cũng có thể thay đổi theo thời gian.

Những người được chẩn đoán mắc viêm loét đại tràng có thể trải qua các giai đoạn triệu chứng nhẹ hoặc không có bất kỳ triệu chứng nào cả. Tuy nhiên, các triệu chứng có thể quay trở lại và trở nên nghiêm trọng hơn.

Các triệu chứng phổ biến của viêm loét đại tràng bao gồm:

  • Đau bụng;
  • Đi đại tiện thấy phân có máu;
  • Bệnh tiêu chảy kéo dài;
  • Sốt;
  • Sụt cân;
  • Suy dinh dưỡng.

Ngoài ra, viêm loét đại tràng có thể gây ra thêm các triệu chứng khác như: đau khớp, sưng khớp, buồn nôn và giảm sự thèm ăn, các vấn đề về da, lở miệng, viêm mắt.

Nguyên nhân gây nên viêm loét đại tràng

Các nhà nghiên cứu tin rằng viêm loét đại tràng có thể là kết quả của một hệ thống miễn dịch hoạt động quá mức. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào giải thích được vì sao hệ thống miễn dịch phản ứng bằng cách tấn công ruột già mà không phải là những bộ phận khác.

Vì thế cho đến nay nguyên nhân chính xác gây nên viêm loét đại tràng vẫn chưa được xác định và chỉ dựa vào một số yếu tố gây nguy cơ sau:

  • Gen di truyền: Bệnh có thể được di truyền từ cha mẹ, thường người con khi có cha mẹ mắc phải viêm loét đại tràng thì có nguy cơ mắc bệnh cao hơn;
  • Các rối loạn miễn dịch khác: Nếu bạn có một loại rối loạn miễn dịch, nguy cơ viêm loét đại tràng hoàn toàn có thể xảy ra;
  • Các yếu tố môi trường: Vi khuẩn, vi rút xuất hiện qua chế độ ăn uống hay môi trường sống có thể xâm nhập cơ thể, tấn công hệ miễn dịch dẫn đến khả năng khiến bạn bị viêm loét đại tràng. Theo đó, một số vi khuẩn có thể gây bệnh như vi khuẩn tả, vi khuẩn E.coli, vi khuẩn lao hay kí sinh trùng lỵ amip,…

Những yếu tố làm tăng nguy cơ viêm loét đại tràng

Bên cạnh một vài nguyên nhân được xác định thì có một số yếu tố khiến nguy cơ viêm loét đại tràng có thể gia tăng như:

  • Tuổi tác: Viêm loét đại tràng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và thường bắt đầu trước tuổi 30 hoặc trong số những người trên 50 tuổi;
  • Chủng tộc: Theo Wikipedia thì viêm loét đại tràng thường phổ biến ở người da trắng tại các nước Bắc Mỹ và châu Âu. Tuy nhiên, theo một số nghiên cứu thì người gốc Do Thái Ashkenazi có nguy cơ mắc bệnh cao nhất;
  • Sử dụng một số loại thuốc kháng sinh: các loại thuốc kháng sinh dùng để trị mụn sẹo hay mụn bọc trứng cá, cụ thể là Isotretinoin (Accutane, Amnesteem, Claravis hoặc Sotret)  có một số thành phần gây ra nguy cơ mắc viêm loét đại tràng.
bệnh viêm loét đại tràng

Lạm dụng thuốc rất dễ gây viêm đại tràng

Chẩn đoán viêm loét đại tràng

Các xét nghiệm chẩn đoán viêm loét đại tràng thường bao gồm:

  • Xét nghiệm phân: Bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm phân của bạn để kiếm tra có hay không xuất hiện máu hay vi khuẩn và ký sinh trùng;
  • Nội soi: Bác sĩ sẽ sử dụng một ống nội soi linh hoạt để kiểm tra dạ dày, thực quản và ruột non của bạn;
  • Nội soi đại tràng: Xét nghiệm chẩn đoán này giúp kiểm tra chính xác những tổn thương bên trong đại tràng;
  • Sinh thiết: Bác sĩ sẽ lấy một mẫu mô từ đại tràng của bạn để phân tích;
  • CT scan: Chụp cắt lớp vị trí vùng bụng và xương chậu của bạn nếu có nghi ngờ về biến chứng hay viêm ruột non và đánh giá mức độ viêm loét đại tràng.

