1900 636 555

024 3927 5568

  |  

9 câu hỏi về đại tràng đơn giản nhưng không phải ai cũng biết

Đại tràng là một bộ phận thuộc hệ tiêu hóa và giữ vai trò nhất định trong cơ thể của con người. Tuy nhiên thì không phải ai cũng hiểu hết được vị trí, chức năng và cấu tạo của bộ phận này. Vì thế, bài viết dưới đây sẽ giúp giải đáp 9 vấn đề thắc mắc phổ biến nhất liên quan đến đại tràng.

Tên gọi khác của đại tràng là gì?

Cơ thể con người có hai loại ruột: ruột non và ruột già. Ruột non được kết nối với dạ dày và xử lý phần giữa của quá trình tiêu hóa. Còn ruột già là một phần của giai đoạn cuối của quá trình tiêu hóa, được xem là một ống lớn giúp hộ tống chất thải ra khỏi cơ thể.

Và không phải ai cũng đều biết ruột già còn có tên gọi khác là đại tràng (intestinum crassum) hay colon, nghĩa là ruột dày, là bộ phận quan trọng của hệ thống tiêu hóa con người.

Sở dĩ hiện nay, việc xuất hiện cách gọi là đại tràng thay thế cho ruột già là để giúp phân biệt với các loại động vật xương sống khác và dễ quy định tên cho các loại bệnh liên quan đến bộ phận này.

Vị trí của đại tràng nằm ở đâu?

Theo trình tự quá trình tiêu hóa của con người sẽ diễn ra từ khi thức ăn được đưa vào miêng, qua thực quản, hành tá tràng, dạ dày, ruột ron, đại tràng và cuối cùng là hậu môn. Vậy nên, đại tràng thuộc một phần ở ống tiêu hóa và nằm ở vị trí gần cuối của hệ thống tiêu hóa, tiếp giáp với chốt cuối cùng của ống tiêu hóa là hậu môn.

Kích thước của đại tràng là bao nhiêu?

Đại tràng rộng hơn nhiều so với ruột non, nhưng cũng ngắn hơn nhiều, ước tính chỉ dài bằng khoảng 1/4 so với ruột non và 1/5 so với ống tiêu hóa. Theo đó chiều dài của ruột non ước tính dài khoảng  22 feet (~6,7 mét), trong khi đó đại tràng chỉ khoảng 4,9 feet (~1,5 m). Tuy nhiên chiều dài của đại tràng còn phụ thuộc vào giới tính cũng như kích thước của mỗi người. Chiều dài đại tràng trung bình của người Việt Nam là 1,48m.

Minh họa đại tràng

Cấu tạo của đại tràng như thế nào?

Đại tràng có cấu tạo gồm ba phần chính là manh tràng, kết tràng và trực tràng. Ranh giới giữa manh tràng và kết tràng là nơi ruột non thông với ruột già. Còn vị trí nối ruột non và ruột già có van hồi manh tràng với chức năng ngăn không để các chất trong ruột già trào ngược lên ruột non. Theo đó mỗi phần đều có chức năng riêng biệt.

Manh tràng

Manh tràng có hình dạng giống như một cái túi tròn có chiều dài khoảng 6-7cm và đường kính khoảng 7cm. Vị trí của manh tràng nằm ở phía dưới khu vực hỗng tràng đổ vào ruột già. Phần đầu của manh tràng bị bịt kín có một đoạn ngắn hình dạng giống như ngón tay với chiều dài trung bình ở người trưởng thành là 9cm và đường kính là 0,5-1cm được gọi là ruột thừa.

Ruột thừa được xem như là vết tích còn sót lại của quá trình tiến hóa từ vượn người lên người. Gốc ruột thừa được xác định nằm ở giữa đường nối từ rốn đến gai chậu trước trên bên phải. Dựa vào vị trí đó mà có thể xác định cơn đau bụng có bắt nguồn từ ruột thừa hay không. Hầu hết thì con người ai cũng đều có ruột thừa, tuy nhiên cũng có một số trường hợp là không có ruột thừa.

