Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu do cơ thể không còn khả năng tự điều hòa thân nhiệt khi tiếp xúc với môi trường nóng kéo dài hoặc vận động quá sức. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể tổn thương não, tim, thận và nhiều cơ quan khác. Bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc sẽ giúp bạn nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm và thời điểm cần đưa người bệnh nhập viện ngay trong bài viết dưới đây.
Trả lời nhanh: Người bị sốc nhiệt cần nhập viện ngay nếu có thân nhiệt khoảng 40 độ trở lên, lơ mơ, nói nhảm, ngất, co giật, khó thở, tim đập nhanh, da nóng đỏ hoặc vã mồ hôi nhiều, nôn ói liên tục, tụt huyết áp hoặc không tỉnh táo sau khi được làm mát. Đây là tình trạng cấp cứu, không nên chờ tự hồi phục. Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh CDC cảnh báo sốc nhiệt là bệnh lý do nóng nghiêm trọng nhất, có thể khiến thân nhiệt tăng rất nhanh trong 10–15 phút và gây tử vong hoặc di chứng nếu không được điều trị khẩn cấp.
Nắng nóng kéo dài khiến cơ thể dễ bị sốc nhiệt
Tham vấn chuyên môn: BSCKII Nguyễn Đức Mạnh – Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc – Phúc Trường Minh.Ngày cập nhật: 25/05/2026.
Tóm tắt nhanh bài viết
Sốc nhiệt là cấp cứu y khoa xảy ra khi cơ thể không kiểm soát được thân nhiệt, thường do nắng nóng, môi trường nóng ẩm hoặc vận động gắng sức.
Người bệnh cần nhập viện ngay nếu thân nhiệt khoảng 40 độ trở lên, lơ mơ, nói nhảm, ngất, co giật, khó thở, tim đập nhanh, tụt huyết áp hoặc không cải thiện sau khi làm mát.
Rối loạn ý thức là dấu hiệu đặc biệt nguy hiểm; trong bối cảnh nắng nóng, cần nghĩ đến sốc nhiệt và gọi cấp cứu.
Sốc nhiệt có thể gây tổn thương não, rối loạn tim mạch, suy thận cấp, rối loạn điện giải và suy đa cơ quan nếu xử trí chậm.
Trong khi chờ cấp cứu, cần đưa người bệnh ra nơi mát, nới lỏng quần áo, làm mát tích cực bằng nước mát, quạt hoặc chườm vùng cổ, nách, bẹn.
Không tự ý dùng thuốc hạ sốt, không ủ kín, không cho uống nước nếu người bệnh lơ mơ, ngất, co giật hoặc nôn liên tục.
Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh tim mạch, bệnh thận, đái tháo đường, người lao động ngoài trời và người dùng một số thuốc cần đặc biệt phòng tránh sốc nhiệt.
Sốc nhiệt là gì?
Sốc nhiệt, hay heat stroke, là tình trạng thân nhiệt tăng cao nghiêm trọng do cơ thể mất khả năng tự điều hòa nhiệt. Tình trạng này thường xảy ra khi tiếp xúc lâu với thời tiết nắng nóng, ở trong môi trường kín, nóng, ẩm hoặc vận động gắng sức dưới nhiệt độ cao.
Sốc nhiệt có thể xảy ra khi thân nhiệt tăng đến khoảng 40 độ hoặc cao hơn. Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh CDC cũng cảnh báo thân nhiệt có thể tăng rất nhanh trong vòng 10–15 phút và gây tử vong hoặc di chứng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Người già - đối tượng dễ bị sốc nhiệt mùa nắng
Sốc nhiệt có những dạng nào?
Sốc nhiệt thường được nhắc đến trong hai bối cảnh chính:
Sốc nhiệt kinh điển: Thường xảy ra do tiếp xúc với môi trường nóng, hay gặp ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh nền hoặc người ở trong không gian nóng, bí, thiếu thông gió.
Sốc nhiệt do gắng sức: Thường gặp ở người lao động ngoài trời, vận động viên, người tập luyện hoặc làm việc cường độ cao trong môi trường nóng ẩm.
Dù thuộc dạng nào, nếu người bệnh có rối loạn ý thức, ngất, co giật, khó thở hoặc thân nhiệt rất cao, cần gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện ngay.
Sốc nhiệt khác gì với say nắng thông thường?
Nhiều người gọi chung các tình trạng mệt do nắng là “say nắng”, nhưng về mức độ nguy hiểm, sốc nhiệt nặng hơn nhiều.
Say nắng/kiệt sức do nóng thường khiến người bệnh mệt, chóng mặt, vã mồ hôi, đau đầu, buồn nôn nhưng còn tỉnh táo.
Sốc nhiệt thường đi kèm rối loạn thần kinh như lơ mơ, lú lẫn, co giật, ngất hoặc mất ý thức.
Điểm quan trọng: Nếu người bệnh không còn tỉnh táo bình thường trong bối cảnh nắng nóng, cần coi đây là dấu hiệu nguy hiểm.
Dấu hiệu sốc nhiệt cần nhập viện ngay
Người bệnh cần được đưa đến bệnh viện hoặc gọi cấp cứu ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu dưới đây sau khi đi nắng, làm việc ngoài trời, tập luyện cường độ cao hoặc ở trong môi trường nóng, bí, ẩm kéo dài.
1. Thân nhiệt tăng khoảng 40°C trở lên
Thân nhiệt cao là dấu hiệu điển hình của sốc nhiệt. Khi nhiệt độ cơ thể tăng quá mức, các tế bào và cơ quan quan trọng như não, tim, thận có thể bị tổn thương.
Người bệnh có thể có biểu hiện:
Da nóng, đỏ hoặc khô.
Vã mồ hôi nhiều, đặc biệt trong sốc nhiệt do gắng sức.
Mệt lả, không đứng vững.
Cảm giác nóng bừng, đau đầu dữ dội.
Lưu ý: Không phải lúc nào người bị sốc nhiệt cũng “khô mồ hôi”. CDC/NIOSH ghi nhận người bệnh có thể có da nóng khô hoặc vã mồ hôi nhiều. Vì vậy, không nên loại trừ sốc nhiệt chỉ vì người bệnh vẫn đổ mồ hôi.
Nhiệt độ tăng cao dịp hè này
2. Lơ mơ, lú lẫn, nói nhảm hoặc thay đổi hành vi
Đây là nhóm dấu hiệu rất quan trọng vì cho thấy hệ thần kinh trung ương đang bị ảnh hưởng.
Người bệnh có thể:
Trả lời chậm, nói không rõ ý.
Không nhận ra người thân hoặc không biết mình đang ở đâu.
Kích thích, vật vã, hành vi bất thường.
Buồn ngủ bất thường hoặc khó đánh thức.
Khi sốc nhiệt gây rối loạn ý thức, người bệnh cần được cấp cứu ngay thay vì chỉ nghỉ ngơi tại nhà.