Biến chứng của viêm loét đại tràng

Viêm loét đại tràng làm gia tăng nguy cơ ung thư đại tràng. Bạn càng mắc bệnh lâu, nguy cơ mắc bệnh ung thư này càng cao. Do nguy cơ gia tăng này, bác sĩ sẽ tiến hành nội soi và kiểm tra nguy cơ ung thư khi bạn nhận được chẩn đoán. Việc kiểm tra theo dõi có thể phát hiện sớm các tế bào tiền ung thư và các bác sĩ khuyến cáo việc sàng lọc nên tiến hành đều đặn sau từ một đến ba năm.

Các biến chứng khác của viêm loét đại tràng (UC ) bao gồm:

  • Dày lên của thành ruột;
  • Nhiễm trùng huyết hoặc nhiễm trùng máu;
  • Mất nước nghiêm trọng;
  • Phình đại tràng hoặc đại tràng sưng nhanh;
  • Chảy máu đường ruột;
  • Sỏi thận;
  • Viêm da, khớp và mắt của bạn;
  • Vỡ đại tràng;
  • Viêm cột sống dính khớp, liên quan đến viêm khớp giữa xương cột sống;
  • Bệnh gan (trường hợp hiếm).

Minh họa bệnh nhân bị biến chứng nghiêm trọng do viêm loét đại tràng

Điều trị viêm loét đại tràng

Viêm loét đại tràng là một tình trạng mãn tính. Mục tiêu của việc điều trị là giảm viêm, hạn chế tối đa các triệu chứng để có thể ngăn ngừa bùng phát bệnh và có thời gian thuyên giảm lâu hơn.

Điều trị bằng thuốc

  • Thuốc kháng viêm: Bác sĩ có thể kê toa thuốc để giảm viêm và sưng. Điều này sẽ giúp giảm bớt nhiều triệu chứng khó chịu mà viêm loét đại tràng gây ra.

 – Aminosalicylate: Sulfasalazin có tác dụng làm giảm triệu chứng của viêm loét đại tràng nhưng có tác dụng phụ như rối loạn tiêu hóa và nhức đầu. Ngoài ra, mesalamin, balsalazid và olsalazin cũng có tác dụng bằng đường uống hay nhét hậu môn.

– Corticosteroid: Loại thuốc này bao gồm prednisone và hydrocortisone, thường được để dành cho trường hợp viêm loét đại tràng vừa và nặng mà không đáp ứng với Aminosalicylate.

  • Thuốc ức chế miễn dịch:

– Azathioprin (Azasan, Imuran) và mercaptopurin (Purinethol, Purixam): Đây là những thuốc ức chế miễn dịch được sử dụng rộng rãi nhất trong điều trị các bệnh viêm đường ruột.

– Cyclosporin (Gengraf, Neoral, Sandimmune): Những loại thuốc này thường dành cho những người không đáp ứng với những loại thuốc khác.

– Infliximab (Remicade), adalimumab (Humira) và golimumab (Simponi): Những loại thuốc này được gọi là TNF (Tumor Necrosis Factor: yếu tố gây hoại tử khối u) hay chất sinh học, có tác dụng trung hòa một loại protein do hệ miễn dịch tạo ra.

– Vedolizumab (Entyvio): Đây là loại thuốc mới nhất được dùng để điều trị viêm loét đại tràng

Năm 2018, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã phê duyệt việc sử dụng tofacitinib (Xeljanz) để điều trị cho UC. Ban đầu, loại thuộc này được sử dụng để điều trị viêm khớp dạng thấp, thuốc này nhắm mục tiêu vào các tế bào viêm. Nó là loại thuốc uống đầu tiên được chấp thuận cho việc điều trị lâu dài của viêm loét dạ dày.

Nhập viện điều trị

Nếu các triệu chứng của bạn trở nên nghiêm trọng hơn và không có dấu hiệu thuyên giảm thì cần phải nhập viện để được điều chỉnh những ảnh hưởng của việc mất nước và mất chất điện giải gây ra tiêu chảy. Ngoài ra, bạn cũng có thể phải thay máu và điều trị bất kỳ biến chứng nào khác. Các nhà nghiên cứu khoa học mỗi năm vẫn liên tục tìm kiếm và thử nghiệm thêm những phương pháp điều trị mới cho căn bệnh này.

Phẫu thuật viêm loét đại tràng

Phẫu thuật là cần thiết trong trường hợp bạn bị mất máu quá nhiều, theo kèm là các triệu chứng mãn tính và suy nhược, thủng đại tràng hoặc tắc nghẽn nghiêm trọng. Chụp CT hoặc nội soi có thể phát hiện những vấn đề nghiêm trọng này.

Phẫu thuật liên quan đến việc loại bỏ toàn bộ đại tràng của bạn với việc tạo ra một con đường mới cho chất thải. Con đường này có thể được thông qua một lỗ nhỏ trên thành bụng của bạn hoặc chuyển hướng trở lại qua cuối trực tràng của bạn.