Kết tràng

Trong cơ thể, đại tràng nằm uốn lượn thành một hình khung. Trong đó, kết tràng là thành phần chính của đại tràng và được chia thành 4 gồm: kết tràng lên (bên phải), kết tràng ngang, kết tràng xuống (bên trái) và kết tràng sigma. Kết tràng lên hay kết tràng phải bắt đầu từ manh tràng, nơi kết nối với ruột non và ruột thừa đi lên dọc theo bên phải của ổ bụng cho đến gan, chỗ giao nhau đó uốn cong gọi là góc gan bên phải.

Kết tràng ngang là đoạn nối kéo dài đi ngang qua ổ bụng, nối kết tràng phải với kết tràng trái, đoạn uốn cong xuống còn gọi là góc trái hay góc tụy. Và đoạn cuối cùng rất ngắn đi vào khung chậu có hình dạng chữ S là kết tràng Sigma được nối vào trực tràng.

Ruột kết là phần đầu của ruột già, tại đây các chất cặn bã của thức ăn sẽ bị mất nước và cứng lại. Tiếp đó, những chất cặn bã này sẽ di chuyển xuống kết tràng sigma và trực tràng, cuối cùng là thải ra ngoài.

Trực tràng

Nối tiếp với kết tràng sigma chính là trực tràng, có hình dạng là một ống thẳng đứng với chiều dài là 15cm và điểm kết thúc là hậu môn, nơi thải chất cặn bã ra ngoài cơ thể. Tại trực tràng có hai cơ vòng để kiểm soát hoạt động đóng và mở cửa trực tràng. Ngoài ra, hoạt động  đóng mở ở hậu môn trực tràng cũng có sự khác biệt giữa nam và nữ. Nếu là nam giới thì hoạt động xảy ra sau bàng quang còn nữ giới sau tử cung.

Nếu tính theo thứ tự từ trong ra ngoài thì ruột già hay đại tràng được tạo thành bởi 5 lớp:

  • Lớp niêm mạc;
  • Lớp dưới niêm mạc;
  • Lớp cơ gồm cơ vòng ở trong và cơ dọc ở ngoài;
  • Lớp dưới thanh mạc;
  • Lớp thanh mạc.

Chức năng chính của đại tràng là gì?

Mỗi bộ phận trong cơ thể con người đều giữ vai trò và nhiệm vụ nhất định, đại tràng cũng không ngoại lệ. Theo đó, 4 chức năng chính của đại tràng chính là: tổng hợp protein, tiết dịch đại tràng, chức năng bài tiết và chức năng hấp thu.

Tổng hợp protein

Trong ruột già có rất nhiều loại vi khuẩn khác nhau như aerogenes, enterobacter, escherichia coli,.. Nhờ có tác động của các loại vi khuẩn thì các loại vitamin đã được tạo ra và tổng hợp lại như vitamin B, B1, K, acid folic,… Trong đó vitamin K giữ vai trò quan trọng vì hầu như lượng thức ăn cung cấp vitamin K đều không đủ để duy trì quá trình đông máu.

Tiết dịch đại tràng

Trong dịch ruột già hay đại tràng không có enzyme tiêu hóa mà chỉ có chất nhầy có tính kiềm để bảo vệ niêm mạc đại tràng cũng như tiêu hóa tiếp những thành phần chưa được tiêu hóa ở môi trường acid dạ dày-ruột non. Chất nhầy có trong đại tràng còn có tác dụng làm trơn thành ruột, làm mềm phân và khiến phân di chuyển qua một cách dễ dàng hơn.

Khi xuất hiện tình trạng viêm đại tràng thì chất nhầy này sẽ được tiết ra nhiều hơn và thành từng khối ra theo cùng phân.