3. Ngất xỉu hoặc mất ý thức
Ngất trong bối cảnh nắng nóng có thể liên quan đến mất nước, tụt huyết áp, rối loạn tuần hoàn hoặc sốc nhiệt tiến triển.
Nếu người bệnh ngất sau khi đi nắng, làm việc ngoài trời hoặc ở trong môi trường nóng, cần:
Đưa người bệnh ra nơi thoáng mát.
Gọi cấp cứu nếu người bệnh không tỉnh nhanh.
Không cố cho uống nước khi người bệnh lơ mơ hoặc bất tỉnh vì có nguy cơ sặc.
Ngất kèm sốt cao, da nóng, tim nhanh hoặc lú lẫn là dấu hiệu cần nhập viện.
4. Co giật
Co giật là dấu hiệu cảnh báo nặng. Khi thân nhiệt tăng quá cao, não có thể bị kích thích hoặc tổn thương, dẫn đến co giật.
Trong tình huống này, người xung quanh nên:
Đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn.
Không nhét vật gì vào miệng.
Không cố ghì chặt tay chân.
Gọi cấp cứu ngay.
Co giật do nghi sốc nhiệt không nên xử trí tại nhà.
Co giật do nghi sốc nhiệt nên được đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử lý
5. Khó thở, thở nhanh, tim đập nhanh
Khi cơ thể quá nóng, tim và phổi phải hoạt động nhiều hơn để đưa máu ra ngoại vi nhằm tản nhiệt. Điều này có thể làm người bệnh thở nhanh, hồi hộp, tim đập mạnh hoặc cảm giác hụt hơi.
Dấu hiệu này đặc biệt nguy hiểm ở người có:
Bệnh tim mạch.
Tăng huyết áp.
Bệnh phổi mạn tính.
Người cao tuổi.
Người đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc ảnh hưởng đến huyết áp.
Nếu khó thở đi kèm lơ mơ, đau ngực, tím tái hoặc vã mồ hôi lạnh, cần cấp cứu ngay.
6. Buồn nôn, nôn nhiều, không uống được nước
Nôn ói có thể xảy ra khi cơ thể bị quá nhiệt, mất nước hoặc rối loạn điện giải. Nếu người bệnh nôn liên tục, việc bù nước đường uống sẽ không hiệu quả.
Trường hợp này cần đến cơ sở y tế để được đánh giá:
Mức độ mất nước.
Điện giải máu.
Chức năng thận.
Tình trạng tuần hoàn.
Không nên cố ép uống nhiều nước một lúc vì có thể làm tăng nguy cơ sặc hoặc nôn nhiều hơn.
Buồn nôn khi sốc nhiệt là triệu chứng cần lưu ý
7. Chuột rút, yếu cơ, mệt lả không hồi phục
Chuột rút do nóng thường liên quan đến mất muối và nước qua mồ hôi. Nếu chỉ chuột rút nhẹ, người bệnh có thể nghỉ ngơi, uống nước và theo dõi.
Tuy nhiên, cần đi khám hoặc nhập viện nếu:
Chuột rút kéo dài.
Yếu cơ nhiều.
Mệt lả, không thể đi lại.
Kèm chóng mặt, ngất, lú lẫn hoặc sốt cao.
Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh CDC khuyến cáo cần tìm hỗ trợ y tế nếu chuột rút do nóng kéo dài trên 1 giờ hoặc người bệnh có vấn đề tim mạch.
8. Không cải thiện sau 30 phút làm mát
Với kiệt sức do nóng, người bệnh thường cải thiện sau khi được đưa vào nơi mát, uống nước và làm mát cơ thể. NHS khuyến cáo nếu triệu chứng không cải thiện sau khoảng 30 phút làm mát, cần xử trí như tình trạng nghiêm trọng hơn.
Cần nhập viện nếu sau khi làm mát người bệnh vẫn:
Sốt cao.
Lơ mơ.
Đau đầu dữ dội.
Nôn nhiều.
Khó thở.
Tim đập nhanh.
Không thể uống nước.
Bảng phân biệt kiệt sức do nóng và sốc nhiệt
Tiêu chí
Kiệt sức do nóng
Sốc nhiệt
Mức độ nguy hiểm
Có thể cải thiện nếu làm mát sớm
Cấp cứu y khoa
Thân nhiệt
Có thể tăng nhưng thường chưa quá cao
Thường khoảng 40°C trở lên
Ý thức
Thường còn tỉnh
Lơ mơ, lú lẫn, ngất, co giật
Da và mồ hôi
Vã mồ hôi, da lạnh ẩm
Da nóng đỏ hoặc vã mồ hôi nhiều
Tim mạch
Tim nhanh nhẹ, mệt
Tim nhanh rõ, tụt huyết áp, nguy cơ trụy mạch
Xử trí
Nghỉ nơi mát, bù nước, theo dõi
Gọi cấp cứu/đưa đến bệnh viện ngay
Điểm dễ nhớ: Cứ có rối loạn ý thức trong bối cảnh nắng nóng thì phải nghĩ đến sốc nhiệt.
Vì sao sốc nhiệt nguy hiểm?
Sốc nhiệt nguy hiểm vì thân nhiệt cao kéo dài có thể gây tổn thương nhiều cơ quan cùng lúc. Tổ chức y tế thế giới WHO nhấn mạnh sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu y khoa có tỷ lệ tử vong cao nếu không được xử trí kịp thời.
Tổn thương não
Não rất nhạy cảm với nhiệt độ cao. Người bệnh có thể lú lẫn, co giật, hôn mê hoặc để lại di chứng thần kinh nếu điều trị muộn.
Rối loạn tim mạch
Nắng nóng làm tăng gánh nặng lên tim. Ở người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc người cao tuổi, nguy cơ trụy tuần hoàn có thể cao hơn.
Suy thận cấp
Mất nước nặng và rối loạn tuần hoàn có thể làm giảm tưới máu thận. Người bệnh có thể tiểu ít, nước tiểu sẫm màu hoặc suy thận cấp.
Rối loạn điện giải
Đổ mồ hôi nhiều làm mất nước và muối. Rối loạn điện giải có thể gây chuột rút, mệt lả, loạn nhịp tim hoặc co giật.
Những ai có nguy cơ cao bị sốc nhiệt?
Một số nhóm người dễ bị sốc nhiệt hơn khi thời tiết nắng nóng hoặc phải làm việc, vận động trong môi trường nóng ẩm.
Người cao tuổi
Người cao tuổi thường giảm khả năng điều hòa thân nhiệt, cảm giác khát cũng có thể kém hơn. Nếu có thêm bệnh nền như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh thận, nguy cơ biến chứng khi nắng nóng sẽ cao hơn.