Để chuyển hướng chất thải qua thành bụng của bạn, bác sĩ phẫu thuật của bạn sẽ tạo một lỗ nhỏ trên thành bụng. Đầu của ruột non dưới của bạn, hoặc hồi tràng, sau đó được đưa lên bề mặt da. Chất thải sẽ thoát qua lỗ mở vào một cái túi.

Nếu chất thải có thể được chuyển hướng qua trực tràng của bạn, bác sĩ phẫu thuật sẽ loại bỏ phần bị viêm nhiễm nặng của đại tràng và trực tràng nhưng vẫn giữ lại các cơ bên ngoài của trực tràng. Sau đó, bác sĩ phẫu thuật sẽ gắn ruột non của bạn vào trực tràng để tạo thành một túi nhỏ. Sau cuộc phẫu thuật này, bạn có thể đi đại tiện qua trực tràng.

Tham khảo một vài phương pháp điều trị tự nhiên

Một số loại thuốc được kê toa để điều trị viêm loét đại tràng có thể có tác dụng phụ không mong muốn. Khi các phương pháp điều trị truyền thống không mang lại kết quả khả quan thì một số bệnh nhân có thể chuyển sang các biện pháp tự nhiên để điều trị viêm loét đại tràng. Theo đó, các biện pháp tự nhiên có thể giúp điều trị viêm loét đại tràng bao gồm:

  • Boswellia: Loại thảo dược này được tìm thấy trong vỏ cây và nghiên cứu cho thấy nó ngăn chặn một số phản ứng hóa học trong cơ thể có thể gây viêm;
  • Bromelain: Những enzyme này được tìm thấy tự nhiên trong quả dứa và có tác dụng làm giảm các triệu chứng viêm loét đại tràng;
  • Probiotic:. Khi bổ sung vi khuẩn probiotic khỏe mạnh, cơ thể bạn có khả năng tránh viêm và giảm thiều các triệu chứng viêm loét đại tràng tốt hơn. Ăn thực phẩm có men vi sinh hoặc uống bổ sung men vi sinh có thể giúp tăng cường sức khỏe của hệ vi khuẩn đường ruột;
  • Vỏ hạt mã đề: bổ sung chất xơ này có thẻ giúp giữ cho nhu động ruột thường xuyên và giảm bớt các triệu chứng, ngăn ngừa táo bón, giúp loại bỏ chất thải dễ dàng hơn;
  • Củ nghệ: Loại gia vị màu vàng này chứa đầy curcumin- một chất chống oxy hóa đã được chứng minh có tác dụng làm giảm viêm.

Chế độ ăn dành cho bệnh nhân viêm loét đại tràng

Không có chế độ ăn uống cụ thể nào dành cho bệnh nhân mắc viêm loét đại tràng bởi mỗi người sẽ có phản ứng với thức ăn và đồ uống khác nhau. Tuy nhiên, một vài quy tắc chung về chế độ ăn uống có thể giúp người bệnh phục hồi sau quá trình điều trị hay ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh.

  • Ăn chế độ ăn ít chất béo: Một vài nghiên cứu cho thấy ăn nhiều thực phẩm ít chất béo có thể trì hoãn cảm giác khó chịu ở bụng. Khi bạn ăn chất béo, hãy chọn các lựa chọn các thực phẩm lành mạnh như dầu ô liu và axit béo omega-3;
  • Uống nhiều vitamin C: Vitamin C có thể có tác dụng bảo vệ ruột của bạn. Những người ăn chế độ  thức ăn giàu vitamin C giúp thuyên giảm các triệu chứng viêm loét dạ dày. Thực phẩm giàu vitamin C bao gồm rau mùi tây, ớt chuông, rau bina…;
  • Ăn nhiều rau quả: Một số loại rau xanh tốt cho bệnh nhân viêm loét đại tràng như rau muống, rau cải, rau ngót… Những loại rau này sẽ giúp nhuận tràng và giảm được cảm giác đau đớn khi đi vệ sinh;
  • Ăn các loại quả dòng bí: Trong các loại bí có hàm lượng chất xơ cao giúp duy trì hệ vi sinh vật đường ruột và có tác dụng làm lành các tổn thương mà viêm nhiễm gây ra. Một số loại bí tốt cho sức khỏe như bí xanh, bí đao, bí ngô…

Ngoài ra, người bệnh bị viêm loét đại tràng có thể tạo nhật ký thực phẩm để tìm hiểu xem loại thực phẩm nào có ảnh hưởng tốt đến sức khỏe của bản thân. Trong một vài tuần đầu tiên, hãy theo dõi chặt chẽ những gì mà bạn ăn và cảm nhận sau khi ăn khoảng một vài giờ. Sau đó, bạn sẽ ghi lại chi tiết về bất kỳ triệu chứng nào bạn có thể gặp phải. Việc theo dõi nhật ký thực phẩm sẽ giúp người bệnh có thể phát hiện ra những thực phẩm có vấn đề, gây khó chịu hay khiến các cơn đau của bạn kéo dài. Hãy loại bỏ những thực phẩm đó đẻ xem các triệu chứng có được cải thiện hay không.