Chức năng bài tiết

Bài tiết phân qua động tác đại tiện là một phản xạ không điều kiện gây co bóp cơ trơn trực tràng và mở cơ thắt hậu môn. Theo đó, khi phân đáp ứng đủ các yêu cầu từ độ mềm, lượng cũng như tạo hình thì chúng sẽ được bài tiết ra bên ngoài. Nhưng quá trình bài tiết chưa được thực hiện ngay mà chất thải sẽ còn được hấp thụ dinh dưỡng thêm một lần nữa ở trực tràng.

Cấu tạo của ruột già có một đoạn ruột dài khoảng 20cm giữ vai trò co bóp để đẩy phân ra bên ngoài. Cơ thể con người lúc này sẽ có triệu chứng đau bụng và muốn đi vệ sinh. Chất nhày trong đại tràng ngoài tác dụng là làm mềm, tạo độ dính cho phân mà còn tạo nên lớp bảo vệ niêm mạc, giúp niêm mạc tránh bị tổn thương khi phân đi qua và hạn chế vi khuẩn làm hại đại tràng.

Chức năng hấp thu

Đây được coi là một trong những chức năng quan trọng nhất của đại tràng. Quá trình hấp thu sẽ xảy ra ở nửa đầu của ruột già. Theo đó, đại tràng sẽ giúp hấp thu nước từ ruột non để đưa vào thận, cô đặc và tạo khuôn chất thải để tống ra ngoài. Bên cạnh đó, đại tràng còn hấp thu thêm nước khoáng và các nguyên tố khác có lợi cho cơ thể.

Mặt khác dù chức năng hấp thụ chất dinh dưỡng thuộc về ruột non, nhưng trong vài trường hợp, thức ăn có chứa một số chất mà khi xuống đại tràng mới chuyển hóa để thành chất dinh dưỡng. Hay như một số loại thuốc như hạ sốt, giảm đau…được hấp thụ ở ruột già nên được sản xuất dưới dạng viên đạn để nhằm đưa vào cơ thể bằng con đường hậu môn.

Đại tràng có chức năng hấp thu dinh dưỡng từ thức ăn mà chưa được chuyển hóa tai ruột non

Những bệnh thường gặp ở đại tràng là gì?

Các bệnh về đại tràng không còn xa lạ đối với nhiều người. Do một số nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan mà gây nên những tổn thương cho đại tràng. Trong số đó, một số bệnh lý thường gặp là:

Viêm đại tràng

Trong số các bệnh lý về đại tràng thì viêm đại tràng được xem là căn bệnh phổ biến nhất. Đây là bệnh mà các vết viêm nhiễm gây tổn thương cho khu trú hoặc lan tỏa ở niêm mạc đại tràng theo nhiều mức độ từ nhẹ đến nặng khác nhau.

Biểu hiện của viêm đại tràng khiến người bệnh thường xuyên bị tiêu chảy kéo dài, chán ăn dẫn đến cơ thể mệt mỏi, suy nhược và sút cân trầm trọng.

Polyp đại tràng

Polyp là sự phát triển bất thường của các mô trên lớp lót bên trong của đại tràng hoặc trực tràng với đa số là khối u lành tính. Tuy nhiên, một số ít polyp có thể tiến triển thành ung thư. Có một số loại polyp phổ biến như là polyp tăng sản, polyp viêm, polyp răng cưa,… Đối tượng dễ mắc bệnh thường trên 50 tuổi và có thói quen sinh hoạt không lành mạnh hoặc tiền sử gia đình đã có người từng mắc bệnh.

Loạn sản đại tràng

Loạn sản đại tràng là khi một điểm của các tế bào trên niêm mạc đại tràng trông bất thường dưới kính hiển vi. Những tế bào này không phải là ung thư, nhưng có thể thay đổi thành ung thư theo thời gian. Những người đã mắc các bệnh như viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn trong nhiều năm có thể mắc chứng loạn sản đại tràng.