Trẻ nhỏ
Trẻ nhỏ dễ mất nước nhanh, chưa biết tự nhận diện dấu hiệu nguy hiểm và phụ thuộc vào người chăm sóc. Trẻ có thể biểu hiện bằng quấy khóc, lừ đừ, bỏ bú, sốt, nôn hoặc ngủ nhiều bất thường.
Người lao động ngoài trời
Công nhân xây dựng, shipper, nhân viên giao hàng, tài xế, người làm nông hoặc người tập luyện thể thao ngoài trời có nguy cơ cao do tiếp xúc nhiệt kéo dài.
Người có bệnh nền mạn tính
Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh CDC cho biết nắng nóng có thể làm nặng hơn các bệnh mạn tính và người có bệnh nền cần đặc biệt chú ý trong môi trường nhiệt độ cao. Người có bệnh tim, bệnh phổi, đái tháo đường, bệnh thận hoặc tăng huyết áp nên có kế hoạch phòng tránh nắng nóng phù hợp với bác sĩ điều trị.
Người dùng một số loại thuốc
Một số thuốc có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ nước, điều hòa thân nhiệt hoặc huyết áp. Người đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc tim mạch, thuốc an thần hoặc thuốc điều trị bệnh tâm thần nên hỏi bác sĩ khi bước vào mùa nắng nóng kéo dài.
Người cao tuổi là đối tượng dễ bị sốc nhiệt
Cần làm gì khi nghi ngờ sốc nhiệt?
Nếu nghi sốc nhiệt, cần xử trí như một tình huống cấp cứu. Không nên chờ người bệnh “nghỉ một lúc cho tỉnh”.
Bước 1: Gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện
Nếu người bệnh lơ mơ, ngất, co giật, khó thở hoặc thân nhiệt rất cao, cần gọi cấp cứu ngay. CDC khuyến cáo sốc nhiệt cần chăm sóc y tế khẩn cấp và phải làm mát trong lúc chờ hỗ trợ.
Bước 2: Đưa người bệnh ra khỏi môi trường nóng
Chuyển người bệnh vào:
Phòng có điều hòa.
Nơi râm mát.
Khu vực thông thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp.
Việc rời khỏi nguồn nhiệt giúp ngăn thân nhiệt tiếp tục tăng.
Bước 3: Nới lỏng quần áo
Cởi bớt áo khoác, mũ, giày hoặc quần áo bó sát. Điều này giúp cơ thể tản nhiệt tốt hơn và hỗ trợ quá trình làm mát.
Bước 4: Làm mát tích cực
Có thể áp dụng:
Lau người bằng khăn mát.
Xịt hoặc dội nước mát lên da.
Quạt trực tiếp.
Chườm mát vùng cổ, nách, bẹn.
Các vùng cổ, nách, bẹn có nhiều mạch máu lớn gần bề mặt da, giúp hỗ trợ hạ nhiệt nhanh hơn.
Lưu ý: Khi chườm lạnh, nên bọc đá qua khăn hoặc dùng khăn mát; tránh đặt đá trực tiếp kéo dài trên da, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người già hoặc người giảm cảm giác da.
Chườm mát lúc hạ sốt hiệu quả
Bước 5: Cho uống nước nếu người bệnh còn tỉnh táo
Nếu người bệnh tỉnh, nuốt tốt, không nôn nhiều, có thể cho uống từng ngụm nhỏ nước mát hoặc dung dịch bù điện giải.
Không cho uống nếu người bệnh:
Lơ mơ.
Ngất.
Co giật.
Nôn liên tục.
Có nguy cơ sặc.
Những việc không nên làm khi nghi ngờ sốc nhiệt
Không tự ý dùng thuốc hạ sốt: Sốc nhiệt không giống sốt do nhiễm trùng. Thuốc hạ sốt thông thường không giải quyết nguyên nhân tăng thân nhiệt do quá nóng.
Không ủ kín người bệnh: Việc đắp chăn hoặc mặc thêm quần áo có thể làm thân nhiệt tăng cao hơn.
Không cho uống rượu bia: Rượu bia có thể làm mất nước và ảnh hưởng khả năng điều hòa thân nhiệt.
Không để người bệnh tiếp tục phơi nắng: Dù chỉ “nghỉ thêm một chút” ngoài trời nắng cũng có thể khiến tình trạng nặng hơn.
Không chờ tự hồi phục nếu có rối loạn ý thức: Lơ mơ, ngất hoặc co giật là dấu hiệu cấp cứu.
Không cố cho uống nước khi người bệnh không tỉnh táo: Việc này có thể gây sặc, đặc biệt khi người bệnh lơ mơ, ngất hoặc co giật.
Ủ kín khi sốt cao có thể làm thân nhiệt tăng cao hơn
Cách phòng ngừa sốc nhiệt trong đợt nắng nóng
Phòng ngừa sốc nhiệt đặc biệt quan trọng với người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh nền và người phải làm việc ngoài trời.
Uống đủ nước, không chờ đến khi khát
Khi trời nóng, cơ thể mất nước qua mồ hôi ngay cả khi bạn chưa thấy khát. Người làm việc ngoài trời, tập thể thao hoặc ra nhiều mồ hôi cần uống nước thường xuyên hơn.
Người trưởng thành khỏe mạnh nên bổ sung đủ nước trong ngày; nhu cầu có thể tăng khi trời nóng, ra nhiều mồ hôi hoặc vận động ngoài trời. Người có bệnh tim, bệnh thận, suy gan, đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc được bác sĩ dặn hạn chế dịch cần hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
Tránh ra ngoài vào khung giờ nắng gắt
Dịch vụ y tế quốc gia NHS khuyến cáo nên tránh nắng trong khoảng 11h–15h khi thời tiết nóng. Với tình hình nắng nóng tại Việt Nam, người dân nên hạn chế hoạt động ngoài trời vào khung giờ trưa và đầu giờ chiều, đặc biệt trong các đợt cảnh báo nhiệt độ cao.
Mặc quần áo thoáng, sáng màu
Quần áo rộng, nhẹ, thấm hút mồ hôi giúp cơ thể tản nhiệt tốt hơn. Mũ rộng vành, kính râm và kem chống nắng cũng giúp giảm tác động của ánh nắng trực tiếp.
Nghỉ giải lao khi làm việc ngoài trời
Người lao động ngoài trời nên chia nhỏ thời gian làm việc, nghỉ ở nơi râm mát và bổ sung nước đều đặn. Không nên cố làm liên tục khi có dấu hiệu chóng mặt, đau đầu, buồn nôn hoặc tim đập nhanh.
Người lao động ngoài trời nên lưu ý khi làm việc vào mùa nắng nóng
Theo dõi người nguy cơ cao
Gia đình có người già, trẻ nhỏ hoặc người bệnh nền nên kiểm tra thường xuyên trong ngày nắng nóng:
Có uống đủ nước không? Khô miệng, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu hoặc chóng mặt có thể là dấu hiệu thiếu nước.