Bạn có thể kiểm soát các triệu chứng nhẹ của viêm loét đại tràng bằng cách tránh các thực phẩm gây khó chịu cho đường tiêu hóa.

Ăn uống điều độ, chọn thực phẩm tốt cho đại tràng

Một vài thực phẩm nên tránh khi bị viêm loét đại tràng

  • Hạn chế sử dụng các loại đồ uống có chứa chất kích thích như rượu, bia, nước ngọt có gas, cà phê, trà… vì những loại đồ uống này có khả năng khiến các vết loét thêm nghiêm trọng hơn;
  • Hạn chế các đồ ăn chua như dưa muối, hành muối, kim chi… hoặc các gia vị cay nóng như ớt, tỏi, tiêu… vì có thể khiến các vết loét tổn thương và khó lành hơn;
  • Hạn chế các thực phẩm khô cứng có thể khiến niêm mạc bị tổn thương nặng hơn và làm trầm trọng hơn các triệu chứng viêm loét dạ dày;
  • Tuyệt đối không được ăn các đồ ăn sống vì sẽ tạo thêm điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể.

Phân biệt viêm loét dạ dày và bệnh viêm ruột từng vùng (Crohn)

Viêm loét đại tràng (UC) và bệnh viêm ruột từng vùng (Crohn), là những dạng phổ biến nhất của bệnh viêm ruột (IBD). Cả hai bệnh được cho là kết quả của một hệ thống miễn dịch hoạt động quá mức.

Viêm loét đại tràng và bệnh Crohn đều có một số triệu chứng tương tự như: đau bụng, bệnh, tiêu chảy, mệt mỏi. Tuy nhiên, bệnh UC và Crohn có những sự khác biệt rõ rệt:

Về vị trí

Hai bệnh này ảnh hưởng đến các phần khác nhau của đường tiêu hóa. Bệnh Crohn có thể ảnh hưởng đến bất kỳ phần nào của đường tiêu hóa, từ miệng đến hậu môn và thường được tìm thấy trong ruột non. Còn viêm loét đại tràng (UC) tác động đến đại tràng và trực tràng.

Mức độ tổn thương

Đối với viêm loét đại tràng thì thường gây tổn thương ở bề mặt niêm mạc ruột và xảy ra liên tục, trong đó đối với bệnh Crohn thì mức độ tổn thương sâu, xuyên thành và ngắt quãng.

Đáp ứng với điều trị

Phẫu thuật là một trong những lựa chọn để điều trị cả hai căn bệnh nếu có diễn tiến bệnh trở nên xấu. Tuy nhiên, những người mắc bệnh Crohn có nhiều khả năng phải phẫu thuật hơn nhiều so với những người bị viêm loét đại tràng.

Viêm loét đại tràng có chữa khỏi được hoàn toàn?

Hiện tại, không có phương pháp nào có thể chữa khỏi hoàn toàn cho bệnh nhân mắc viêm loét đại tràng. Tất cả các phương pháp điều trị cho bệnh viêm đại tràng chỉ nhằm mục đích giảm thiểu tối đa các triệu chứng từ bệnh và tránh để nó bùng phát nghiêm trọng hơn.

Đối với những người bị viêm loét đại tràng nặng, phẫu thuật là một phương pháp điều trị có thể được chỉ định. Loại bỏ toàn bộ ruột già (cắt đại tràng toàn bộ) sẽ chấm dứt các triệu chứng của bệnh. Thủ thuật này yêu cầu bác sĩ của bạn tạo ra một túi ở bên ngoài cơ thể của bạn, tuy nhiên có thể gây ra tác dụng phụ.

Vì lý do đó, một số cá nhân chọn chỉ phẫu thuật cắt bỏ một phần. Trong phẫu thuật này, các bác sĩ chỉ loại bỏ các phần của ruột kết bị ảnh hưởng bởi bệnh. Mặc dù các phẫu thuật này có thể giúp giảm bớt hoặc chấm dứt các triệu chứng của UC, nhưng chúng có tác dụng phụ và các biến chứng lâu dài có thể xảy ra.