Ung thư đại tràng

Ung thư đại tràng là ung thư xảy ra ở đại tràng hoặc ở đại tràng dưới gần trực tràng. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây tử vong. Bắt nguồn từ những polyp đại tràng được hình thành ở trong ruột già và trực tràng, qua thời gian chúng tiến triển thành các tế bào ung thư. Vì thế mà việc phát hiện và loại bỏ polyp đại tràng là một trong những cách giúp phòng tránh ung thư.

Bệnh đại tràng có thể diễn tiến thành ung thư đại tràng rất nguy hiểm

Có thể kiểm tra đại tràng bằng những hình thức nào?

Có nhiều cách để kiểm tra sức khỏe đại tràng của bạn, nhưng trong đó phổ biến nhất là 2 hình thức nội soi đại tràng và chụp CT.

Nội soi đại tràng

Đây là phương pháp phổ biến nhất khi muốn đánh giá toàn bộ các vấn đề về đại tràng. Theo đó kĩ thuật này sẽ sử dụng ống mềm có gắn camera được đưa từ đường hậu môn để quan sát toàn bộ tình trạng cũng như phát hiện được những dấu hiệu bất thường hay tổn thương bên trong của đại tràng

Chụp CT

Chụp cắt lớp vi tính CT sẽ cho phép theo dõi tình trạng của đại tràng thông qua các hình ảnh. CT-scan có sử dụng thuốc cản quang barium đường uống hoặc thụt rủa để đánh giá khả năng lưu thông hay cung cấp hình ảnh đại tràng để giúp cho quá trình chẩn đoán.

Làm sạch đại tràng bằng cách nào?

Làm sạch đại tràng là công việc cần thiết nhằm giúp bảo vệ đại tràng, tăng cường chức năng hệ tiêu hóa, giúp quá trình hấp thu diễn ra tốt hơn và  cải thiện sức khỏe cho toàn bộ cơ thể. Theo đó, những biện pháp làm sạch đại tràng an toàn gồm:

  • Ăn các loại thực phẩm giúp làm sạch đại tràng như súp lơ xanh, nước trái cây, ngũ cốc, chanh, cải bó xôi…;
  • Sử dụng dung dịch thụt rửa đại tràng, tuy nhiên bạn nên cố lựa chọn sản phẩm có thành phần tự nhiên và tránh sử dụng các hóa chất mạnh, vì về lâu dài có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe;
  • Thực hiện các bài tập vận động đơn giản để cải thiện đường tiêu hóa.
đại tràng

Tập luyện điều độ để có cơ thể khỏe mạnh

Làm thế nào để bảo vệ tốt cho đại tràng?

Có nhiều cách để cải thiện sức khỏe và bảo vệ tốt cho đại tràng. Trong đó, cách tốt nhất để giúp chức năng đại tràng phát huy hiệu, đó là: 

  • Duy trì một chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh;
  • Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ giàu ngũ cốc, trái cây và rau quả;
  • Uống đủ nước hàng ngày;
  • Hạn chế tiêu thụ thịt đỏ và thịt chế biến có chất bảo quản;
  • Tập thể dục hàng ngày;
  • Ngừng sử dụng các sản phẩm thuốc lá và hạn chế uống rượu, bia;
  • Bổ sung thêm các loại vitamin, khoảng chất cần thiết;
  • Tiến hành kiểm tra sàng lọc để theo dõi sức khỏe đại tràng.

Hi vọng bài viết trên đã giúp mọi người có thêm nhiều kiến thức về đại tràng, một trong những bộ phận quan trọng trong hệ thống tiêu hóa của chúng ta. Ngay từ bây giờ, hãy cố gắng xây dựng chế độ ăn uống và sinh hoạt thật khoa học để bảo vệ tốt cho đại tràng nói riêng và cơ thể bạn nói chung nhé!

Theo dõi fanpage Bệnh viện Hồng Ngọc để có thêm những kiến thức bổ ích khác.

Bài viết liên quan