Có ăn uống kém không? Ăn uống kém trong ngày nắng nóng dễ khiến người già và trẻ nhỏ nhanh mất nước, tụt huyết áp và mệt lả hơn.
Có lừ đừ, ngủ nhiều bất thường không? Lơ mơ, ngủ gà, nói nhảm hoặc khó đánh thức có thể là dấu hiệu rối loạn ý thức do sốc nhiệt.
Phòng ở có quá nóng không? Người cao tuổi, trẻ nhỏ và người bệnh nền nên ở trong không gian có điều hòa hoặc thông thoáng trong ngày nắng nóng.
Có khó thở, đau ngực, chóng mặt không? Khó thở, tim đập nhanh, đau ngực hoặc chóng mặt trong thời tiết nắng nóng có thể liên quan mất nước nặng hoặc quá tải tim mạch, cần được đánh giá y tế sớm.
Khi nào cần gọi cấp cứu và khi nào nên khám Nội tổng quát?
Không phải mọi triệu chứng sau khi đi nắng đều là sốc nhiệt. Tuy nhiên, nếu có dấu hiệu thần kinh, khó thở, ngất, co giật hoặc thân nhiệt rất cao, cần xử trí cấp cứu trước, không chờ lịch khám thông thường.
Cần gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện ngay nếu nghi sốc nhiệt
Cần gọi cấp cứu/đến bệnh viện ngay nếu người bệnh có:
Lơ mơ, lú lẫn, nói nhảm.
Ngất hoặc co giật.
Thân nhiệt khoảng 40°C trở lên.
Khó thở, đau ngực, tím tái.
Tim đập nhanh rõ, tụt huyết áp.
Nôn nhiều, không uống được nước.
Không cải thiện sau 30 phút làm mát.
Mệt lả, không thể đứng hoặc đi lại.
Số điện thoại cấp cứu y tế chính thức tại Việt Nam là 115, hoạt động trên toàn quốc. Ở khu vực Hà Nội, người nhà bệnh nhân có thể tham khảo thêm số hotline cấp cứu của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc là 1900 636 555. Tổng đài hỗ trợ 24/7 để tiếp nhận và xử lý nhanh chóng mọi tình huống khẩn cấp.
Đội ngũ y tế BVĐK Hồng Ngọc cấp cứu bệnh nhân
Nên khám Nội tổng quát nếu triệu chứng nhẹ nhưng kéo dài
Người bệnh nên đi khám chuyên khoa Nội tổng quát nếu sau khi tiếp xúc nắng nóng có các biểu hiện:
Mệt kéo dài sau khi đã nghỉ ngơi.
Chóng mặt, đau đầu tái diễn.
Tim đập nhanh bất thường.
Tiểu ít, nước tiểu sẫm màu.
Buồn nôn, ăn uống kém.
Có bệnh nền tim mạch, huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận.
Đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc tim mạch, thuốc an thần hoặc thuốc điều trị bệnh tâm thần.
Chuyên khoa Nội tổng quát có thể đánh giá toàn diện tình trạng mất nước, huyết áp, tim mạch, chức năng thận, điện giải và các yếu tố nguy cơ liên quan. Với trường hợp nặng hoặc nghi sốc nhiệt, người bệnh cần được đưa đến cấp cứu ngay.
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sốc nhiệt có phải cấp cứu không?
Có. Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu y khoa. Nếu không xử trí kịp thời, người bệnh có thể bị tổn thương não, suy thận, rối loạn tim mạch, suy đa cơ quan hoặc tử vong.
Sốc nhiệt bao nhiêu độ là nguy hiểm?
Thân nhiệt khoảng 40°C trở lên là dấu hiệu nguy hiểm, đặc biệt khi đi kèm lơ mơ, ngất, co giật hoặc khó thở. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào nhiệt độ; thay đổi ý thức là dấu hiệu cần cấp cứu.
Người bị sốc nhiệt có được uống nước không?
Có thể cho uống từng ngụm nhỏ nếu người bệnh còn tỉnh táo, nuốt tốt và không nôn nhiều. Không cho uống nếu người bệnh lơ mơ, ngất hoặc co giật vì có nguy cơ sặc.
Sốc nhiệt và say nắng có giống nhau không?
Không hoàn toàn giống nhau. Say nắng thường được dùng để chỉ tình trạng mệt do nắng nóng nói chung, còn sốc nhiệt là mức độ nặng, có rối loạn điều hòa thân nhiệt và có thể ảnh hưởng não, tim, thận.
Sau khi bị sốc nhiệt có cần đi khám lại không?
Có. Người từng bị sốc nhiệt nên được theo dõi và đánh giá lại, nhất là khi còn mệt, tiểu ít, đau đầu, chóng mặt, hồi hộp hoặc có bệnh nền. Việc khám lại giúp phát hiện sớm rối loạn điện giải, suy thận hoặc biến chứng tim mạch.
Có nên dùng thuốc hạ sốt khi bị sốc nhiệt không?
Không nên tự ý dùng thuốc hạ sốt để xử trí sốc nhiệt. Sốc nhiệt không giống sốt do nhiễm trùng; ưu tiên là gọi cấp cứu, đưa người bệnh ra nơi mát và làm mát tích cực trong khi chờ hỗ trợ y tế.
Người lao động ngoài trời nên làm gì để tránh sốc nhiệt?
Người lao động ngoài trời nên uống nước đều, nghỉ giải lao ở nơi râm mát, tránh làm việc liên tục trong khung giờ nắng gắt, mặc quần áo thoáng và báo ngay khi có chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, tim đập nhanh hoặc lơ mơ.
Kết luận
Sốc nhiệt không chỉ là tình trạng mệt do trời nóng mà là cấp cứu nội khoa có thể đe dọa tính mạng. Các dấu hiệu như thân nhiệt khoảng 40 độ trở lên, lơ mơ, ngất, co giật, khó thở, tim đập nhanh, nôn nhiều hoặc không cải thiện sau làm mát đều cần được đưa đến bệnh viện ngay.
Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu bất thường sau khi đi nắng, làm việc ngoài trời hoặc ở trong môi trường nóng kéo dài, hãy gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện nếu có dấu hiệu nặng. Với triệu chứng nhẹ nhưng kéo dài, người bệnh có thể thăm khám chuyên khoa Nội tổng quát - Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để được đánh giá mất nước, huyết áp, tim mạch, chức năng thận và điện giải.
Lưu ý y khoa
Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin sức khỏe tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu nghi ngờ sốc nhiệt, đặc biệt khi người bệnh rối loạn ý thức, ngất, co giật, khó thở hoặc sốt cao, cần gọi cấp cứu hoặc đưa đến cơ sở y tế ngay.
Người có bệnh tim mạch, bệnh thận, đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh phổi mạn tính, trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người đang dùng thuốc ảnh hưởng đến huyết áp, nước, điện giải nên hỏi bác sĩ về cách phòng ngừa sốc nhiệt trong mùa nắng nóng.
Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu do cơ thể không còn khả năng tự điều hòa thân nhiệt khi tiếp xúc với môi trường nóng kéo dài hoặc vận động quá sức. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể tổn thương não, tim, thận và nhiều cơ quan khác. Bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc sẽ giúp bạn nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm và thời điểm cần đưa người bệnh nhập viện ngay trong bài viết dưới đây.
Trả lời nhanh: Người bị sốc nhiệt cần nhập viện ngay nếu có thân nhiệt khoảng 40 độ trở lên, lơ mơ, nói nhảm, ngất, co giật, khó thở, tim đập nhanh, da nóng đỏ hoặc vã mồ hôi nhiều, nôn ói liên tục, tụt huyết áp hoặc không tỉnh táo sau khi được làm mát. Đây là tình trạng cấp cứu, không nên chờ tự hồi phục. Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh CDC cảnh báo sốc nhiệt là bệnh lý do nóng nghiêm trọng nhất, có thể khiến thân nhiệt tăng rất nhanh trong 10–15 phút và gây tử vong hoặc di chứng nếu không được điều trị khẩn cấp.
Nắng nóng kéo dài khiến cơ thể dễ bị sốc nhiệt
Tham vấn chuyên môn: BSCKII Nguyễn Đức Mạnh – Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc – Phúc Trường Minh.Ngày cập nhật: 25/05/2026.
Tóm tắt nhanh bài viết
Sốc nhiệt là cấp cứu y khoa xảy ra khi cơ thể không kiểm soát được thân nhiệt, thường do nắng nóng, môi trường nóng ẩm hoặc vận động gắng sức.
Người bệnh cần nhập viện ngay nếu thân nhiệt khoảng 40 độ trở lên, lơ mơ, nói nhảm, ngất, co giật, khó thở, tim đập nhanh, tụt huyết áp hoặc không cải thiện sau khi làm mát.
Rối loạn ý thức là dấu hiệu đặc biệt nguy hiểm; trong bối cảnh nắng nóng, cần nghĩ đến sốc nhiệt và gọi cấp cứu.
Sốc nhiệt có thể gây tổn thương não, rối loạn tim mạch, suy thận cấp, rối loạn điện giải và suy đa cơ quan nếu xử trí chậm.
Trong khi chờ cấp cứu, cần đưa người bệnh ra nơi mát, nới lỏng quần áo, làm mát tích cực bằng nước mát, quạt hoặc chườm vùng cổ, nách, bẹn.
Không tự ý dùng thuốc hạ sốt, không ủ kín, không cho uống nước nếu người bệnh lơ mơ, ngất, co giật hoặc nôn liên tục.
Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh tim mạch, bệnh thận, đái tháo đường, người lao động ngoài trời và người dùng một số thuốc cần đặc biệt phòng tránh sốc nhiệt.
Sốc nhiệt là gì?
Sốc nhiệt, hay heat stroke, là tình trạng thân nhiệt tăng cao nghiêm trọng do cơ thể mất khả năng tự điều hòa nhiệt. Tình trạng này thường xảy ra khi tiếp xúc lâu với thời tiết nắng nóng, ở trong môi trường kín, nóng, ẩm hoặc vận động gắng sức dưới nhiệt độ cao.
Sốc nhiệt có thể xảy ra khi thân nhiệt tăng đến khoảng 40 độ hoặc cao hơn. Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh CDC cũng cảnh báo thân nhiệt có thể tăng rất nhanh trong vòng 10–15 phút và gây tử vong hoặc di chứng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Người già - đối tượng dễ bị sốc nhiệt mùa nắng
Sốc nhiệt có những dạng nào?
Sốc nhiệt thường được nhắc đến trong hai bối cảnh chính:
Sốc nhiệt kinh điển: Thường xảy ra do tiếp xúc với môi trường nóng, hay gặp ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh nền hoặc người ở trong không gian nóng, bí, thiếu thông gió.
Sốc nhiệt do gắng sức: Thường gặp ở người lao động ngoài trời, vận động viên, người tập luyện hoặc làm việc cường độ cao trong môi trường nóng ẩm.
Dù thuộc dạng nào, nếu người bệnh có rối loạn ý thức, ngất, co giật, khó thở hoặc thân nhiệt rất cao, cần gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện ngay.
Sốc nhiệt khác gì với say nắng thông thường?
Nhiều người gọi chung các tình trạng mệt do nắng là “say nắng”, nhưng về mức độ nguy hiểm, sốc nhiệt nặng hơn nhiều.
Say nắng/kiệt sức do nóng thường khiến người bệnh mệt, chóng mặt, vã mồ hôi, đau đầu, buồn nôn nhưng còn tỉnh táo.
Sốc nhiệt thường đi kèm rối loạn thần kinh như lơ mơ, lú lẫn, co giật, ngất hoặc mất ý thức.
Điểm quan trọng: Nếu người bệnh không còn tỉnh táo bình thường trong bối cảnh nắng nóng, cần coi đây là dấu hiệu nguy hiểm.
Dấu hiệu sốc nhiệt cần nhập viện ngay
Người bệnh cần được đưa đến bệnh viện hoặc gọi cấp cứu ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu dưới đây sau khi đi nắng, làm việc ngoài trời, tập luyện cường độ cao hoặc ở trong môi trường nóng, bí, ẩm kéo dài.
1. Thân nhiệt tăng khoảng 40°C trở lên
Thân nhiệt cao là dấu hiệu điển hình của sốc nhiệt. Khi nhiệt độ cơ thể tăng quá mức, các tế bào và cơ quan quan trọng như não, tim, thận có thể bị tổn thương.
Người bệnh có thể có biểu hiện:
Da nóng, đỏ hoặc khô.
Vã mồ hôi nhiều, đặc biệt trong sốc nhiệt do gắng sức.
Mệt lả, không đứng vững.
Cảm giác nóng bừng, đau đầu dữ dội.
Lưu ý: Không phải lúc nào người bị sốc nhiệt cũng “khô mồ hôi”. CDC/NIOSH ghi nhận người bệnh có thể có da nóng khô hoặc vã mồ hôi nhiều. Vì vậy, không nên loại trừ sốc nhiệt chỉ vì người bệnh vẫn đổ mồ hôi.
Nhiệt độ tăng cao dịp hè này
2. Lơ mơ, lú lẫn, nói nhảm hoặc thay đổi hành vi
Đây là nhóm dấu hiệu rất quan trọng vì cho thấy hệ thần kinh trung ương đang bị ảnh hưởng.
Người bệnh có thể:
Trả lời chậm, nói không rõ ý.
Không nhận ra người thân hoặc không biết mình đang ở đâu.
Kích thích, vật vã, hành vi bất thường.
Buồn ngủ bất thường hoặc khó đánh thức.
Khi sốc nhiệt gây rối loạn ý thức, người bệnh cần được cấp cứu ngay thay vì chỉ nghỉ ngơi tại nhà.