Viêm loét đại tràng có lây không?

Viêm loét đại tràng có lây bệnh không? Câu trả lời là không và viêm loét đại tràng không phải là bệnh có khả năng lây nhiễm qua tiếp xúc giữa người với người hay trong môi trường sống.

Tuy nhiên, một số nguyên nhân gây viêm đại tràng hoặc viêm ở ruột già có thể truyền nhiễm nếu nguồn bệnh được phát hiện là từ vi khuẩn hay virus.

Bệnh viêm loét đại tràng ở trẻ em

Theo Tổ chức Crohn’s and Colitis, cứ 10 người dưới 18 tuổi thì có 1 người được chẩn đoán mắc các bệnh về viêm ruột (IBD). Hầu hết các cá nhân được chẩn đoán mắc bệnh sẽ dưới 30 tuổi. Đối với trẻ em trên 10 tuổi thường có khả năng bị viêm loét đại tràng, .

Các triệu chứng của viêm loét đại tràng ở trẻ em tương tự như các triệu chứng ở người lớn tuổi. Trẻ có thể bị tiêu chảy khi ra máu, đau dạ dày, đau quặn bụng và mệt mỏi. Ngoài ra, trẻ có thể gặp thêm các triệu chứng khác như:

  • Thiếu máu do mất máu;
  • Suy dinh dưỡng do ăn uống kém;
  • Sụt cân không rõ nguyên nhân.

UC có tác động nhất định đến cuộc sống của một đứa trẻ, đặc biệt là nếu tình trạng này không được điều trị đúng cách. Phương pháp điều trị cho trẻ em cũng thường hạn chế hơn vì các biến chứng có thể xảy ra. Ví dụ, thụt tháo thuốc hiếm khi được chỉ định cho trẻ em.

Tuy nhiên, trẻ em bị viêm loét đại tràng có thể được kê đơn thuốc làm giảm viêm và ngăn chặn sự ảnh hưởng xấu lên hệ thống miễn dịch trên ruột kết. Đối với một số trẻ em, phẫu thuật có thể cần thiết để kiểm soát các triệu chứng.

Nếu một đứa trẻ được chẩn đoán mắc viêm loét đại tràng, thì điều quan trọng là bố mẹ cần phải đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế, để các bác sĩ nhanh chóng tìm ra phương pháp điều trị và thay đổi lối sống kịp thời giúp cải thiện tình hình.

Minh họa viêm loét đại tràng ở trẻ em

Phòng chống bệnh viêm loét đại tràng

Để giảm thiểu diễn tiến của tình trạng việm loét đại tràng cũng như có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả thì bạn nên thay đổi một số thói quen sinh hoạt thường ngày như:

– Bổ sung nước đầy đủ cho cơ thể mỗi ngày.

– Chia nhỏ bữa ăn trong ngày, hạn chế các thực phẩm từ bơ sữa hay các thức ăn đậm gia vị và các đồ uống kích thích.

– Tăng cường thêm các vitamin hay bổ sung các khoáng vi lượng cần thiết, trước khi sử dụng cần tham khảo thêm ý kiến từ các bác sĩ.

– Giảm thiểu căng thẳng, stress bằng cách thực hiện kĩ thuật phản hồi sinh hoạt để theo dõi cũng như kiểm soát các phản ứng của cơ thể đối với các yếu tố kích thích từ bên ngoài.

– Duy trì các hoạt động thể chất lành mạnh để tăng cường sức khỏe

Ngoài ra, hãy uống thuốc theo đúng chỉ định của các bác sĩ và nên tiến hành nội soi đại tràng định kỳ, để theo dõi cũng như kiểm soát tình hình bệnh, nhanh chóng phát hiện các nguy cơ xấu có thể tiến triển thành ung thư.

Mặc dù viêm loét đại tràng là căn bệnh khó điều trị dứt điểm, nhưng nếu phát hiện kịp thời và có những phương pháp điều trị từ sớm thì có thể hạn chế tối đa những triệu chứng từ bệnh. Hi vọng bài viết trên, đã cung cấp lượng thông tin hữu ích giúp cho mọi người có thêm kiến thức về viêm loét đại tràng và chủ động hơn trong việc phòng ngừa căn bệnh này.

Bài viết có tham khảo thêm thông tin từ các nguồn: healthline.com (https://www.healthline.com/health/ulcerative-colitis#prevention), wikipedia (https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%C3%AAm_lo%C3%A9t_%C4%91%E1%BA%A1i_tr%C3%A0ng)

Bài viết liên quan