3. Ngất xỉu hoặc mất ý thức
Ngất trong bối cảnh nắng nóng có thể liên quan đến mất nước, tụt huyết áp, rối loạn tuần hoàn hoặc sốc nhiệt tiến triển.
Nếu người bệnh ngất sau khi đi nắng, làm việc ngoài trời hoặc ở trong môi trường nóng, cần:
Đưa người bệnh ra nơi thoáng mát.
Gọi cấp cứu nếu người bệnh không tỉnh nhanh.
Không cố cho uống nước khi người bệnh lơ mơ hoặc bất tỉnh vì có nguy cơ sặc.
Ngất kèm sốt cao, da nóng, tim nhanh hoặc lú lẫn là dấu hiệu cần nhập viện.
4. Co giật
Co giật là dấu hiệu cảnh báo nặng. Khi thân nhiệt tăng quá cao, não có thể bị kích thích hoặc tổn thương, dẫn đến co giật.
Trong tình huống này, người xung quanh nên:
Đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn.
Không nhét vật gì vào miệng.
Không cố ghì chặt tay chân.
Gọi cấp cứu ngay.
Co giật do nghi sốc nhiệt không nên xử trí tại nhà.
Co giật do nghi sốc nhiệt nên được đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử lý
5. Khó thở, thở nhanh, tim đập nhanh
Khi cơ thể quá nóng, tim và phổi phải hoạt động nhiều hơn để đưa máu ra ngoại vi nhằm tản nhiệt. Điều này có thể làm người bệnh thở nhanh, hồi hộp, tim đập mạnh hoặc cảm giác hụt hơi.
Dấu hiệu này đặc biệt nguy hiểm ở người có:
Bệnh tim mạch.
Tăng huyết áp.
Bệnh phổi mạn tính.
Người cao tuổi.
Người đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc ảnh hưởng đến huyết áp.
Nếu khó thở đi kèm lơ mơ, đau ngực, tím tái hoặc vã mồ hôi lạnh, cần cấp cứu ngay.
6. Buồn nôn, nôn nhiều, không uống được nước
Nôn ói có thể xảy ra khi cơ thể bị quá nhiệt, mất nước hoặc rối loạn điện giải. Nếu người bệnh nôn liên tục, việc bù nước đường uống sẽ không hiệu quả.
Trường hợp này cần đến cơ sở y tế để được đánh giá:
Mức độ mất nước.
Điện giải máu.
Chức năng thận.
Tình trạng tuần hoàn.
Không nên cố ép uống nhiều nước một lúc vì có thể làm tăng nguy cơ sặc hoặc nôn nhiều hơn.
Buồn nôn khi sốc nhiệt là triệu chứng cần lưu ý
7. Chuột rút, yếu cơ, mệt lả không hồi phục
Chuột rút do nóng thường liên quan đến mất muối và nước qua mồ hôi. Nếu chỉ chuột rút nhẹ, người bệnh có thể nghỉ ngơi, uống nước và theo dõi.
Tuy nhiên, cần đi khám hoặc nhập viện nếu:
Chuột rút kéo dài.
Yếu cơ nhiều.
Mệt lả, không thể đi lại.
Kèm chóng mặt, ngất, lú lẫn hoặc sốt cao.
Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh CDC khuyến cáo cần tìm hỗ trợ y tế nếu chuột rút do nóng kéo dài trên 1 giờ hoặc người bệnh có vấn đề tim mạch.
8. Không cải thiện sau 30 phút làm mát
Với kiệt sức do nóng, người bệnh thường cải thiện sau khi được đưa vào nơi mát, uống nước và làm mát cơ thể. NHS khuyến cáo nếu triệu chứng không cải thiện sau khoảng 30 phút làm mát, cần xử trí như tình trạng nghiêm trọng hơn.
Cần nhập viện nếu sau khi làm mát người bệnh vẫn:
Sốt cao.
Lơ mơ.
Đau đầu dữ dội.
Nôn nhiều.
Khó thở.
Tim đập nhanh.
Không thể uống nước.
Bảng phân biệt kiệt sức do nóng và sốc nhiệt
Tiêu chí
Kiệt sức do nóng
Sốc nhiệt
Mức độ nguy hiểm
Có thể cải thiện nếu làm mát sớm
Cấp cứu y khoa
Thân nhiệt
Có thể tăng nhưng thường chưa quá cao
Thường khoảng 40°C trở lên
Ý thức
Thường còn tỉnh
Lơ mơ, lú lẫn, ngất, co giật
Da và mồ hôi
Vã mồ hôi, da lạnh ẩm
Da nóng đỏ hoặc vã mồ hôi nhiều
Tim mạch
Tim nhanh nhẹ, mệt
Tim nhanh rõ, tụt huyết áp, nguy cơ trụy mạch
Xử trí
Nghỉ nơi mát, bù nước, theo dõi
Gọi cấp cứu/đưa đến bệnh viện ngay
Điểm dễ nhớ: Cứ có rối loạn ý thức trong bối cảnh nắng nóng thì phải nghĩ đến sốc nhiệt.
Vì sao sốc nhiệt nguy hiểm?
Sốc nhiệt nguy hiểm vì thân nhiệt cao kéo dài có thể gây tổn thương nhiều cơ quan cùng lúc. Tổ chức y tế thế giới WHO nhấn mạnh sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu y khoa có tỷ lệ tử vong cao nếu không được xử trí kịp thời.
Tổn thương não
Não rất nhạy cảm với nhiệt độ cao. Người bệnh có thể lú lẫn, co giật, hôn mê hoặc để lại di chứng thần kinh nếu điều trị muộn.
Rối loạn tim mạch
Nắng nóng làm tăng gánh nặng lên tim. Ở người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc người cao tuổi, nguy cơ trụy tuần hoàn có thể cao hơn.
Suy thận cấp
Mất nước nặng và rối loạn tuần hoàn có thể làm giảm tưới máu thận. Người bệnh có thể tiểu ít, nước tiểu sẫm màu hoặc suy thận cấp.
Rối loạn điện giải
Đổ mồ hôi nhiều làm mất nước và muối. Rối loạn điện giải có thể gây chuột rút, mệt lả, loạn nhịp tim hoặc co giật.
Những ai có nguy cơ cao bị sốc nhiệt?
Một số nhóm người dễ bị sốc nhiệt hơn khi thời tiết nắng nóng hoặc phải làm việc, vận động trong môi trường nóng ẩm.
Người cao tuổi
Người cao tuổi thường giảm khả năng điều hòa thân nhiệt, cảm giác khát cũng có thể kém hơn. Nếu có thêm bệnh nền như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh thận, nguy cơ biến chứng khi nắng nóng sẽ cao hơn.
Trẻ nhỏ
Trẻ nhỏ dễ mất nước nhanh, chưa biết tự nhận diện dấu hiệu nguy hiểm và phụ thuộc vào người chăm sóc. Trẻ có thể biểu hiện bằng quấy khóc, lừ đừ, bỏ bú, sốt, nôn hoặc ngủ nhiều bất thường.
Người lao động ngoài trời
Công nhân xây dựng, shipper, nhân viên giao hàng, tài xế, người làm nông hoặc người tập luyện thể thao ngoài trời có nguy cơ cao do tiếp xúc nhiệt kéo dài.
Người có bệnh nền mạn tính
Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh CDC cho biết nắng nóng có thể làm nặng hơn các bệnh mạn tính và người có bệnh nền cần đặc biệt chú ý trong môi trường nhiệt độ cao. Người có bệnh tim, bệnh phổi, đái tháo đường, bệnh thận hoặc tăng huyết áp nên có kế hoạch phòng tránh nắng nóng phù hợp với bác sĩ điều trị.
Người dùng một số loại thuốc
Một số thuốc có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ nước, điều hòa thân nhiệt hoặc huyết áp. Người đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc tim mạch, thuốc an thần hoặc thuốc điều trị bệnh tâm thần nên hỏi bác sĩ khi bước vào mùa nắng nóng kéo dài.
Người cao tuổi là đối tượng dễ bị sốc nhiệt
Cần làm gì khi nghi ngờ sốc nhiệt?
Nếu nghi sốc nhiệt, cần xử trí như một tình huống cấp cứu. Không nên chờ người bệnh “nghỉ một lúc cho tỉnh”.
Bước 1: Gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện
Nếu người bệnh lơ mơ, ngất, co giật, khó thở hoặc thân nhiệt rất cao, cần gọi cấp cứu ngay. CDC khuyến cáo sốc nhiệt cần chăm sóc y tế khẩn cấp và phải làm mát trong lúc chờ hỗ trợ.
Bước 2: Đưa người bệnh ra khỏi môi trường nóng
Chuyển người bệnh vào:
Phòng có điều hòa.
Nơi râm mát.
Khu vực thông thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp.
Việc rời khỏi nguồn nhiệt giúp ngăn thân nhiệt tiếp tục tăng.
Bước 3: Nới lỏng quần áo
Cởi bớt áo khoác, mũ, giày hoặc quần áo bó sát. Điều này giúp cơ thể tản nhiệt tốt hơn và hỗ trợ quá trình làm mát.
Bước 4: Làm mát tích cực
Có thể áp dụng:
Lau người bằng khăn mát.
Xịt hoặc dội nước mát lên da.
Quạt trực tiếp.
Chườm mát vùng cổ, nách, bẹn.
Các vùng cổ, nách, bẹn có nhiều mạch máu lớn gần bề mặt da, giúp hỗ trợ hạ nhiệt nhanh hơn.
Lưu ý: Khi chườm lạnh, nên bọc đá qua khăn hoặc dùng khăn mát; tránh đặt đá trực tiếp kéo dài trên da, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người già hoặc người giảm cảm giác da.
Chườm mát lúc hạ sốt hiệu quả
Bước 5: Cho uống nước nếu người bệnh còn tỉnh táo
Nếu người bệnh tỉnh, nuốt tốt, không nôn nhiều, có thể cho uống từng ngụm nhỏ nước mát hoặc dung dịch bù điện giải.
Không cho uống nếu người bệnh:
Lơ mơ.
Ngất.
Co giật.
Nôn liên tục.
Có nguy cơ sặc.
Những việc không nên làm khi nghi ngờ sốc nhiệt
Không tự ý dùng thuốc hạ sốt: Sốc nhiệt không giống sốt do nhiễm trùng. Thuốc hạ sốt thông thường không giải quyết nguyên nhân tăng thân nhiệt do quá nóng.
Không ủ kín người bệnh: Việc đắp chăn hoặc mặc thêm quần áo có thể làm thân nhiệt tăng cao hơn.
Không cho uống rượu bia: Rượu bia có thể làm mất nước và ảnh hưởng khả năng điều hòa thân nhiệt.
Không để người bệnh tiếp tục phơi nắng: Dù chỉ “nghỉ thêm một chút” ngoài trời nắng cũng có thể khiến tình trạng nặng hơn.
Không chờ tự hồi phục nếu có rối loạn ý thức: Lơ mơ, ngất hoặc co giật là dấu hiệu cấp cứu.
Không cố cho uống nước khi người bệnh không tỉnh táo: Việc này có thể gây sặc, đặc biệt khi người bệnh lơ mơ, ngất hoặc co giật.
Ủ kín khi sốt cao có thể làm thân nhiệt tăng cao hơn
Cách phòng ngừa sốc nhiệt trong đợt nắng nóng
Phòng ngừa sốc nhiệt đặc biệt quan trọng với người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh nền và người phải làm việc ngoài trời.
Uống đủ nước, không chờ đến khi khát
Khi trời nóng, cơ thể mất nước qua mồ hôi ngay cả khi bạn chưa thấy khát. Người làm việc ngoài trời, tập thể thao hoặc ra nhiều mồ hôi cần uống nước thường xuyên hơn.
Người trưởng thành khỏe mạnh nên bổ sung đủ nước trong ngày; nhu cầu có thể tăng khi trời nóng, ra nhiều mồ hôi hoặc vận động ngoài trời. Người có bệnh tim, bệnh thận, suy gan, đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc được bác sĩ dặn hạn chế dịch cần hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
Tránh ra ngoài vào khung giờ nắng gắt
Dịch vụ y tế quốc gia NHS khuyến cáo nên tránh nắng trong khoảng 11h–15h khi thời tiết nóng. Với tình hình nắng nóng tại Việt Nam, người dân nên hạn chế hoạt động ngoài trời vào khung giờ trưa và đầu giờ chiều, đặc biệt trong các đợt cảnh báo nhiệt độ cao.
Mặc quần áo thoáng, sáng màu
Quần áo rộng, nhẹ, thấm hút mồ hôi giúp cơ thể tản nhiệt tốt hơn. Mũ rộng vành, kính râm và kem chống nắng cũng giúp giảm tác động của ánh nắng trực tiếp.
Nghỉ giải lao khi làm việc ngoài trời
Người lao động ngoài trời nên chia nhỏ thời gian làm việc, nghỉ ở nơi râm mát và bổ sung nước đều đặn. Không nên cố làm liên tục khi có dấu hiệu chóng mặt, đau đầu, buồn nôn hoặc tim đập nhanh.
Người lao động ngoài trời nên lưu ý khi làm việc vào mùa nắng nóng
Theo dõi người nguy cơ cao
Gia đình có người già, trẻ nhỏ hoặc người bệnh nền nên kiểm tra thường xuyên trong ngày nắng nóng:
Có uống đủ nước không? Khô miệng, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu hoặc chóng mặt có thể là dấu hiệu thiếu nước.
Có ăn uống kém không? Ăn uống kém trong ngày nắng nóng dễ khiến người già và trẻ nhỏ nhanh mất nước, tụt huyết áp và mệt lả hơn.
Có lừ đừ, ngủ nhiều bất thường không? Lơ mơ, ngủ gà, nói nhảm hoặc khó đánh thức có thể là dấu hiệu rối loạn ý thức do sốc nhiệt.
Phòng ở có quá nóng không? Người cao tuổi, trẻ nhỏ và người bệnh nền nên ở trong không gian có điều hòa hoặc thông thoáng trong ngày nắng nóng.
Có khó thở, đau ngực, chóng mặt không? Khó thở, tim đập nhanh, đau ngực hoặc chóng mặt trong thời tiết nắng nóng có thể liên quan mất nước nặng hoặc quá tải tim mạch, cần được đánh giá y tế sớm.
Khi nào cần gọi cấp cứu và khi nào nên khám Nội tổng quát?
Không phải mọi triệu chứng sau khi đi nắng đều là sốc nhiệt. Tuy nhiên, nếu có dấu hiệu thần kinh, khó thở, ngất, co giật hoặc thân nhiệt rất cao, cần xử trí cấp cứu trước, không chờ lịch khám thông thường.
Cần gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện ngay nếu nghi sốc nhiệt
Cần gọi cấp cứu/đến bệnh viện ngay nếu người bệnh có:
Lơ mơ, lú lẫn, nói nhảm.
Ngất hoặc co giật.
Thân nhiệt khoảng 40°C trở lên.
Khó thở, đau ngực, tím tái.
Tim đập nhanh rõ, tụt huyết áp.
Nôn nhiều, không uống được nước.
Không cải thiện sau 30 phút làm mát.
Mệt lả, không thể đứng hoặc đi lại.
Số điện thoại cấp cứu y tế chính thức tại Việt Nam là 115, hoạt động trên toàn quốc. Ở khu vực Hà Nội, người nhà bệnh nhân có thể tham khảo thêm số hotline cấp cứu của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc là 1900 636 555. Tổng đài hỗ trợ 24/7 để tiếp nhận và xử lý nhanh chóng mọi tình huống khẩn cấp.
Đội ngũ y tế BVĐK Hồng Ngọc cấp cứu bệnh nhân
Nên khám Nội tổng quát nếu triệu chứng nhẹ nhưng kéo dài
Người bệnh nên đi khám chuyên khoa Nội tổng quát nếu sau khi tiếp xúc nắng nóng có các biểu hiện:
Mệt kéo dài sau khi đã nghỉ ngơi.
Chóng mặt, đau đầu tái diễn.
Tim đập nhanh bất thường.
Tiểu ít, nước tiểu sẫm màu.
Buồn nôn, ăn uống kém.
Có bệnh nền tim mạch, huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận.
Đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc tim mạch, thuốc an thần hoặc thuốc điều trị bệnh tâm thần.
Chuyên khoa Nội tổng quát có thể đánh giá toàn diện tình trạng mất nước, huyết áp, tim mạch, chức năng thận, điện giải và các yếu tố nguy cơ liên quan. Với trường hợp nặng hoặc nghi sốc nhiệt, người bệnh cần được đưa đến cấp cứu ngay.
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sốc nhiệt có phải cấp cứu không?
Có. Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu y khoa. Nếu không xử trí kịp thời, người bệnh có thể bị tổn thương não, suy thận, rối loạn tim mạch, suy đa cơ quan hoặc tử vong.
Sốc nhiệt bao nhiêu độ là nguy hiểm?
Thân nhiệt khoảng 40°C trở lên là dấu hiệu nguy hiểm, đặc biệt khi đi kèm lơ mơ, ngất, co giật hoặc khó thở. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào nhiệt độ; thay đổi ý thức là dấu hiệu cần cấp cứu.
Người bị sốc nhiệt có được uống nước không?
Có thể cho uống từng ngụm nhỏ nếu người bệnh còn tỉnh táo, nuốt tốt và không nôn nhiều. Không cho uống nếu người bệnh lơ mơ, ngất hoặc co giật vì có nguy cơ sặc.
Sốc nhiệt và say nắng có giống nhau không?
Không hoàn toàn giống nhau. Say nắng thường được dùng để chỉ tình trạng mệt do nắng nóng nói chung, còn sốc nhiệt là mức độ nặng, có rối loạn điều hòa thân nhiệt và có thể ảnh hưởng não, tim, thận.
Sau khi bị sốc nhiệt có cần đi khám lại không?
Có. Người từng bị sốc nhiệt nên được theo dõi và đánh giá lại, nhất là khi còn mệt, tiểu ít, đau đầu, chóng mặt, hồi hộp hoặc có bệnh nền. Việc khám lại giúp phát hiện sớm rối loạn điện giải, suy thận hoặc biến chứng tim mạch.
Có nên dùng thuốc hạ sốt khi bị sốc nhiệt không?
Không nên tự ý dùng thuốc hạ sốt để xử trí sốc nhiệt. Sốc nhiệt không giống sốt do nhiễm trùng; ưu tiên là gọi cấp cứu, đưa người bệnh ra nơi mát và làm mát tích cực trong khi chờ hỗ trợ y tế.
Người lao động ngoài trời nên làm gì để tránh sốc nhiệt?
Người lao động ngoài trời nên uống nước đều, nghỉ giải lao ở nơi râm mát, tránh làm việc liên tục trong khung giờ nắng gắt, mặc quần áo thoáng và báo ngay khi có chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, tim đập nhanh hoặc lơ mơ.
Kết luận
Sốc nhiệt không chỉ là tình trạng mệt do trời nóng mà là cấp cứu nội khoa có thể đe dọa tính mạng. Các dấu hiệu như thân nhiệt khoảng 40 độ trở lên, lơ mơ, ngất, co giật, khó thở, tim đập nhanh, nôn nhiều hoặc không cải thiện sau làm mát đều cần được đưa đến bệnh viện ngay.
Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu bất thường sau khi đi nắng, làm việc ngoài trời hoặc ở trong môi trường nóng kéo dài, hãy gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện nếu có dấu hiệu nặng. Với triệu chứng nhẹ nhưng kéo dài, người bệnh có thể thăm khám chuyên khoa Nội tổng quát - Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để được đánh giá mất nước, huyết áp, tim mạch, chức năng thận và điện giải.
Lưu ý y khoa
Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin sức khỏe tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu nghi ngờ sốc nhiệt, đặc biệt khi người bệnh rối loạn ý thức, ngất, co giật, khó thở hoặc sốt cao, cần gọi cấp cứu hoặc đưa đến cơ sở y tế ngay.
Người có bệnh tim mạch, bệnh thận, đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh phổi mạn tính, trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người đang dùng thuốc ảnh hưởng đến huyết áp, nước, điện giải nên hỏi bác sĩ về cách phòng ngừa sốc nhiệt trong mùa nắng nóng.
